Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
РУ'ЦЬВІНА (рўцьвіна) жан. Балота. Рўцьвіна там страшэнная, асьцярбжна хадзі'. Гіл.
98
РУЧЭ'ЙКА (ручэйка) жан. Шэсць жмень змятага ў церніцы лёну, ачышчанага ад кастрыцы. Такія дрыўля-ныя мяліцы былі, шырбкія, і на гэтых мяліцах мьі тром лён, дзіўчаткі якія там няўмёйкі. А пбсьлі нас бабьі ста-рэйшыя чьісьцяць на такія мяліцы вўскія. Ужо вычоісь-цяць яга і вяжым яга гэдык: гэтыя вьічышчаныя жменькі складваім жмёнька да жмёнькі, шэсьць жменяк гэта ручэйка. Пап. ,
РУ'ХАЦЬ (рўхаць), -ю, -еш; незак. тр. Ісці. Ужо ве-чар, трэба дамбў рўхаць. Кам. , , ,
РЫЖА' (рыжа) жан. Іржа. Усё вядро рыжа паела. Нбвае нада купіць, ды ёхаць за ім далёка, ды і няма калі. Дзям. . .
РЫЗІНКА (рызінка) жан Гл. адымалка. А мон Ю'зінька як астаўся за гаспадьшю, так я во ні магў знайсьці ні аднбй рызінкі. Чым тут выцягнуць саганы с ПеЧрЬ!ЖА (рынка) жан. Міска. Як цябё сабірала, рын-ку разьбіла і цяпёр няма ў што ўліць булён, хоць ты на скаварадў лій ягб. Рудн. . ,
РЫ'ПАЛКА (рыпалка) жан. Дрэнны гармонік. Ры-палка, а не мўзыка, кінь ты ўжо. Буз.
РЬГШТА (рышта) жан. Канава. Пераскочыу рышту і пабёг далёй, ці ж дагбніш яго? Масц. , .
РЭТУЛ (рэгул) мужч. Канец. Ядуць, ядуць і рэгулу ім няма. Трэба які рэгул мець, a то ёсьці вам ні наорац-
РЭДЗЬ (рэць) жан. Столка. У мяне пасьцілка ў дьве рэдзі была. Р. Ч.
V РЭ'ДКІ (рэткі) прым. Рэдкі. Узышло жыта і такое рэткое, такбе рэткое, ну зусім. Чыж.
РЭ'ЗАЦЬ (рэзаць) незак. тр. Балець. Так рэжа жы-вот, што спасу німа. В. В.
РЭ'ХВА (рэхва) агульн., зневаж. Дурань. Рэхва ней-кі, а ні чалавёк, кручбк выпіў і ўжэ так брыдка вось п’яны. Дзям.
99
с
, САГАНО'К (саганбк) мужч. Чыгунок. Дзе ш той ста-РЫ г лГгп°лК/Лй^я^ Німа Ў чым бўльбы зварыць. Уж.
ЛА СЬСЕ (сагласьсе) ніяк. Згода. Маё дзёці ў сагласьсе жывўць, глянуць хбраша. В. В.
САГЛУМІ'ЦЦА (саглумі'цца). Сапсавацца. Сала за-НЯС^ л палажй> F⁶ ня саглумілася. Кухц.
_ РАБА ЦЬ (саграбаць), -аю, -еш; незак. тр. Згра-оаць. У нас перш сёна ў кўчы саграбаюць, кап затым xv-чэн у стагі ці кбпы класці. Гіл.
,САДЗІЦЬ (садзіць) незак. тр. Ідзе (аб вялікім сне-зе). 1ы глядзі, які садзіць, страшэнна. Руб.
САЛАДУ'ХА (саладўха) жан. Хлебны квас. Нарабь ла^саладўхі аж чатьіры жбанкі, дык мёншы і не адахб-дзіцца натта ж любіць: пабёгае пабёгае і за жбан Бяс.
САЛАМЯ'НКА (саламянка) жан. Самаробны палавік ³ Н¹т^ * 'саломы. У іх уся хата ў саламянках, бо сама ш тчэ. Мац.
