Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
ПІЦАВА'ЦЬ (піцаваць), -ю,-еш; незак. тр. Праца-ваць. Калі ка мне дзёці прыёдуць, то ні мінўтачкі не па-сядзяць. Усё піцўюць і піцўюць па хазяйству, хбчуць, каб мне ляхчэй былб. Бяс.
ПШОТА (піцбга) мужч. Пісяг. Зусім нс,вы стол, a ўжо стблькі піцбгаў. Цяр.
ПІЯ'ЦЬ (піяць), -я-ю, -я-еш;_ незак. тр. Спяваць. Пэўня, там на лўзе нашы дзёўкі піялі. Сак.
ПЛАМГДНЫ (пламідны) прым. 1. Сквапны. He буць ты такі пламідны, пламідначыць нікблі да дабра не да-вядзё. Р. Ч. 2. Зневаж. Чалавек, які вельмі многа есць. Цэлы дзень есь і ўсё яму мала, вот ужо пламідны. Р. Ч.
ПЛАТНЯ'К (платняк) мужч. Мажны мужчына. Ва-сіль быў такі харбшы, такі хлбпец быў платняк, а сухб-ты ўвабралі. Буз.
ПЛАУНІ'К (плаўнік) мужч. Вуда. Куды ні зірнеш на ракў, усюды сядзяць рыбалбвы з плаўнікамі, бо вёль-ма дббоа рьгба лбвіцца ў нас. Р. Ч.
ПАТУ'ШНІК (патўшнік) мужч. Лодка, выдаўбленая
86
з дрэва. Мы на патўшніку вбзера пераплывалі з аднагб на друп' бёрах. Р. Ч.
ПЛАЦЕ'НАК (плацёнак) мужч. Палатно ў чатыры ніжы, і снавалася і ткалася фарбаванымі ніткамі, узор клетачкай. Ткалі плацёнак. Ахварбўем ніткі, тадьг парач-ка зялёная, парачка чырвбная, парачка бёлая снуём — і гэткі ўжо пёкны плацёнак выччым на хвальббны, на плацьці. Бальшынствб ў два ніты крбсны былі. А як гэтыя хварбаваныя, плацёнкі гэтыя, шта ў клётачку, шта снаваць і ткаць гэтым самым,— гэтыя ў чатыры ніты ткалі. Пап.
ПЛАЦЕ'НКА (плацёнка) ніяк. Саматканае палатно. Пакўль с плацёнка сукёнку пашьглі, а пбтым што кў-пім. Ган.
ПЛЕТАЧКА (плётачка) жан. Сплеценая жгутом асно-ва, пляцёнка. Гэтыя крбсны здбймаіш са сьцяньі, спляцёш у плётачку, бо яны збльітаюцца. Тадьі гэту плётачку ў вар, вар гэты ў нас луг зваўся, а тадьі папярыш і сў-шыш. Пап.
ПЛО'ДНАЯ (плодная) прым. У яе было восем тру-сянят. Во плбдная! Р. Ч.
ПЛО'ЙМА (плбйма) жан. Мноства. Напладзілі дзя-цёй плбйму, а цяпёр гарўюць. Уж.
ПЛЮ'САУКА (плюсаўка) жан. Плюшаўка. Я сваю плюсаўку нашў толька ў сьвята. Р. Ч.
ПЛЮ'СКАУКІ (плюскаўкі). Канцэлярскія кнопкі. Аббяў сама куш'ла ў Лагбйску, але забыла, што трэба яшчэ клей або плюскаўкі. Бяс.
ПЛЮ'ХА (плюха) жан. Шампіньёны. Плюхі, калі іх усмажыш у масьле, то вёльмі смачныя. Ст.
ПЛЯТА'ННЕ (плятаньне) ніяк. Плот, пераплецены тонкімі пруцікамі. Ня лесь на плятаньне, бо заваліцца яшчэ мбжаш. Р. Ч.
ПОВШЭ'ХНЫ (повшэхны) прым. Пачатковы. Кбн-чыў повшэхную шкблу і хваціць зь мянё. Вішн.
ПОТАЛАСКА (пбгаласка) жан. Гл.: падгалбска. Вот
87
пўсьцілі пбгаласку, што артысты прыёдуць, а яньі не прыёхалі. Кальч.
