Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
АБРЫ'ЗЛЫ (абрызлы) прым. Азызлы. 3 начы яна заўжды з абрызлым тварам уставала. Хал.
9
АБРЬГНДАЦЦА (абрьгндацца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. Заляпацца граззю. Усю спадніцу абрындала за гэ-тую дарогў, а панчбхі ад гразі аж рабыя сталі. Узгур.
АБСАДЗГЦЬ (апсадзіць), -дж-у, -дз-іш; зак. тр. Стрымаць. Але я ягб адразў апсадзіў, бо натта ўжо ён разышбўся. Р. В.
АБСАДЗГЦЬ (апсадзіць), -у, -іш; зак. тр. Супыніць. Няма камў апсадзіць цябё. В. В.
АБСАРДА'К (апсардак) мужч. Лапсардак. Апсар-дак на ім, як на калў вісіць, так ужо схуднёў. Дубр.
АБСЛЮНЯ'УЛЕНЫ (апсьлюняўлены) прьш. Абслю-нены. Стары дзед дзяржаў у зубах апсьлюняўленую цы-гарэту. Узгур.
АБТРАХНУ'ЦЬ (аптрахнўць), -у, -еш; зак. тр. Аб-трэсці. Вось галганцы, за ноч усё яблыкі аптрахнўлі. Узгур.
АБУ'БНІЦЬ (абўбніць), -ю, -іш; зак. тр. Астрыгчы нагала. Такі прыгбжы хлбпец, а яго абўбнілі як авёчку. Бр.
АБХЛЮ'ПАЦЬ (апхлюпаць), -ю, -еш; зак. тр. Апыр-скаць граззю. Паткасай штаны, a то апхлюпаеш. Дук.
АБЦЕ'ПКАЦЦА (апцёпкацца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. He прыбіраць у хаце. Такая маладая, а зусім апцёпка-лася, усё ніпачбм: ці прыбрана, ці насьмёчана; ці бўдуць чужь'ія, ці не бўдуць — усё ёй рбўна. Меж.
АБЧЬГРЫЦЬ (абчырыць), -у, -ыш; зак. тр. Абад-раць, абрэзаць, абчасаць. А той гэтым часам абчырыў дўба і ляці'ць сюды з кійкбм. Р. Ч.
АБШАЛЕСТАЦЬ (апшалёстаць), -ю, -еш; зак. тр. Красці. Апшалёсталі ўсё: і пшаніцу і ячмёнь і ббйку з мёдам, усё забралі. I ніхтб не вёдае, хто мог гэта зра-біць. Меж.
АБША'СТАЦЬ (апшастаць), -ю, -еш; зак. тр. Абрэ-заць (у адносінах да прычоскі). Гэта ж мая дзяўчына ўчбра такія валасы апшастала, галава стала гблаю, як гарбўс. Меж.
Ю
АБ’Е'ДДЗЕ (аб’ёдзьдзе) ніяк., толькі мн. Аб’едкі. He з’едзенае сена. У нас яшчэ ў павёці мнбга аб’ёдзьдзя ля-жыць. Пільк.
АБЯРНУ'ЦЦА (абярнўцца), -у-ся, -еш-ся; зак. тр. ГІеракуліцца. Казаў жа не лажыць такі' пбўны вос, вот і абярнўўся. Чар.
АГЛАМА'ЗДАК (агламаздак) мужч., зневаж. Ду-рань. Аднагб сына маю і той агламаздак, нічбга не разу-мёе. Уж.
АГЛАМО'ЗЫ (агламбзы) прым. Тупы чалавек. Камў ты дала рашаць? Калі Ганна ні рашыла, то гэта агла-мбзая і слбва ні прачытае. Яна ж як пень. Бяс.
АГЛЯ'ДЗІНЫ (аглядзіны) толькі мн. Агледзіны. Нё-калі ў нас гэтак былб. Хбча жаніцца хлбпец, дык трэба ш, каб бацькі маладбга прыяжджалі на аглядзіны. Кукш.
АГРА'З (аграс) мужч. Гультай. Аграс гэты нічбга не рббіць, тслька і шльшдая па вўліцы. Р. Ч.
АГУ'ЛАМ (агўлам) прысл. Разам. Агўлам спахват-нёй рабіць. Кам.