САЛО ХА (салбха) жан., неадабр. Неахайна апрану-тая жанчына, дзяўчына. Адна дачка, і тая салбха нёйкая нічога надзець ня мбжа. Буз.
.„CAM ПРАЗ СЯБЕ. Самастойна. Сам прас сябё наву-чыуся іграць на баяне. В. В.
САУЧУНЫ (саўчунэ) адз. саўчун. Бліны. Я да мачан-К¹ ЯДЧД саучуноў напякла, бўдзем мазаць. Кам.
САРАКІ (саракі) толькі мн. Сорак дзён пасля смерці чалавека. Праціўна, калі на сараках нап’юцца і пяібць.
^APCA⁷¹^ (саргач), мужч. Свіное карыта. Я люблю,
, ¹ У свінёй былб чьіста. Унь і саргачы ў мянё чыстыя. Кожны рас мьію, як сьвіньня пад’ядўць. Р. Ч.
САу^ГА ЙЛА (саўгайла) агульн., зневаж. Нервовы не-спаконны чалавек. Саўгайла ты, мёсца табё нікблі ня знойдзіцца пасядзёць, усё хбдзіш туды-сюды. Бяс.
100
СА'ХАРНІЦА (сахарніца) жан. Гарэлка, выгнаная з цукру. Ад гэтай сахарніцы зёльмі галава баліць. Бяс.
СА'ЧАК (сачак) мужч. Жакет. Адзёнь сачак і шаты-нбўку, яна табё да твару. Пал.
СВАДНЯ' (свадня) жан., неадабр. Пляткарка. I што ета за жанчьіна? Усё сплётні свадня разносіць. Р. Ч.
СВІСТУ'ЛЬНІКІ (свістўльнікі) толькі мн. Малыя дзеці. Гэтыя сьвістўльнікі тблькі крўцяцца пад рукамі. Кам.
СВОТІЧЫК (свбйчык) мужч. Трубка палатна. У маё кумы яшчэ два свбйчыкі палатна. Кам.
СЕ'РЧЫКІ (сёрчыкі) толькі мн. Запалкі. На васім-насьця капёяк дам сярчьгкбў.— Васімнасьця пўшак мбжа я і ў сўмку ні ўлажў. А мбжа й зьмёйсьцяцца? Ст. В.
СІНЮ'ХА (сінюха) жан. Грыб-паганка. Нікўды ён не варты, нават у грыбах не разьбіраецца якія дббрыя, сі-нюх наз^біраў і цешыцца. Узгур.
СІТЦО' (сітцб) ніяк. Сузор’е Дзевы. Наш настаўнік гаварыў, што гэта відаць на нёбе Сітцб, а як па-ваша-му — ня вёдаю. Бар.
СІ'УЧЫК (сіўчык) мужч. Дзірван. Выпусьцілі кбней на сіўчык. хай тобху папасьвяцца. Дубр.
СКА'ЗУВАЦЬ (сказуваць), -ю, -еш; зак. тр. Казаць. У нас сказуюць па-рбзнаму, але ш ні ўсе. В. В.
СКА'БКІ (скапкі) адз. скабка. 1. Пасечаныя рэбры парсюка. Трэба зжарыць скабак с пяць і хбпіць нам. Прудз. 2. Стрэмка. Загнаў скапку ў палец, баліць натта. Чар.
СКАКУ'ХА (скакўха) жан. Жанчына, якая любіць танцаваць. Ну і скакўха ш Касьцючыха была. Hi адньг танпы без яе не абхбдзіліся. Бяс.
СКАРА'Ч мужч. Ручнік для выцірання рук. Дачўшка, вьітоы ovKi скапачбм. Кам.
СКАРО'МНІНА (скарбмніна) жан. Сала, тлушч. Хоць бы доў якую скарбмніну, ато паставіў сухўю картбшку. Кам.
101
СКАРО'МНІЦА. Гл. скарсімніна. У мянё шчэ шмат скарбмніцы ёсьцяка. Кам.
