Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
МАДЭ'ДА (мадэда) жан. Модніца (у адносінах да жанчыны, якая любіць модна апранацца). Гляньце, лю-дзі, што гэта мадэда са оваёй спадніцаю нарабіла: пана-чапляла істўшкаў, панашывала гўзікаў, нават там і дзе не трэба. Меж.
73
МАЗГАВГНА (мазгаві'на) жан., зневаж. Галава. За-раз як дам гэтай сёткай па гэтай дурнбй мазгавіне. Кам.
МАЗЕ'ЛІК (мазёлік) мужч. Подмазка. Бывала: «А каб цябё кбршун». Кот мазёлік панёс, што патэльню ма-заць. А цяпёр во сала ляжь'іць, і кбшка не бярэць. Ска-жаш, ніпраўды? Мік.
МАЗЕ'ПА (мазёпа) агульн., неадабр. Размазня (аб чалавеку). Наштб ш ты на яго мазёпа сказала? Буз.
„ МА'ЙТКІ (майткі) толькі мн. Штаны. I сам ён хлбпец мбдны, і майткі ў ягб мбдныя. Мал.
МАКЕ'РКА (макёрка) жан. Бляшаная баначка. У ма-кёрку даўнёй грбшы складалі на хранёне. Р. Ч.
МАКРЬІ'ЦА (макрьіца) жан., бат. Пустазелле, якое расце на вільготных месцах. Макрьіцу натта дббра рваць. Цяр.
МАЛЕ'НЧЫЦЦА (малёнчыцца), -у-ся, -ыш-ся; незак. тр. Паводзіць сябе, як малыя дзеці. Вялікія дзёўкі, а ма-лёнчацца. Кам.
МАЛЬДАВА'ЦЬ (мальдаіваць), -ую, -еш; незак. тр. Адзначаць. Чагб ты не прыйшбў? Перат схбдам усіх пры-сўтных мальдавалі. Бар.
МАНЕ'РКА (манёрка) жан. Чашка. Купіла я ўчбра ў магазіня манёрачку, цяпёр бўду зь яе чай піць. Кук.
МАНЮ'К (манюк) мужч., зневаж. Ілгун. Камў што надўмае зманё, тблькі усьпівай яго слўхаць, вот манюк. Усё на весцы завўць яго манюк. Бяс.
МАЛО'ЦЬ ЯЗЫКОМ перан. Гаварыць што папала. Слухай яе, што яна языкбм мёля. В. В.
..^^J^^, (маніцы) толькі мн. Спелыя каноплі. Ра-нёй сёялі канбплі, дык як яньі пасьпёюць, іх называюць маніцамі. Цяр.
■ МАНЮ'КА (манюка) агульн. Ілгуння. Была нявёстка праўдзіва і жбнка манюка. От пякўць алаткі, а дзет на пёчы сядзіць і злазіць не хбча. Нявёстка гавбра дзёду: «Я табё дам аннў алатку і аннў скварку». Скажа так і дасьць, як сказала. Як жбнка пячэ алаткі, тбжа гавбра:
74
«Я табё дам аннў алатку і скварку». Скажа так, а сама дасць аннў алатку і дзьвё скваркі. Так дзет і гаварыў, што ў ягб нявёстка праўдзіва, а вось жбнка манюка. Ьелар. . _
МАРМУ'ЛЬ (мармўль) мужч. Негаваркі чалаівек. 1а-кі ўжб мармўль, слбва зь ягб не выцягнеш. Бяс.
МАРЫНА'РКА (марынарка) жан. Пінжак. Падляці
ў краму, там файныя марынаркі прывязьлі. Кажуць, зраньня й ясёнкі былі. Заб. ᵤ
МАСЛЕ'НКІ (масьлёнкі) толькі мн. Тоучанае льняное семя з соллю. Наварў шаймбраў пбўны чыгўн_ бульбы, высыплю на стол, дзёці макалі імі ў масьлёнкі і елі. Ьяс.
МАСЛІНО'К (масьлінбк) мужч. Бацістовая хустка.
Унўчка прывёзла мне масьлінбк і я яго адразу завязала на галавў. Р. Ч.
