Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
ПАЛЯ'НУЦЬ (палянуць), -у, -еш; зак. тр. Пагля-дзець. Палянь, як хбраша навбкал, а ты ўсё ў хаце ды ў хаце. Вішн.
ПА-МАЕ'МУ (па-маёму) прысл. Па-мойму. Цяпёр не глядзяць на чужь'і савет, што свае мазгі зробяць, так і дббра. Hi па-маёму замўжжа, ні наравіцца мне —й га-варыць ні хачў. Праўда. Паг.
ПАМАГА'ЧКА (памагачка) жан. Памочніца. Дббра табё жывёцца, Манька, як у цябё памагачка ёсьць. Пбй-дзіш на раббту, а яна ўсё і зрббя па хазяйству: карбву падбіць, сьвінёй накбрмя. Бяс.
ПАМАУЗА' агульн. Чалавек, які любіць залезці куды не трэба. Нідзё ад гэтай памаўзьі не схаваешся. Цяр.
ПАМАЦНГК (памацнік) мужч. Памочнік. Да мянё памацнікбў з гбрада прыёхала, а рабіць ня ўмёюць. Гіл.
ПАМО'СТ (памбст) мужч. Падлога. Як пакрасіў сын памбст, то намнбга ляхчэй мыць стала. Кук.
ПАМЬГЕ (памые) ніяк., толькі адз. Памаўзлівы ча-лавек. Купіла я варэньня, паставіла ў шкафчык. Дўмаю, зьем пбсьле. Назаўтра аткрываю — няма. От памьіе тая Рая, палазіла дзе не трэба. Р. Ч.
ПАНАВА'ЦЬ (панаваць), -ю, -еш; незак. тр. Добра жыць. Пбйдзем у лес, набярбм харчбўкі ды бўдзям пана-ваць дзён тры. В. В.
ПА-НАД (па-нат) прын. Каля. Мы ляжалі па-над Дзвінбю, ажыдалі каманды. Кам.
ПАВЭ'ДЛУГ (павэдлух) прысл. У параўнанні. Ця-пёр павэдлух даўнёйшага, дык кудьг лёпей стала жыць. Кухц.
ПАГО'Н (пагбн) мужч. Паша. Раніцай карбў выга няюць на пагбн. В. В.
ПАГРАБНЯ' (паграбня) жан. Пабудова. Трэба іці бўльбу на паграбню з гарбда прыаёсьці. Цял. ...........
80
ПАДА'ЦЦА (падацца) зак. тр. Здацца. Hi знаю, ці гэта мне падалбся, ці праўда было, але і цяпёр у ваччў стаіць. Сак.
ПАДБЕ'Л (падбёл) мужч. Лякарства. Каб зажыла рана скарэй, трэба падбёлам пацярці. Р. Ч.
ПАВАРО'ТКА (паварбтка) жан. Паварот. За пава-рбткай ракі шукай сваіх гусёй. Чыж.
ПАВЕ'СМА (павёсма) жан. Дзесяць ручэек змятага лёну, дзесяць раз па шэсць жменек. Гэтыя вьічышчаныя жмёнькі складваім жмёнька да жмёнькі, шэсьць жмё-няк — гэта ручэйка, і гэтых дзёсяць ручэек — гэта бўдзе павёсма, мы звалі павёсма. Пап.
ПАБРЬГНДАЦЬ (пабрындаць), -ю, -еш; зак. тр. Пабадзяцца. Пабрь'шдаў звёчара па дзярэўні і зваліўся спаць. Ліс.
ПАБЛАКА'ТА (паблаката) жан. Блакада. Мой чала-вёк у Ленінградзе ў паблакаце быў. Кунц.
ПАБО'УТАЦЬ (паббўтаць), -ю, -еш; зак. тр. Папа-ласкаць. Mae нявёсткі зараз нямашака дбма, пайшла на рэчку пабаўтаць бялізну. Р. Ч.
ПАБА'ВІЦЦА (пабавіцца), -ўл-ю-ся, -іш-ся; зак. тр. Настаяць, пагаварыць. Пабаўцяся з намі, у вас жа часу хватая. В. В.
ПАЛЕТЛІЦА (палёгліца) жан. Палеглая трава, зба-жына. Трэба касў накляпаць, брыгадзір сказаў, каб я скасіў палёгліцу ў Вбўчым балбццы. Бяс.