ПО'ДСВІНАК (пбтсьвінак) мужч. Падгадаванае, ладнае парася. У вас, кажуць, пбтсьвінак купіць мбж-яа? Map.
ПО'ДСІТАК (пбтсітак) мужч. 1. Частае сіта. Дзёці, дзе гэта наш пбтсітак, трэба мукў сёяць, а ягб няма на цьвічкў. Р. Ч. 2. Шырокі кош з вяровачкамі, у які набі-ралася жыта для сяўбы. Пбтсіткамі сёялі жыта і дру-гбе зерне. Р. Ч.
ПО'ЛАГ (пблах) мужч. I. Посцілка, у якой насілі траву. Вот каб быў у нас пблах, то мы змаглі п сваіо раббту хўтко зрабіць, a то нбсіш кашбм — вёльмі марўд-на. Р. П. 2. Мяшок, у якім носяць траву. А пблах ёты ўжо саўсім старэнькі. Р. П.
ПО'МАК (пбмак) мужч., асудж. 1. Гультай. Вот пб-мак, ляжыць і ня павёрнецца, хоць бы па вадў схадзіў. Р. П. 2. Знесенае вадой бервяно. Хвёдар за дзень выла-віў каля дзесятка пбмакаў. Чыж.
ПО'МАЧ (пбмач) жан. Дапамога. Табё то мая пб-мач трэба. Цял.
ПО'ПЛАУ мужч. Луг. У нас на пбплаві ўжэ травў сёюць. Кам.
ПО'ПРАДКІ (пбпраткі) толькі мн. Зборышча, куды збіраліся дзяўчаты і пралі кудзелю. Дбўня мы зьбіра-ліся на пбпраткі ў аднў хату, пралі ўсе разам, шчэ хлбп-цы прыхбдзілі, дык саўсім вёсела былб. Р. П.
ПО'СТАСЦЬ (пбстасьць) жан. Постаць. Нёкалі пані гавбра, каб займалі вўзенькія пбстасьці, кап чыста ўсё жалі. Бяс.
ПО'ШАЛКА (пбшалка, пбшылка) жан. Навалачка. На сьвёжай пбшалцы дык аш спаць ляхчэй. Бом.
ПО'ЯС (пбяс) мужч. Прыстасаванне, якім замацоў-ваюцца кроквы. Дом ужб хўтка закбнчаць, бо засталбся тблькі пбяс замацаваць ды крышу накрыць. Р. П.
ПРА'ВІЦЬ (правіць), -ўл-ю, -іш; зак. тр. Гаварыць,
88
апавядаць. Мне яшчэ тата правіў, _што калі пара замуж ісьці, вязўць дачкў на базар і крычаць: «Пасьпёлая, пась-пёлая!» Калі ўпадабае яе хлапёц, дык бярэ замуш. Мойс.
ПРАГАВЭ'НДАЦЬ (прагавэндаць), -аю, -еш; зак. тр, неадабр. Прагаварыць. Сабраліся ды і прагавэндалі цэлы час. Якш.
ПРАМА'ЗАЦЬ (прамазаць), -у, -аш; зак. тр. Прагу-ляць грошы. Кблька ямў ні давай грбшай, усё рбўна прамажа. В. В.
ПРУЦГНА (пруціна) жан. Прут, жэрдка. Помню, у аннбй дзярэўні начавалі за Брэстам. Вўліца рбўная та-кая, а плбту няма. Hi аннбй пруціны нідзё нямашака, анньі акацыі. Красіва так. Белар.
ПРАРЭ'ЗНІКІ (прарэзьнікі). Кеды. А вунь прарэзь-нікі стаяць, хуччэй абувай. Р. Ч. , „
ПРО'ВАР (прбвар) мужч. Бровар. Старьг баяу, дау-нёй тўтака прбвар быу, гэта значыць вінакўрны завбт. Вішн.
ПРО'ЛАБКА (пролапка) жан., перан. Безнадзенная справа. Сам палес у прблапку, сам і выбірайся. Ліс.
ПРО'ЛАМКА (проламка) жан. Палонка. Калі ўжо аддасі ёй што, дык як у якўю прбламку, не спагбніш. Н.К. ᵥ .
ПРАТАН'ЦЬ (пратанўць) зак. тр. Прапасці. Хан усё тут пратанё, мне ўсё роўна. Уж.
