Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
(пусоль) жан. Фасоль. Сёлета пасадзіла
UVCT?¹- х⁶пІЦЬ на ўсю ЗІМЎ' Кам- пасадзілэ
УСТАЛЬГп' <пУсталый) агульн., неадабр. Балбат-лівы чалавек. Вот ужэ пустальга, мёле абы-што як ёй і язык не забаліць. Бяс.
^^а) ніяк-> перан. Непісьменны чалавек ІЭ 1%/vu⁷^ ешся ³ ГЭТЬІМ пЎтам- Кам.
ХНУЦЬ (пўхнуць), -у, -еш; незак. тр. Мпога спаць Нічога не робіць, пухне цэлы дзень. Кам.
92
ПУ'ЦКІ (пуцкі) адз. пуцка. Шчокі. Намазаў пўцкІ чырвбнай фарбай і стаіць як дурны. Борк.
ПЫЛЯНЯ'ТКА (пылянятка) ніяк. Кураня. Кблькі пылянятак у вас вывелася сягблета? У мянё ш курыца дурная, патаптала сваё пыляняты. Узгур.
ПЫ'РСКАЦЬ (пырскаць), -ю, -еш; незак. тр. Ціха смяяцца. Ты мне тут не пырскай у кулак, бо я ўсё рбў-на бачу. Цял.
ПЫТЛЕ'УКА (пытлёўка) жан. 1. Працэс, звязаны з ператварэннем зерня ў муку вышэйшага гатунку. I за-цягнўлі мы на гэты раз, другі дзень пытлёўку закбнчыць не мбжам. Пшаніца, жбрны і сітка ўжо перад вачамі стаяць. Узгур. 2. Пытляваная мука. Сітніцу пяклі нёкалі с пытлёўкі. Во смачная была. Цял.
ПЬГШКІ (пьішкі). Мёрзлая бульба. Пасьля зімь'і адны пышкі засталіся ў зямлі. Мы іх капалі і ёлі. І\ам.
ПЭ'ЙСЫ (пэйсы) толькі мн. Доўгія валасы. Хаця п пэйсы ў касў запляла. Р. Ч.
ПЯКО'ТА (пякбта) жан. Спякота. Сёньня такая пя-кбта, што сьвёту не бачу. Бяс.
ПЯЛЕ'ХНУЦЦА (палёхнуцца), -у-ся, -еш-ся; зак. тр. Зваліцца. Малец пялёхнуўся с кбйкі і маўчыць. Кл.
ПЯНЬКО'УКА (пянькбўка) жан. Вялікая хустка сваёй работы, ільняная. Пянькбвак цяпёр дык і ня нб-сяць, а даўнёй бабу бёднай лічь'ілі, калі сваёй пянькбў-кі ня мёла. Ауг.
ПЕРАПАРО'ЦЬ (пярапарбць), -у, -аш; зак. тр. Пе-равярнуць. Увесь кўфар пярапарбла, а гэтай хўстачкі так і ні знашла. Кам.
ПЯРВЕ'Й (пярвёй) прым. Раней. Пярвёй і жылбся па-другбму, не заўсёды сыган бўльбы быў на сгалё. Борк.
ПЯРХА'ЦЬ (пяркаць), -ю, -еш; незак. тр. Кашляць. Пярхаеш як у бочку, то табе купацца халадымчаю. Ліс.
ПЯРЭ'БІРАК (пярэбірак) мужч. Ахапак сена. Даў пярэбірак сёна на пррбу карбві. Кам.
93
ПЯРЭ'ДНЯ (пярэдня) жан. Вяроўка, якой уціскаюць на возе сена, снапы і інш. Падай пярэдню, вунь на плбці вісіць. В. В.
ПЯУЧЫ'ЦА (пяўчьіца) жан. Жанчына, што сваімі песнямі славіць маладых на вяселлі. Старшая свацьця садзіцца на куцё с пірагбм, а калі пачынаюць пець, зна-чыць, свацьця дарыць пяўчыцам пірбх, гарэлку, канхвё-ты. Баг.
ПЯХО'ТАМ (пяхбтам) прысл. Пешшу. Ранёй за 15 вёрст пяхбтам хадзілі, а цяпёр шагу ні прбйдзя, на машы-ну патчэпіцца. В. В.