СКА'ЧКІ (скачкі) толькі мн. Вечарынка. Зьбірайся ды на скачкі пбйдзем, кажуць, сёньня хлбпцы з Рўдні іг-раць бўдуць там. Узгур.
СКЛІЗО'ТА (склізбта) жан. Слізгота. На вўліцы склізбта — на нагах не ўстбяць Р. Ч.
СКЛО'ПКА (склбпка) жан., асудж. Жанчына, якая любіць многа гаварыць. А гэта склбпка ўсё бёгае па сялё і мёле языкбм. Бяс.
СКНЭ'РА (скнэра) агульн., неадабр. Скнара. От скнэра, дык скнэра! У яе ні вьірвіш нічбга. Нар.
СКО'БЛЯ жан. Прылада для саскрабання кары з дрэ-ва. Пазыч, Іван, мне сваю скбблю. Кам.
СКО'РАМ (скбрам) мужч. Сала, здор, тлушч. Вь'ішаў скбрам, то трэба гуркі і цыбўлю ёсьці. Уж.
СКО'ЧКА (скбчка) жан. Дзіцячая гульня «ў класікі». Усе маль'ія дзёці вёльмі ж любяць у скбчку гуляць. Борк.
СКРОЗЬ (скрось) прысл. Усюды. Цяпёр скрось лю-дзі добра жывўць, а равёй не так былб. Кук.
СКУ'БСЦІ (скўбсьці), -у, -еш; незак. тр. Кляваць. «Ну як, рыбакі? Скубёць сягбньня?»—«Кажўць, лавілі на Ма-лых Швакштах на шь'іціхаў, дббра скўбла». Ст. В.
СКУ'РЧЫЦЬ (скўрчыць), -у, -ыш; зак. тр. Скамя-чыць. Як хапіла мянё злосць, вьірвала я ў ягб з рук гэтую самую бумашку і скўрчыла яе. Кам.
СЛА'БА (слаба) прысл. 1. Дрэнна. Слаба яны рабілі, тамў і мала палучылі. Р. Ч. 2. Мала. Муж мой слаба грб-шай зарабі'ў у гэтум мёсяцы. В. В.
СЛАБО'Е (малакб) прым. Малако, якое лёгка выдой-ваецца. Нашу карбўку дббра даіць, бо малакб слаббе, a ў Ганўсі ад яе карбвы дык пальцы баляць. Гіл.
СЛАНЕ'ВІКІ (сланёвікі) адз. сланёвік. Сандалі. У сыббту жынка ёгдзіла на кірмаш, купіла сланёвікі, але я іх прадбў. Так ціснулі, прсрга як за сэрца ці'снулі. Заб.
102
СЛАНГНА (сланіна) жан. Сала. Зарбзалі кабанй, сланіна на сьпінё ў пяць пальцаў была. Бяс.
СЛОН (слон) мужч. Услон, Сядай пакўль на слбн і чакай, я зарас. Прудз.
СЛО'НЧЫК (слбнчык) мужч. Услончык. Васіль, як бальшьг. сядзіць на слбнчыку і абуваецца. Прудз.
СЛУ'ЖАЧКА жан. Дачушка. На, слўжачка, табё ма-лака. Кам.
СЛУ'ЖКА (слўшка) жан. Нявестка. Дббрая табё слўшка папалася, усё чыста сама рббіць. Кам.
СЛУХ (слух) жан. Чутка. Слух хбдзіць, што перамб-га хўтка. Войр.
СЛЬГШКА (слышка) жан. Вестка. Сльішка хбдзіць, што ён скбра вёрнецца дадбму. Граб.
СМО'ЛКА (смблка) жан. Малодзіва. Хўтка карбва мая цяліцца бўдзя, а смблкі дае аднў каплю. Гіл.
СМОЛЬ (смоль) жан. Кавалкі дрэва для падпальван-ня. Схадзіў бы ты, сынбк, прынёс смблі, трэба насячы яшчэ на зімў, a то застанёмся так. Р. Ч. Смалістыя трэскі, якімі падпальваюць дровы. Трэба смблі нарых-таваць к зімё, a то ні бўдзе чым у пёчы падпальваць. Цял.