МАТАНУ'ЦЬ (матанўць),-у,-еш; зак. гр. Махнуць.
Матанўў конь хвастбм чуць ні па вачах. Ліс.
МА'ТКА (матка) жан. Ласкавы зварот да жанчыны. У нас гаспадар ласкавы, да ўсіх жанчын зьвяртаецца. «матка ты мая». Кузьм. „ .
МАТУ'З (матўз) мужч. Вузкі доуп кавалачак матэ-рыі, падобны на вяроўку. Дай матуза якбга завязаць мех. ^МАТУ'ЛЯ (матўля) жан. Хрышчоная маці. Трэба бьь лб б да матўлі схадзіць, а да брацёньніка ўжо заўтра. Cyd.
МАХЛЯ'Р (махляр) мужч., неадабр. Ілгун; Ня слу-хай гэтага махляра, ён дахалёры нагаварыць можа. Cyd.
МАХРА'Ч (махрач) мужч. Кавалак саматканага па-латна з махрамі, заплеценымі ў косы. Як махрачбм сьце-банў кблькі разбў — тадьі слўхаецца. Мац.
МАЦАВА'ЦЬ (мацаваць), -ц-ую, -еш; незак. тр. 11а-гражаць. У той хаце так мацаваў мне ўчора. Кузьм.
МАЦЁ'РАЗНА (мацёразна) прысл. Вельмі моцна.
Трымаў ён так мацёразна, што вьірвацца ні было як. Кам.
МАЧ (мач) мужч. Сахор. У сусёдзяў мач вазялі, бс свайгб ня маем. Кузьм.
75
naR^n^r-^ (мачЎла) жан- Загніўшая сажалка. Тўхлае “аЧул“ так нясё’ яна недалёка. Дубр.
ЗЯНКА (мізянка) жан. Морква. У нас усё дзёці вельмі мізянку любяць. Мал. У Д Ц
Ran^a^A¹^ (міргаваць), -ю, -еш; незак. тр. Мерка-аць. Я ш кажу cwHQK, што трэба міргаваць, камў мож-
МІТНУ ЦЦД^мітнўцца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр Ппа-мр/пі'й^^ як пуля * лав’ яго. Ліс- Р Р
- <мельнік) МУ™Ч- Млынар. Ня вязі мукў ў машыне нёдзе павязьлі' ў гбрат. Р Ч
^ жан' Пасудзіна накіпталт шафы, у якон захоуваецца малако. Зарас з млёчніпы прынясу малака. Кам. ¹ млечніцы
, МЛІН (млін) мужч. Блін. Мама ўмёе мліны пячы ВеТ^ТІЯ’ а я ЯШЧ³ не навучылася. Аз.
МНОЖ (мнош) зборн. Мноства. Той гот у нас такая мнош яблыкаў была. Кам. У аЯ
МОСТ (мост) мужч. Падлога. У нас на кварціпы ста-ппйя^мР’ бьіу,дужа красі'вы, малады, давёрлівы такі. Як йбулТ М'°СТ М-ЫЦЬ’ ?ЫК ён заЎс™ Дасьць што-м™;А Аа^^ ці кансервіну. Белар.
МУКАМО ЛЬНЯ (мукамбльня) жан. Млын Гэты яч-Хнь™ЦУ ³аВЯЗІ На мукам⁶льню> "^пусьці праз , МУ'МРЬІЦЬ (мўмрыць), -у, -ыш; незак. тр. Есці Дао-а МЎМРЫЦЬ за траіх. Раўч. Р
Ой ЫН⁾ МУЖ*- неадабР- Маўклівы чалавек.
надуўся і сядзіць. Р. П.
хмамУ^³ІЛбяЦА /муРзацца) «^- тр- Абвалакацца ХМміппт¹бга зноу мУРзаецца. Кам.
МЫ ЛІЦЦА (мыліцца), -ю-ся, -іш-ся; незак. тп. Га. варыць многа і няпраўду. Перастань ты ўжо мылІцца
мУнчьшп д Т?кач ДЬІ fьцёны абатР^’ Зап-пІЦЦА (“энчыД«а). -у-ся, -ыш-ся; незак. тр
Мучыцца. Час мэнчыуся каля мёха, чуць завязаў. Ліс.