АДАБРА'ЦЬ (адабраць) зак. тр. Паралізаваць. Ужо трэці гадбк мінўў, як яму адабрала нбгі. К.ам.
АДГАДАВА'НАЯ (адгадаваная) дзеепрым. Вялікая. Ну і трава ж адгадаваная, я і ня дўмаў, што такая бў-дзя. Мядз.
АДГА'КАЦЬ (адгакаць), -а-ю, -а-еш; зак. тр. Зра-біць, паставіць дом. Так хўтка Васіль сваю хату адга-каў, што не вёрыцца. Прудз.
АДГАНА'ШЫЦЬ (адганашыць), -ш-у, -ш-ыш; зак. тр. Адлупцаваць. Ой сьціхні, a то кляпам рот заткнў ды так адганашу. Раўч.
АДДАЛЕ'К (аддалёк) прысл. Воддаль. Іх хаты ста-ялі аддалёк, так што вяснбй і вбсеньню тудьі ні даёхаць, ні дайсьці. Граб.
АДДУДУ'РАНЫ (аддудўраны) прым. Адтапыраны. Чагб ў цябё карман такі аддудўраны, чагб ты тудьг на-клаў? Чар,
11
АДДУ'ХА (аддўха) жан. Адпачынак. Рабі'ў без ад-духі — беркулёз зарабіў, але глянь-ка ты, вылечыўся, Буз.
АД’Е'ХАЦЬ ЧАРАДУ'. Адпомсціць. Прыбёх мой мальі да хаты, дый кажа, што ягб пабілі, а старэйшы кажа: «А ты б ад’ёхаў чарадў». Бяс.
АДКАСА'ЦЦА (аткасацца), -у-ся, -аш-ся; зак. тр. Адчапіпца. Аткасайся ты ат мянё, прыстаў як смала. Чар.
АДЛГУНІК (атліўнік) мужч. Прыстасаванне, па якім сцякае вада з страхі. Дббра, дзёткі, што атліўнік ёсьць. хоць вадьг дажджавбй мнбга назьбіраецца. Р. П.
АДЛЯЧЫ'ЦЬ (адлячыць), -у, -ыш; зак. тр. Выле-чыць. Яе ў Мінску ў бальніцу палажылі, мбжа адлёчаць. В. В.
АДНАЛІ'ЧНІК (адналічнік) мужч. Аднаасобнік. Гэты ж адналічнік і каня мая, задарам нічбга ні зрб-біць. Бяс.
АДНГМКА (атнімка) жан. Ануча, якой адцэджва-юць бульбу з чыгуноў. Падай атнімку, a то рўкі папя-кў. Чар.
АДО'НАК (адбнак) мужч. Сцяжар’е. Адбнак нада, кап сёна ні гнілб. Цяр.
АДЧЬГРЫЦЬ (атчьгрыць), -у, -ыш: зак. тр. Адзна-чыць, адвесці лінію. Німа чырвбнага карандаша палі адчьгпыпь. Цяр.
АДПЭ'НДЗІЦЬ (адпэндзіць), -у, -іш; зак. тр. Адпра-віць. Пасадзіў сваю Ганначку на вос і адпэндзіў у Уздў Ў СЯМІГПТКУ. Вяр.
АДТУ'РЫЦЬ (аттўрыць), -у, -ыш; зак. тр. Прагнаць, адагнаць. Як аттўрылі нёмцаў ад Масквьг, дык людзі павесялёлі. Кл.
А'ДРЫС _ (адрыс) мужч. Адрас. Каб вёдала ягб а'дрыс. дык ні мяшала п напісаць пісьмб. Р. П.
АДСЯКА'ЦЬ (атсікаць), -ю, -еш; незак. тр. Адся-каць. Патрэбна паатсікац’ гэтыя галінкі, бо яны мяша-юць расьці дрэву. Узгур.
12
АДТА'УХІВАЦЬ (аттаўхівац*), -аю, -еш; незак. тр. Адштурхоўваць. А ён як пачаў аттаўхівац’ усіх ад сябё. Узгур.
АДТО'П (аттбп) мужч. Пасудзіна, у якой адтоплі-ваюць малако. Ты лажь'іся, дачушка, а я зараз малака табё ў аттбпе прынясў. Р. П.