ПЯЧА'ЙКА (пячайка) жан. Пякота. Нёшта мне ні-дббра сёньня: нўдзіць і пячайка пячэ. Цял.
ПЯЧКУ'Р (пячкўр) мужч. Пячнік. Прышбў да нас пячкўр нбвы, аднёкуль здалёк, дббрыя пёчы рббіць. В. В.
Р
РА'БІК (рабік) мужч., лаянк. Чалавек з рабаціннем на твары. Ен мнбга спбрваў гняздбў ластаўчыных, тамў і рабь'і. Усе завўць ягб рабік. Р. Ч.
РАГАВІ'К (рагавік) мужч. Сала з галавізны. Каыць; «Ну чым жа ты цыганачку надбрыш?» А мы якраз кабана закалблі, дак я дўмаю, шкбда, ці што, да гэтыя пашчэнкі як абразаў, панімаяця, рагавік, гэтая сала прынёс і ка-жў: «На табе, цыганачка, і ідзі». Дак яна: «Э-э-э, дзяць-ка, не, я ні вазьмў, панімаяця, янб жырная. Дайця лепяй бўльбы». Відзіш, як зьмянілася цяпёр жыцьцё. Эта ш каб эта пры Пбльшчы я гэтакі рагавік сала іцыганкі аддаў! Быць такбга ні маглб! Мік.
РАГАВІ'ЧКА (рагавічка) жан. Сурвэтка. Мая матка вёльмі дббра вышывая рагавічку. В. В.
РАГА'Ч (рагач) мужч. Керагаз. Сусётка скардзілася, што ў яе дрэнны рагач, нёлыа зварыць паесьці. Р. Ч.
РАГО'ЖА (рагбжа) жан. Мачалка. Куды ж гэта вы ў баню без рагбжы пайшлі? Борк.
94
РАГО'ЖНІК (рагбжнік) мужч. Явар. Вось сьвята бы-вае вяснбй, тады рагбжнік расьсьцілаюць у хаце, каб лё-пей былб. Р. Ч.
РАДАВА'Я РАДЗЮТА. Тканая у рады дзяруга. Ра-давь'іх дзьве тблькі вьіткала, бо не патрэбна больш. Кукш.
РАДЗГНЫ (радзіны) толькі мн. Хрэсьбіны. Хўтка да цёткі на радзіны паёдзям. В. В.
РАДЗЮТА (радзюга) жан. Дзяруга. Ну й наткала ж я цяпёр радзюх, усі'х дачбк адарў. В. В.
РАЗАНЫ' (разаны) толькі мн. Абчышчаная бульба. Наварыла сёньня разаноў, то дббра наёліся, сала нажа-рыла пбўную скаварадў, макалі разанамі і елі. Бяс.
РАЗ-ДВА (раз-два) прысл. Вельмі хутка. Бяжы, сы-нбк, да Сымбніхі і хай раз-два ідўць! Дзям.
РАЗБАЗЫ'РЫЦЬ (разбазырыць), -ю, -еш; зак. тр. Разбэсціцца. Адзін хлбпяц сярбт дзяўчат, дак так разба-зырыў, што аш страшна. Дял.
РАЗА'К (разак) мужч. Асака. Лётась мы хоць разакў вазы два накасі'лі. Кам.
РАЗБУРЫ'ЦЦА (разбурьгцца), -у-ся, -ыш-ся; зак. тр. Абрадзіцца. Вунь Гэльчына нявёстка ўжо разбурьілася, хлбпчык у яе. Р. Ч.
РАЗВА'ЖЫЦЬ (разважыць), -ж-у, -ж-ыш; зак. тр. Развесяліць. От бапка, як пагаварыла са мнбй, так раз-важыла мянё. Зайцы.
РАЗГУЛЬТА'ІЦЦА (разгультаіцца), -ю-ся, -іш-ся; зак. тр. Разленавацца. Як ён дўмае жыць, зусім разгуль-таіўся: тблькі б вьшіць ды паспаць увблю, а раббту хто бўдзе рабі'ць? Узгур.
РАЗЕ'ВА (разёва) жан., зневаж. Разявака. I што ета за чалавёк, заўсёды спазняецца, кудь'і б ён не ішоў, не-здарма яго і завўць у вёсцы разёвай. Р. Ч.