76
п
, ПАВАДЗЭНЕ (павадзэне) ніяк. Прывілеі. Цяпёр нашым жанчынам павадзэне, што каб маёй жонцы та-кое, дык сто гадбў жыла п. Радзіла — й дня німа як па-ляжаць, бо ніва ш стаіць. А цяпёрака пакўль радзіць, двя мёсяцы зддыхзе, і пзсля родзу двз. Лізя гэтзгз не вёдзлз. Бяс.
ПАДБАРО'ДАВІЧ (падбарбдавіч) мужч. Падбаро-дак. У Majiro дзяцькі губа вёрхняя была такая раздвб-еная, бы ў зайца, і падбарбдавіч о такі. Бяс.
ПАДГАЛО'СКА (падгалбска) жан. Пагалоска. Па-чўлі падгалбску і разьнёслі па людзех. Вішн.
ПАДЖЫЛЬІ' (паджыльі) прым. Стараваты. Купілі мы хатку паджылаю, трбшкі падрамантавалі ды й жы-вем. Бяс.
ПАД IX. Да іх. Пад іх лес бліжэй, чым пад нас Кам.
ПАКЕ ПЛІВАЦЬ (пакіпліваць), -ю, -еш; незак. тр. Насміхацца. 3 цёмнага чалаівёка заўсёды пакіпліваюць Цял.
ПА'ДКІ (паткі) прым. Схільны да чаго-небудзь, ласы на што-небудзь. Ого! Ен вёльмі паткі да чужбга, а кап свайгб чагб аддаць... Прудз.
ПАДЛІ'ЖНІЦА (падліжніца) жан. Падліза. Яна к кбжнаму падліжніца і вьшрасіць, што ёй трэба. Бяс.
^АДЛО і А (падлбга) жан. Стажар’е, памост пад стог.' Мой сугбньня падлбгу пад стбгам па Падлўжжы раскідаў, дык казаў, сто мышэй на вілы ўспарбў. Януш.
ПАДЛО'ЖЬІНА (падлбжына) жан. Адна дошка ў падлозе. Згніла адна падлбжына ля падмўрка, бо вёль-ма сыра былб. Кук.
ПАДНЯБЕ'ННЕ (паднябёньне) ніяк. Верхняя частка печы. I хата старая, і печ ужо развальваецца, усё пад-нябёньне высыпалася. Як зімў зімаваць бўду, дык і ня вёдаю. Бяс.
77
ПАДО'ЛАК (падблак) мужч. Падол. Увесь падблак змок, пакуль дабіралася. Суд.
ПАДСУ'МНІК (патсўмнік) мужч. Сумка для ключоў веласіпеда. Палажьі ключьі ў патсўмнік. Р. Г.
ПАДУЖА'ЦЬ (падужаць), -ю, -еш; зак. тр. Паправіц-ца. Я дўмала, вяснбй падужаю. К.ам.
ПАДХАПІ'ЦЦА (патхапіцца) зак. тр.. З’явіцца. Пад-хапілася хмарка, а ў мянё сёна яшчэ с пбля ні зьвёзяна. Сак.
ПАД’ЯЛДЫЖНУЦЬ (пад’ялдыкнуць), -у, -еш; зак. тр. 1. Падкалупіць. Тблькі і глядзіш, кап кагб пад’ял-дыкнуць. Бр. 2. Падкусіць. Пад’ялдыкнулі людзі, а ты і павёрыў. Чар.
ПАЗАУЧО'РЫХ (пазаўчбрых) прысл^ Пазаўчора. Маладзёц, Фёдзя, што нам пазаўчбрых памбх дрбвы раз-грузіць. Баг.
ПАЗЫ'КАЦЦА (пазыкацца) зак. тр. Загізаваць. Ада-браў пан цялўшку ў дзёда і пасёць са оваёй скацінай. А гэта былб лётам. А гэтыя карбвы як пазыкаліся, гэта цялўшка адразу да дзёда на двор і прывіла панскія ка-рбвы дзёду на двор. А дзет тады іх запёр. Луб.