ПРО'ША (проша). Гл. пажаласна. Прбша к нам на вячэру, зацірка ўдалася. Суд. , „ .
ПРО'ШЛАЯ ХАТА. Суседняя хата. Можа вы, дзеткі, схаділі бы ў побшлую хату? Р. Ч.
ПРЫБАЛО'ТКІ. адз. прыбалотка. 3 ядобныя грыбы, якія растуць каля балота. Прыбалбткі — гэта грыбы, што растўць каля балбта. Смажаныя яны натта смачныя. В. В. о ᵥ ,
ПРЫГРЭ'БКА (прыгрэпка) жан. Завалінка. Хадзем пасядзім на сбнейку на прыгрэпцы. Ліс.
ПРЫГРЭ'БКА (прыгрэпка) жан. Прыбудова вад
89
н^^ттоплпР^’ ¹ буракі ў прыгркку згрузілі. Ліс.
*“Ь{^ДА ЦЬ (прыждаць), -у, -эш; зак. тр. Дачакац-Ча- Такбга жыцця прыждалі, што хбчацца жыць. Кам.
ПРЫЖУ РЫЦЬ (прыжўрыць) зак. тр. Змяніць ко-лер ад агню, але не прагарэць. Прыжўрала сукёінка на рукаве, а я і не атчўла калі. Чыж.
ПРЫЗЫВА'ЦЬ (прызываць), -ю, -еш; незак. тр. За-прашаць. Марьгя прызывала мянё да сябё ў гбсьці. Кам.
ДРЬІКЛА ДЗІНА (прыкладзіна) жан. Мянушка.
— А чаму яга Абэхам звалі?
~ Рта такая вяскбвая была мянўшка, прыкладзіна. Ьыў бёдны саусім, дык на яга нек людзі бблій напада-лі, прыклалі гэтую мянўшку. Зал.
. ПРЫЛЕ'ПКА (прылёпка) жан. Прыбудбва. Мы за хатаю прылёпку будўем, там і спаць бўдзем. Стар.
ПРЬІЛО'УЧАНЫЯ (прылбўчаныя) дзеепрым. Пры-стасаваныя. Мы да такбга жыцьця не прылбўчаныя.
, ПРЬІМА'КА (прымбка) мужч. Прымак. Кацін пры-мака паёхаў на кані, мўсіць, па сёна. Белар.
ПРЫНО'ЖЬІЦЦА (прынбжыцца), -у-ся, -ыш-ся; зак. тр. Стаміцца пасля вялікага пераходу. Ледзь прый-шлі, зусім прынбжыліся, скарэй бы ўпасьці на лбшка Граб.
^РЬІНЦЭ СА (прынцэса) жан. Сукенка з шырокімі фальбонамі. Ганўля шыць умёе, дык і пашьіла прыгб-жую прынцэсу. Калод.
прЬІПУШ'ЦЬ (прыпуціць), -у, -Іш; зак. тр. Уладка-ваць. Дзёці былі мальія, мёні клсіпату былб, а цяпёр вырасьлі, прыпуці'ць усіх трэба. Чар.
ПРЫСІВІ'ЦЬ (прыпуціць), -у, -іш; зак. тр. Забяліць малаком. Малака не хапае, чамў ты так слаба суп поы-сівіла? Кам. г
ПРЫ СМЕРАК (прьісмерак) мужч. Змярканне. Як езьдзіла ў Чэрвень, дык шла дамбў прысьмеркам, вось было страшна. Р. П.
90
ПРЫРУЧЫ'ЦЬ (прыручыць), -у, -ыш; зак. тр. Да-ручыць. Хвёдару прыручылі калгасны сат вартаваць, але ён ні згадзіўся. Кам. . n
ПРЫ'РЫУКАМІ (прырыукамі) прысл. Прыхватка-мі час ад часу. Лётам дак яно вядбма, прырыукамі толькі—хбчапца ш і травы пласт які ўкасіць. Белар.
ПРЫСКІ'ПАЦЦА (прыскіпацца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. Прычапіцца. Чаго ты ка мне прыскшалася? Чар.