РАЗІ'НЬКА (разі'нька) агульн., зневаж. Няспрытны, някемлівы чалавек. Hi дзяўчына, а разінька нёйкая рась-цё. Цяр.
95
РАЗГНУЦЦА (разінуцца), -у-ся, -еш-ся; зак. тр. Пад-няць крык, лаянку. На ўсё пбле разінулася. Ліс.
РАЗЗЯ'ПІЦЬ (разьзяпіць), пл-ю, -іш; зак тр. Разя-віць. Разьзяпіць рот і хбдзіць, мух лбвіць. Ліс.
РАЗРАБГЦЦА (разрабіцца), -ю-ся, -іш-ся; зак. тр. Распаўнець. Вот'Ганна разрабілася, як печ тбўстая. Цял.
РАЗУМО'К (разумбк) мужч. Разумны. Ой, мой ма-лёнькі разумбк! Хож.
РАКЧЬГСЯ (ракчыся) незак. тр. Адракчыся. Hi хб-чаце ракчыся дзяцёй, як Іван. Кам.
РАМАЦІ'ЗМА (раматызма) жан. Рэўматызм. Ранёй, дык і я памагала дачкі карбўку хаваць, а цяпёр старая, не магў, раматызма ў мянё ў нагах. Белар.
РАМГЗНІК (рамізьнік) мужч. Чалавек, які званіў у час пажару. У нас былі такія рамізіі, там былб прыкрэп-лена жалёза, і ў час пажару рамізьнік быў напагатбве і званіў, будзіў людзёй на пбмач. Р. Ч.
РАНДЭ'ЛЬКА (рандэлька) жан. Каструлька. Ранёй у гаршчаках варылі ёсьці, а цяпёр у рандэльках. Уж.
РАПТУ'Х (раптўх) мужч. Торба, у якую кладуць се-на, калі едуць куды-небудзь. Раптўх не забыў? Бяры ма-рынарку ды паёхалі. Борк.
РАСКІДА'ЦЬ (раскідаць), -ю, -еш; незак. тр., перан, Раздзяваць. He раскідай яе, бо яна прастўдзіцца скбра. Гэта катбра дзіця прывыкшы, дык яму нічбга. Р. Ч.
РАСКО'Л (раскбл) мужч., неадабр. Гарэза. Ну й рас-кбл расьцё, вунь па лўжынах шлепае. Зап.
РАСКЯПГЦЬ (раскяпіць), -пл-ю, -п-іш; зак. тр. Рас-калоць, расшчапіць. Раскяпі палёна на трэскі. Дук., Чар.
РАСПАДА'ЦЦА (распадацца), -ю-ся, -еш-ся; незак. тр. Разрывацца. Стблькі раббты лётам, што хоць ты распадзіся, а ўсю не перарсбіш. Кук.
РАСПАХА'ЦЬ (распахаць), -ю, -еш; зак. тр. Раза-рваць. Ен кінуў у мянё сьнёгам, дык я яму за гэта распа-хала прарэз у рубашцы. Дам.
96
РАСПРА'ЖЫЦЦА зак. тр. Разварыцца. Тая бўльба, што распражыцца, вёльмі смачная. Кам.
РАСПЫТА'ЦЦА (распытацца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. Запытаць. «Пайдў распытаюся ў яе, ці праўда гэта».— «Ну што, распытаўся?» Вішн.
РАСПЭ'ЙКАЦЬ (распэйкаць),_-аю, -еш; за«. тр. Рас-траціць. Пайшла на базар і ўсе грбшы распэйкала. Раўч.
РАСТУ'ЧЫ (растўчы) прым. Той, хто хутка расце і размнажаецца. А гэны вазбн мне з Украіны прывязьлі. Ен растўчы такі. Адрэжу флянс с аднбй стараньі, глянь, а ён ужб з другбй расьцё. Красіва так цьвіцё. Бяс.
РАССАХАВІ'ЛЫ (рассахавілы) толькі мн. Драўля-ныя вілы на два зубы, Я/ська, бяры рассахавілы ды йдзём ржь'ішча складаць. Заб.