СМЬГЖЫЦЬ (смыжыць), -у, -ыш; незак. тр. Гата-ваць ежу. Сёньня цэлы дзень смь'іжыла пачастўнкі для гасьцёй. Кам.
СМАЛІНА' (смаліна) жан. Тонкія дровы для рас-пальвання ў печы. Пайшбў бы ты, сынбк, нашчапаў сма-ліны. Кам.
СМА'ЛІЦЬ (смаліць), -ю, -іш; незак. тр. Моцна хацец-ца. 3 жару так і смаліць, каб выпіць кваскў. Кам.
СМАЛІ'ЦЬ (смаліць), -ю, -іш; незак. тр. Курыць. Што ты смаліш гэту люльку цэлы дзень? К.ам.
СМГРНЫ (сьмірны) прым. Ціхі маўклівы чалавек. Мікалай такі ужо сьмірны. Лішняга слбва ні скажа, нікб-Бга ні пакрьгўдзіць. Бяз.
~ СНАВА'ЦЬ (снаваць), -ну-ю, -ну-еш; незак. тр. Ха-
103
дзіць без работы. I чагб ты снуёш тут цблы дзень? Што табё, раббты німа? Прудз.
СНО'УДАЦЦА. Гл. Снаваць. Хадзіць без справы. Ча* гб ты снбўдаясься тутака? Кам.
СО'УГАЦЦА (сбўгацца), -ю-ся; незак. тр. Хадзіцьбез справы. Сбўгаяцца цэлы дзень, гультай гэты. Дук.
СО'УКАЦЬ (сбўкаць), -ю, -еш; незак. тр. Песціць. Бапка аднб тблькі і рббіць, што ўнўка сбўкае. Пільк.
СО'УНЕЙКА (сбўнейка) ніяк. Сонейка. Сёньня бўдзя вясёлы дзянёк, з самага ранку сьвёціць сбўнейка. Карш.
СО'ПУХА (сбпуха) жан. Сажа. А сбпухі насьшалася с кбміна! Уж.
СО'СКА (сбска) жан., перан. Папяроса. Мой Міхёт гэту сбску з рбта ні выпуская. Кам.
СПАГО'ДНАСЦЬ (спагбднасць) жан. Спачуванне. Якія вы чэрствыя, німа ў вас спагбднасьці да людзёй. Цял.
СПАГНА'ЦЬ (спагнаць), -ю, -іш; зак. тр. Вярнуць на-зад. Укралі ў мяне шчанё, дык я заўтра спаганю яго на-зат. Бяс.
СПАС (спас) мужч. Ратунак. Няма спасу ад лісьг, усіх кур перавалбчыць. Дзям.
СПАХНЕ'НЦАВАТЫ (спахнёнцаваты) прым. Паху-чы ад вялікай колькасці прыпраў. Такі спахнёнцаваты суп, такі смашны, што за вўшы не ацьцягнеш. Кам.
СПЛА'ВІЦЬ (сплавіць), -ўл-ю, -іш; зак. тр. Згубіць. Збська братаву кнігу сплавіла, а такбй нідзё нямашака. Даўг.
СПЛАСЦІ'ЦЬ (спласьціць), -ч-у, -іш; зак. тр. Нагрэб-ці пласт сена. А парабак спласці'ў пласт сёна і піхцёль ягб ў ракў, кажыць: «А я сваёй карбвя нясў, бо я гэта тблькі п’ю». Мік.
СПРАВЕ'ДАЦЬ (справёдаць), -ю, -еш; зак. тр. йраве-даць. Захацёў паглядзёць рбдныя мясьціны і вось — спра-вёдаў вас. Руб.
СПРАУЛЯ'ЦЬ (спраўляць), -яю, -я-еш; зак. тп
104
праўляць. Вот на днях з нашай вёскі 25 чалавёк у армію спраўлялі, вёсела былб. Р. Ч.
СПРА'УНА (спраўна) прысл. Добра. Спрауна робіць маладзіца, ні паткапаісься, ды чамў не, калі і бацька і матка працавітыя. Сак.
КНІГІ ОНЛАЙН