ПАНІ'ЦЕЦЬ (паніцець) зак. тр. Зрабіцца тонкім. Бўльба зусім бяс сбнца ў цяні паніцела. Гіл.
ПАНЦАКО'ВЫ (панцакбвы) прым. Пярловы. На абет мы часта варым панцакбвы суп. Кам.
ПА'ПЕЛЬНІК (папельнік) мужч. Фартух, вытканы з палатна. Папельнік і трапкачы вымыла, на плот паве-сіла. Ар.
ПАПЛАВЕ'Ц (паплавёц) мужч. Поплаў. Сеньня сёна мы грэблі на паплаўцы. Кам.
ПАРТКЕ' (парткё) толькі мн. Штаны. У ,нас на вес-
6 Зак. 1876.
81
Цы пабудавалі камбінат быта, у якім шыюць парткё. Чар.
ПАРО'ЖНІ (парбжні) прым. He засланы. Телівізар трэба накрываць, а стол трэба каб быў парбжні. Чар.
ПАРО'НКІ (парбнкі) толькі мн. Дробная бульба. У мяні картбшка вышла ббльша, дык я парбнкі сьвінь-ням варў. Яны хоць і не спбрны, але ш трэба што ва-рьіць. Р. Ч. •
ПАРЬГЛАУКА (парьілаўка) жан. Парыльня. А Зю-ня гэтак дбўга была ў гэтай парылаўцы, што як вышла с парылаўкі, давай млець. «Вой, кажа, нідббра, вой, ні-дббра, імчы ты мне чагб, якбй вады». Сів.
ПАРЭ'НЖЫ (парэнжы) толькі мн. Парэнчы. Гля-дзі.^ьінка, трымайся за парэнжы, a то клатка калышац-
ПАСА'ЖНЫ БЫЧО'К. Бычок, якога даюць на па-саг. Даў мне бацька бычка пасажнага і валбку зямлі Кам.
ПАСКУ'ПВАЦЬ (паскўпуваць), -ю, -еш; зак. тр. Па-мыць, пакупаць. Загнаў у рэку ды паскўпуваў усіх дзя-цёй. В. В.
ПАСО'БІЦЬ (пасббіць), -б-лю, -іш; зак. тр. Дапамаг-чы. Хадзі, Ганька, пасбб мне гэта сёна перанесьці. Бяс.
ПАСПЫТА'ЦЬ (лён), -ю, -еш; зак. тр. Праверыць, ці вылежаўся лён. Паспытаць лён мы давяралі тблькі Та-машў. Войр.
ПАСТАЯ'ЛКА (пастаялка) жан. Вяршок. Пастаял-ку маці вунь у той збан зьлівае. Бар.
ПАСТРО'ІЦЬ (пастрбіць), -е, -іш; незак. тр. Падрых-таваць есці. Устала рана, пастрбіла ёсьці, усіх пабудзі-ла. Акал.
ПАСТРЭ'НЧЫЦЬ (пастрэнчыць), -у, -ыш; зак. тр. ГІараіць. Дббра, што Саша пастрэнчыў абагнаць картбш-кі, дык я і абагнала. В. В.
ПАСУ'ДАК (пасўдак) мужч. Пасуда. Па хазяйству чуць спраўляюся — старая. Во ўнўчка малая, знаіця, мне
82
памагая рабіць што. I пол мяцё, і пасўдак мыя, і карваць мамчыну засьцілая. Белар. Трэба пасўдак мыць, a то мўхі. Там жа.
ПАСЦЕ'ЛЬ (пасьцёль) жан. Рад снапоу, пакладзе-ных на ток для маладзьбы. Шырай, шьірай рббце пась-цёль. Чыж.
ПА'СЫНАК (пасынак) мужч. Бетонны слуп, які ста-іць каля драўлянага электрычнага слупа. Ля гэтага стал-ба пасынак разьбіўся. Кам.
ПАТАРГА'НЕЦ (патарганец) мужч. Рэмень. Супа-кбйся, бо зараз дам патарганца. Уж.
ПАТАЛЬМА'ХА (патальмаха) жан. Яечня. На сьне-даньне была патальмаха с салам і кава. Уж.