РАСТО'РКАЦЬ (растбркаць), -ю, -еш; зак. тр. Раз-даць пакрыху. Растбркала ўсё семянб, а цяпёр сабё ня-ма. Чар.
РАСПУ'СТА (распўста) жан. Развадная жанчына. Пражыла ўвесь век распўстаю. Ліс.
РАСТУ'РКАЦЬ (растўркаць), -ю, -еш; зак. тр. Разбу-дзіць. Як заваліцца на сёна, не растўркаць. Ліс.
РАСХЛЯБА'СТАЦЬ (расхлябастаць), -ю, -еш; зак. тр. Разбіць. От дурніца, расхлябастала такўю міску, і дзе ў цябё вбчы былі. Бяс.
РАСХО'ДАЦЬ, -ю, -еш; зак. тр. Растраціць. Яна дзе-сяць рублёў расхбдала. Цял.
РАСХРЫСТА (расхрыста) агульн.,„ неадаор. Чала-век, які ходзіць заўсёды ў расшпіленай вопратцы. За-шпіліся, расхрыста ты. Кам.
РАСШУМАЦЕ'ЦЬ (рашшумацёць), -ч-у, -іш^ незак. тр. Разарваць (на кавалкі). Рашшумацёла пісьмб, а ця-пёр сама шкадўеш. Узгур.
РАСЦЯРО'Б (расьцярбп) мужч. Высечаны участак лесу. На расьцярббах цяпёр пазёмак мнбга. Бяс. _
РАУЗЬНЯ' (раўзьня) агульн. Плакса. Што з гэтай раўзьнёй рабіць, ніяк ні супакбіцца. Кам.
7 Зік 1876
97
РЖО'ННЕ (ржбньне) толькі адз. Ржышча. РжбньнеМ етым мбжна ўсе нбгі скалбць. Бяс.
РО ДЖАНЫ (рбджаны) дзеепрым. Народжаны. Рб-джан“ казяня бьіЎ зусім мбкры і малёнькі-малёнькі. Хал.
Р94ЗІНА (РОДзіна) жан. Род. Сяганьня ў нашай дзярэўні вясёльля пачынаецца. Бярэ Максімаў Васька дзяўчыну з дббрай рбдзіны. Заб.
РО ДНЯ (родня) жан. Радня. Ва ўсіх рбдня нёйкая е а я адна. Кам.
, РО'ІЦЦА (рбіцца) незак. тр. Трызніцца. Рбілася пра сына ўсю ноч. Ліс.
РО НДАЛЬ (рбндаль) мужч. Каструля з ручкай. Вазьміце, дзёці, у мянё гэты рбндаль. Кам.
РО'ЙМА (рбйма) жан. Беспарадак. Што гэта за рбй-ма ў вас у хаце? Чар.
РО'ЧНІК (рбчнік) мужч. Аднагодак. Вось гэты тб-фель мой, рбчнік, кблькі я тут жыву. Як прыёхаў у Вялі-кія. Раяны ~ і зразу пасадзіў. Кблькі я жывў тут, стбль-кі ён расьцё на маёй сядзі'бе. Белар.
РО'ШАНЫ (рбшаны) дзеепрым. Вырашаны. Рбшаны ў цябё прь'іклады? Тады кнігу прынясў. Чыж.
P^J^KA (рубінка) мужч. Рубец тканіны. Дошч так намачьіў, што сухбй рубі'нкі ні былб. В. Б.
РУКО'УКА (рукбўка) жан. Рукавіца. Мбўра, глянь якія я табё рукбўкі купіў у краме. Цяпёр тваё рўкі мёрз-нуць не бўдуць. Узгур.
' РУ'МЗАЛА (рўмзала) агульн., лаянк. Плакса. Вот рўмзала гэта, цэлы дзёнь рўмзая. Кам.
РУНО' (руно) ніяк. Воўна. Зняла рунб с авёчкі. Р. Ч.
РГХУУ^Ь (рўхнуць) зак. тр. Валам паваліць. Унас кусты, ай-ей, скблькі малі'н! Як маліны пасьпёюць, вот тагдьі рўхнуць у лес і сваё і зь Мінску! Хто на аўтббусе, а хто на машынё сваёй каціць. F/дуць і сваё, і начальнікі ўсякія ёдуць. Белар.
КНІГІ ОНЛАЙН