ПАДВАЗО'ННІК (падвазбньнік) мужч. Вазонніца. Пасадзі вазбн у падвазбньнік. С. Д.
ПАЖА'ЛАСНА (пажаласна). Калі ласка. Зайдзіце, пажаласна, да мянё. Калод.
ПАК (пак) мужч. Скрыня, у якую ссыпаюць зерне. Пак ужо спаражніць трэба ды вынесці пасушьіць. Сл.
ПАКВЭТАЦЬ (паквэгаць), -ю, -еш; зак. тр. Пайсці вельмі павольна. Мінўтку аддыхнўла, ды й памалёньку паквэгала. Бяс.
ПАЛ (пал) мужч. Тэмпература. Такі пал падняўся ў малбга, дрэньчыцца, прыдзіцца, відаць, вёсьці ў баль-ніцу. Заб.
ПАЛАВГЧКІ (палавічкі) толькі мн. Разрэзаная па-палам і звараная бульба (у мундзірах). Тата, ідзі ёсьці! Маці ўжо палавічкі адвярнўла, высыпала ў міску. Мёт
78
ПАЛА'ТАЦЦА (палатацца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. Пажывіцца. Палатацца ля іх мбжна, тблькі не зявай. Чар.
ПАЛА'ТКІ (палаткі) толькі мн. Вяроўкі, на якіх но-сяць сена, салому і інш. Вазьмі' палаткі, ды пайдзём пры-нясём сёна карбві. Кам.
ПАЛА'ПІЦЦА (палапіцца) зак. тр. Паласавацца. Вот палапіўся кот каўбасамі, с сўмкі ў сусёткі сьцягнўў. Р. Г.
ПАЛАСЯ'СТАЯ (паласястая) прым. Паласатая. Вой, нёйкая рьіба паласястая сёньня ў магазіне, кажуць над-та смачная. Бяс.
ПАЛАЎНГК (палаўнік) мужч. Палавік. Даўнёй па-лаўнікі ва ўсі'х саматканыя былі, а зараз ва ўсіх куплё-ныя, бо маладьія ўжо і ткаць не ўмёюць. Р. Ч. Самароб-ны палавік. Мы ўсе палаўнікі ткалі, кап прыгажэй былб, а цяпёр купляюць. Р. Ч.
ПАЛАЦЯ'ННЫ (палацянны), прым. Палатняны. Анаўлёчкі былі' ўсесустаўкамі, праўда, палацянныя былі ўстаўкі, але вьібялім, пакачаім на pace, бёлыя-бёлыя рб-бяцца. Фал.
ПАЛГА'Н (палган) мужч. Сякач. Я стара, мае дзётач-кі, цягаю бўльбу сь пёчы, а патбм яе нада вывернуць, па-сячы, а палган цяшкі, рукі адрывае. Цял.
ПАЛЕ'ДЗЕЦЬ (палідзець), -у, -іш; зак. тр. Пагля-дзець. Сарбка палёдзяла і палёцяла. Дукор.
ПАЛЕ'ЦЕЦЬ (палёцець), -ч-у, -іш; зак. тр. Паляцець. Самалёт палёціў, памахай рўчкай, Кл.
ПАЛІ'ЧКД (палічка) жан. Вісячы шкафчык. Лбшкі і міскі мы заўсёды складаем у палічку. Р. Ч.
ПАМЯЛО' (памялб) ніяк. Венік. Вунь стаіць памялб ў куцё, дык ім мяці падлбгу. Чар.
ПАКА'МІСЬ (пакамісь) прысл. Пакуль. Пакамісь я тут з вамі стаёў, мбжа ўжо суп зварыўся. К.ам.
ПАЛАТНЯ'НКА (палатнянка) жан. Калыска, заве-шаная палатном. Mae дзёці ўсе ў гэтай палатнянцы спа-лі. Борк.
7й
ПАЛУ'КІШАК (палўкішак) мужч. Плеценая павоз-ка. Сядзёў я ў палўкішку, сядзёў і заснўў, ледзь не зва-ліўся. Гіл.
КНІГІ ОНЛАЙН