ПАТАПЦЫ' (патапцы) толькі мн. Страва з малака і кавалачкаў хлеба. Глядзі, як з апетьітам дзёці патап-цьі ядўць. Кузьм. . ,.
ПАТО'М прысл. Пасля. Кросны заліваім варам, a патбм кладзём у стўпу і таўчбм. Рат.
ПАТРА'ВА (патрава) жан. Знішчэнне пасевау. Ну й патравы кбні нарабілі. Уж.
ПАТРА'УКА (патраўка) жш. На кураціне з прыправа-мі гатуюць адвар, перад падачай яго падкалочваюць му-кой. Засёкла я кўрку і наварыла патраўкі. Тры дні ва-рь'іла патраўку с той кўркай. Мал.
ПАУБРЫ'КУТАМ (паўбрыкутам) прысл. Галопам. Дзёці ўцякалі, калі бачылі, што карбва бёгла с пбля паўбрыкутам. Р. П. . .
ПАУДЫВА'НІК (паўдыванік) мужч. Невялікі дыван на сцяне. Паўдыванік у мянё ўжо вёльмі яркі, хацёла другі купіць, ды няма. Аз.
ПАУПА'ЛЬТАК (паўпальтак) мужч. Жаночае плю-шавае паўпаліто. Я маці паўпальтак купіла а бацьку яшчэ трэба футэрак кўпіць. Борк,.
ПАХО'НЦЫ толькі мн. Духмяныя прыправы. У мяне шмат пахбнцаў, буду кідаць у варыва, кап пахла. Кам.
ПАЦУРБА'ЛКІ толькі мн. 1. Адыходы ад раслін.
83
Назьбірай якіх пацурбалкаў з бурачніку і дай карбвё. ат' „ Галлё дрэў. Вазьмі' ўкшь у печ асі'навых пацур-
балкау. В. В.
ПАЧЫКІЛЯ'ЦЬ (пачыкіляць), -ю, -еш; зак. тр. Пай-сш кульгаючы. Трэба пайсці глянуць, хто там пачыкі-ляў к нам на двор. В. В.
ПАЧЬІНА'ЛЬНІК (пачынальнік) мужч. Запявала Марыля у нас пачынальнік, яна заўсёды пачынае пёсь-НЮ. г .
- ПАЦЫ'РКАЦЬ (пацыркаць), -ю, -еш; зак. тр. Пада-ІЦЬ. Ірэба пацыркаць карбву. Кам.
ПАЦЯРО'Б (пацярбп) мужч. Палянка ў лесе, на якой засталіся яшчэ пні. Схадзіце пазагараць на пацярбп, там сонца многа, бо ведама— ніштб не засланяе, адньі тбль-кі пні там і малёнькія кўсьцікі. Р. Ч.
ПАЦЯРО'БКІ (пацярбпкі) толькі мн. Лупіны. Трэ-а сусетцы пацярбпкі аднёсьці, бо нямашака ў мянё ка-ровы, а у яе есь. Р. Ч.
ПАШАХО НЦЫ адз. пашахонец. Свавольнікі Па-шахонцы вы, перастаньце свавбльнічаць. В. В.
, ПА'СІЫР (пастыр) мужч. Пастух. Расказваюць, у ?а?н„ЬІ^ менсьця быў бёдный Васіль. Ен ганяў на пасту усе^урэмя, як сказаць, па-старбму, быў пастыр. Пастыр быу дзеравенскі і меў усягб казў с казьлятамі і кўрыцу сь цшлятамі. От як жыў. Мік. ' ¹
ПЕ ЛЬКА (пёлька) жан. Палонка. Сяджў ёта я рас чую крык дзіцячы, я бягбм туды, а там дзёці ўжо бёгаюць і^с пелькі рукі бачу, Е'то ш там Мі'шка, аказваіцца, быў.
ПЕРАБІРА'НІК (перабіранік) мужч. Посцілка, тка-ная у перабор. Мне наравяцца пірабіранікі. Наша Стэф-^ГЦЬ ¹Х НаТКаўШЫ’ Ва³‘Ла Ў МасквЎ на выстаўку аш.