АДУ'ЖАЦЬ (адўжаць), -ю, -еш; зак. тр. Ачуняць. Ен цяжка хварэў, ледзь адўжаў. Меж.
АДХАДЗЁЦЬ (атхадзіць), -у, -іш; зак. тр. Вылечыць. Мой мужык хварэў у тбя лёта, лёдзьві атхаділі. Кам.
АДХАЛАДЗІ'ЦЬ (атхаладзі'ць), -у, -іш; зак. тр. Су-пакоіць. Атхаладзіць ягб нада, a то разгарачыўся дўжа. Вот ужо нёйкі шалены. Бяс.
АДХУ'КАЦЬ (атхўкаць), -ю, -еш; зак. тр. Выхадзіць, выратаваць. Ледзь-ледзь удалбся небараку адхўкаць, так хапіла, што аж крычаў — і нбгі, гавбрыць, баляць, і рўкі, і галава. Бяс.
АДЫМА'ЛКА (адымалка) жан. Ануча, якою адцэ-джваюць чыгуны. Ня пбмню, дзе адымалку дзёла. Аўг.
АДЫМА'ЧКА (адымачка) жан. Гл. адымалка; тут: брудны, знешнім выглядам падобны на анучу. Hi люб-лю я Стэфкі за язьік, што любя абгаварыць друп'х. На другіх усё відзя, а што сама спадніцу адзёўшы, ласьне кажучы адымачку, ётага ня відзя. Заб.
АД’Я'ДА (ад’яда) агульн., зневаж. Надакучлівы ча-лавек. Во ўжо йдзё гэты ад’яда, трэба ўцячь'і, бо нада-ёсьць за цэлы вёчар. В. В.
АЖЬГВЕЦ (ажьівец) мужч. Жывая прынада для рыб. На ажывец хутчэй рыба пбйдзе, чым на хлеп. Чыж.
АЗДРУБА'ЛАК (аздрубалак) мужч. Шчэпка. Наша-га дбхтара ўнсічы завёзьлі ў бальніцу, аздрубалак адля-цёў ад палёна і папаў у вбка. Уж.
АКАЛЕ'ЦЬ (акалёць), -ю, -еш; перан., зак. тр. Астыць. Ну дзе ты там? Ідзі ёсьці хутчэй, бо ўжо акалё-ла бўльба, Дубр.
13
АКЕ'НЯЧКА (акёнячка) ніяк. Ваконца. Паглядзі ў вакёнячка, дзе прадўць дзёвачкі. Дук.
АКІСА'ЦЬ (акісаць) зак. тр. Скісаць. Малачкб сьве-жанькае, абёдняе, у хаце япб акісае, а як у кладовачку вынясу, дык не. Бяс.
АКО'НАМ (акбнам ) мужч. Панскі аканом. Панскі акбнам у палацы жыў. Кам.
АКРА'ЙКА (акрайка) жан. Лента. Ранёй дзяўчаты ў косы такія прыгбжыя акрайкі запляталі, а цяпёр дык нёйкія стрышкі рббяць. Р. П.
АКРО'ПЧЫК. (акрбпчык) мужч. Укроп. У гарбдзі ў мінё акрбпчыку шмат. Кам.
АКРЫЯ'ЦЬ (акрыяць), -ю, -еш; зак. тр. Ачуняць. Мбжа й акрыяе Ганна. Цял.
АЛЬНЯНЫ' (альняны) прым. Ільняны. Альняная ру-башка лётам хбраша. Ліс.
АЛЬШЭ'УНІК (альшэўнік) мужч. Малады альховы лес. Там выгарашча, саўсім нічбга не раслб, а зарас альшэўнік разрбсься. Пільк.
АНГЕ'ЛЬКА (ангёлька) жан. Рахіт. Як анг'ёлька (ш знаяш ты, што та ангелька? Эта хварбба дзіцяча — нбш-кі слабянькія, а жывбт вёлькі, рахіт па-вашаму, па-вў-чбнаму), дак як ангёлька нападзё на дзіця, зьбіраюць с крь'ішы зялёнянькі такі мох (але цяпёр тбга моху й няма, бо крь'ішы салбмай ні крь'іюць), параць, мая ты, і па пбвяс садзяць папарыцца. Заб.