ПРЫСКРЫ'НАК (прыскрьінак) мужч. 1. Шуфляда. Вось у гэтым прыскрьінку ляжьшь усё тбе, што патрэб-на табё, і шмінка твая. Борк. 2. Адгародка ў скрыні, куды складваюць мяхі. От ідзіце, я вам пакажу прыскры-нак. Тут мяхі ляжаць. Р. Ч. . „ u
ПРЫСТА'ВЫ (прыставы) толькі мн. Вароты. Нашы прыставы са скрьшам зачыняюцца. Ган.
ПЫСТО'ІЦЬ (прыстбіць), -ю, -іш; зак. тр. Спынт-ца на нядоўга. Здаёцца, прыстбіла на мінўтку, а цемна стала зараз жа. Чар. .
ПРЫ'ТКІ (прыткі) прым. Хуткі. Ну н прыткі ш ты, ужб і пасварыцца ўсьпеў. Кам.
ПРЬГТНА (прытна) прысл. Старанна. Пасядзела тры дні поьітна і пасьцілкі гатбвы. Ліс.
ПРЫ'ТЫЧКАМ (прытычкам) прысл. Вельмі рана, да ўсходу сонца. Гарбт зусім зарбс, палбць нужна. Я ўнўчцы і гаварў, каб устала ды прьітычкам і папало-ла, пбкуль сбнца не ўзышлб. Р.Ч.
ПРЫХАРО'ШАНЫ (прыхарбшаны) дзеепрым. 11ры-браны. Маладая была прыхарбшана, аш зіхаціць. Кам.
ПРЫЦЫТАНЫ (прыць'іганы) прым. Зусш змораны. Хацёла каня прасіць, а ёты коньзусім прыцыганы. Р. Ч.
ПРЫЦЮ'ХКАЦЦА (прыцюхкацца), -ю-ся,й-еш-ся; зак. тр. Прывалачыся. Чагб ты сюдь'і прыцюхкаўся, што табё. німа чагб рабіць? Кам.
ПРЫЧАПУ'РЫЦЦА (прычапўрыцца), -у-ся, -ыш-ся; зак. тр., неадабр. Прыбрацца. Чакай яе, калі яна прыча-пўрыцца, і ў кінб спбзьнімся. Суц.
91
г ІЬ ДВ° РЬ <пРЬІЧЫДВ⁰Ры) толькі мн. Жарты “У ?аЛ/авек на прычыдвбры! Цял. Р
пыноніА (пстронга) жан. Стронга, фарэль A J¹³¹™ в?ск°выя дзеці лётась нёдзя за Альшэвам аглё-дзілі малую рэчку і хадзілі тудьі лавіць пстрбнгу Ні-каторыя ладнага прынясьлі. Ст. В. у
ПСТРЬГКНУЦЬ (пстрыкнуць), -у, -еш- зак тп ZT^^' ^™ НаС ПлЯ На памяць пстрйкнула.
(пузьірыцца), -у-ся, -ыш-ся. Злаваць
¹ пУЛКпЛ\³^ л⁰™я зарас ад злбсьці. В. В.
ПУЛЬГАЦЬ (пульгаць), -ю, -еш; незак. тр. Кідаць Жылі мы у Германп каля лагера ваеннаплённых Хацё-лася знаць, мо там ёсьціка хто з нашай дзярэўні, і мы пульгалі туды запі'скі ў камёнчыку церас плот. Так На-ДЗЯ™,°папл\\ат^ Ў лагеры быў яе мужык. Бяс.
■ (пудРачкі) толькімн. Каляровыя рамон-rrv/S^p.⁰T пУдРачак насадзіла. Кам.
• ^¹ (пунтамі) прысл. 3 перапынкам. ён жа nvnA/£°y пУятамі> тамУ так доўга. Дзям.
" (ПУПОК), л«/жч. Прылада ў касе для трыман-Я nvrvvni³ пупок рукой касў трымаюць. Р. Ч.
А Ь ⁽пУскаць)’ ’ю’ -еш; зак. тр. Распаўсюдж-аНтйпыю ВР В У Да НЭС У ВёСКУ ’ СТаў пУскаць сзай nvcSub вайнУ ^ЙН.У\ Пачынаць вайну. Наштб былб у ПУСпАлкУ\ ЛЬК¹ч ГОра яна прыпёсла людзям. Кам.
КНІГІ ОНЛАЙН