ПЕРДБ!. ^КА (перабіўка) жан. Перагародка. Хата як казарма усе роуна, бесталкбвая, перабі'ўкі нёту. Кап пе-
84
раоіу, быу бы толк, а бес перабІўкі паратку няма. Белар. ПЕРАБЫЛО'СЯ (перабылбся) зак. тр. Перажылося.
Ды нёяк перабылбся ўсё гбра. Руб.
ПЕРАГАВАРЫ'ЦЦА (перагаварыцца), -у-ся, -ыш-ся; зак. ір. Дамовіцца. Усё бўдзя добра, мы перагаварьіліся, дзе сустрэцца. В. В.
ПЕРАДО'К (перадбк) мужч. Невялікая лаўка. Сядзь на перадбк, аддыхні' трбхі. Чар.
ПЕРАДО'УКА (перадбўка) жан. Вярбўка, якая пе-равязваецца паміж аглоблямі. Крэпка перадбўку зацяг-ні, a то не давязём. Р. Ч.
ПЕРАКАБУРНУ'ЦЦА (перакабурнўцца) зак. тр. Пе-ракруціцца; Хвёдзя быу учбра ў пблі, казаў, бачыў са-малёт ляцёў, ляцёў прама, тады як перакабурнёцца! От іньцярэсна, што б то маглб быць. Белар.
ПЕРАКАВЕ'Ц (перакавёц) мужч. Папярочная бараз-на. На перакаўцах мы бўльбы не садім. Кук.
ПЕРАСТРУГА'ЦЬ (перастругаць), -ж-у, -ж-эш; зак. гр. Перачысціць. Калі былб ў мянё на кварціры шасьцёх хлбпцаў, дык кбжны дзень кош бўльбы перастружў, каб накарміць іх. Кам.
ПЕРАТО'ЧА (ператбча) ніяк. Месца ў хляве ля са-мых дзвярэй, не занятае загарадкаю. На пяратбчы ця-пёр граска, і я лёдзьві ні пагубляла галбшаў. Кам.
ПЕРАХО'ДАМ (перахбдам) прысл. Часова наведзац-ца куды пры пераходзе, пераездзе. Нёмцы ў нас былі пе-рахбдам, а стаяць не стаялі. Блакадай тблькі навёдвалі-ся, бо у нас парцізанская збна лічылася. Белар.
ПЕРАЦЯ'ЦЬ (перацяць), -н-у, -іг-еш; зак. тр. Пераку-сіць. Я ўжо зубамі нітку перацяў. Уж.
ПЕ'РУН (пёрун) мужч. Пярун, Нядаўна грымёла, грымёла, пёрун як доў у бярбзу, дык мы з лаўкі ўтрбх паськідываліся. Р. Ч.
ПЕ'РЦІ (пёрці), -у, -эш; незак. тр. Шпарка бегчы. Куды ты так прэш, што аш пот сь цябё капае? Кам.
ПІЛІСКА'ЦЬ (піліскаць), -ю, -еш; незак. тр. Пала-
85
скаць. Вада хлескае па берагу, калі піліскаеш бялізну, стоячы на кладцы. Бяс.
ПІЛІ'КАЦЬ (пілікаць), -ю, -еш; незак. тр. 1. Граць. Мой чалавёк нёкалі пілікаў на гармбніку. В. В. 2. Гава-рыць. Пілікае нёшта сабё пад hoc. В. В.
ПІ'ЛЬНЯ (пільня) жан.' Лесапілка. Як будавалі нб-вую хату, то мой Іван прывёз дбшак с пільні. Р. П.
ПІ'МЫ (пімы). Валёнкі. Зіма скора. Дзёцям куш'ць трэба і пальтб зімбвае, і шапкі, і пімы. Р. П.
ПІРУКА'РНЯ (пірукарня) жан. Цырульня. Наша вёс-ка дабравата: магазін, пірукарня есь, шкбла есь —усё што трэба. Р. П.
ПІХТ (піхт) мужч. Піхта. Мы стаялі сбрак кіломет-раў ад гбрада Іркўцка, ні знаю, як ён цяпёр завёцца, натта мнбга кёдра і піхта. Зімбю яны ў ігблкі аддзяваюц-ца, а так урбдзе сухі лес. А калючкі мяккія, зялёна-сі-ваваценькія. Белар.
КНІГІ ОНЛАЙН