АНДРЭ'ЙКА-САЛАВЕ'ЙКА (андрэйка-салавёйка) мужч. Божая кароўка. Падўмаеш, я нядзёлю ўжо знаў, што андрэйка-салавёйка з’явіўся. Чыж.
АНО'ДАСЬ (анбдась) прысл. Калісьці. Анбдась і Па-раска наша была маладбй. Чыж.
АНТАЛА'К (анталак) мужч. Падваконнік Пакрасі-ла я вяснбй анталакі ў хаце, а яны ужо і аблупіліся. КУк- *
АНТО'НЫ (антбны) толькі мн., бат. Гатунак яблы-каў. Антбны так дасьпёлі, аш сьвіцяцца. Кам.
14
АНЭ ГДЫ (анэг'дысь, анаг'дай) прысл. Нядаўна, два-тры дні назад. Анэг'ды ўзяла яна маю пянькбўку, a сёньня зімна, я і сама завязала б галаву. Нав.
АНЯЖ (аняш) часц. Так. «Ты на сход пбйдзеш?»— «Аняш». Хал.
АПГННЯ (апі'ньня) жан. Рэпутацыя. Заслужыў ён тут дббрую апі'ньню. Граб.
АПЛЯТА'НІК (аплятанік, апляцянік) мужч. Збанок, аплвцены дротам. Ўіалако вазьмі вунь там, у аплятані-ку стаіць. Бр.
АПО'ЛКІ (апблкі), адз. апблка. Адыходы, якія атрымліваюцца пры рэзанні дошак. Дбшак німа, дык хоць апблкамі трэба накрыць гэты хлявушбк. Бр.
АПО'НА (апбна) жан. Пакрышка на кола веласіпе-да і аўтамашыны. Во, прабіла апбну, трэба заклёіць Уж.
АПРАНІ'ХА (апраніха) жан. Якая-небудзь верхняя адзежа. Адзёнь якўю-нёбудзь апраніху, a то нбччу ш хбладна бўдзя ёхаць. Дубр.
АПРУ К (апрўк) мужч. Парсюк. Дббра аткармілі апрука, і калбіць ужо пара. Бяс.
АПУСНЫ' (апусньі) прым. Неахайны. Ну і апусная гэта Ганна. У хаце гразна, кўры хбдзюць. Бяс.
АПУ'ШЧАНЫ (апўшчаны), -ая,- -ае, прым. Занядба-ны; такі, адякога адвярнуліся людзі. А гэты Язэп (памёр, небарака) быў чалавёчык, сказаць па праўдзе, нёйкі трбхі апўшчаны ў^ вёсцы, нёйкі быў хто яго вёдыіць які. Зал.
АПЯЛЮ ХА (апялюха) агульн. Глухі. Ен с самага нараджэньня апялюха, нічбга ні чўя. Кам.
АПЯРНУ'ЦЦА (апярнўцца), -у-ся, -еш-ся; зак. тр. Абаперціся. Дай я аб цябё апярнўся. Кам.
АПЯ РЬІЦЬ (апярыць), -у, -ыш; зак. тр. Адлупіць. Яго апярылі правільна, за тое што пёршым палёз у ббй-ку. Гар.
АРБО'Н (арббн) мужч. Аўтобус. «Ці ня ёты арббн на Забрэзья пбйдзіць?»—«Гэты».—«А кундўктар ёсць?
15
Мбжа ён мне бялёт у арббне дась?» Заб. Чуць пасьпела узяць білёт на арббн, шбфяр ужо й браць ні натга хацеу.
АСКАЛО'ЦШЫ (аскалбціны) толькі^мн. Кіслае ма-лако. Мы аскалбціны с хлёбам і бўльбай ядзім, што ш, смачная яда. Мац.
АСЛАБАНІ'ЦЬ (аслабаніць), -ю, -іш; зак. тр. Вызва-ліць. А як аслабанілі нас, дык і жыцьцё наладзілася.
' АСМА'ЛАЧАК (асмалачак) мужч. Прыгарачка. Дзё-ці вёльма любяць асмалачкі. Аук.
АСНО'ВА (аснбва) жан. Падэшва лапця. Гэтыя лап-ці бўдуць дбўга насіцца, бо аснбва мбцная. Р. П.
КНІГІ ОНЛАЙН
