Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
АСО'БЕННА (асббенна) прысл. Асобна. Ты ж гро-шы асббенна схавай, а не ўсё разам. Буз. .
АСО'ТЫ (асбты) толькі мн. Соты. Пчолы самі асо-ты рббяць, чашачкі такія клёюць зьвёрху і каля бакоў, гэтыя чашачкі напаўняюць мёдам, і каб ён не вылівоў-ся, заклёюць. Бяс. . , ,
АСПАДНІ'ЦА (аспадніца) жан. Спадніца. Ьыла яна ў чбрнай аспадніцы і прыгбжай квяцістай нажуццы. Сак. -
АСПАКО'ІЦЦА (аспакбіцца) зак. тр., Супакоіцца, уладзіцца. Сьвёкар чорт быў, ня раз я плакала ад яго. Тады, праўда, нёяк аспакбілася, аспакбілася, перасталі сварьіцца, жыць мбжна стала. ^з.
АСЬМУ'ШКА (асьмўшка) жан. Восьмая часць вало-кі. Гэта ш я учбра асьмўшкай ішла і ёта пугаўё нашла.
Р п
АДРУІ'ЦЦА (атруіцца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. Атру-ціцца. 3 грыббў і атруіцца мбжна, калі дрэнна зварыць. ^^АТСЮ'ЛЕКА (атсюліка) прысл. Адсюль. Атсюліка да шаіпы кіламётры тры бўдзе. Узгур.
АУСЯ'НКА (аўсянка) жан. Аусяныя , крупы. Лвес рысушуць, тады яго аптаўкўць у стўпе, насьшюць у гарш-
16
чбк, кіпяткбм наліваюць і ў печ. Гэты авёс распарыцца, а тады выцягаваюць з гаршка ў рэшата, каб вада сьцяк-ла дббра, а патбм сыпюць на печ і сўшуць. Высахне і зрббіцца як авёс настаяшчы, непараны. Акал.
АУША'К (аўшак) мужч. Вушак. Ен як стўкнуўся аб аўшак, так і сўмка на пол грўкнула. Нав.
АХА'ЯЦЬ (ахаяць), -ю, -еш; зак. тр. Прыбраць. Мая цётка сказала, каб я ахаяла хату. В. В.
АХРА'ПКА (ахрапка) жан. Качарэжка. Мой самы малбтшы Уладзь дык усё крычьіць: «Мама, абрэж мне ахрапку». Хац.
АЧАЛАВЕ'ЧЫЦЦА (ачалавёчыцца), -у-ся, -ыш-ся; зак. тр. Ажаніцца. Ачалавёчыўся б ён ужб, a то хбдзіць як блўдны. Кам.
АШАВУ'РАК (ашавўрак) мужч. Асмалак, а часта і звычайная палка. Як скіня ён сваю капбту (вопратку), як хваця ашавўрак дый за сабакам сьлёдам. Заб.
АШАРА'ШЬІЦЬ (ашарашыць), -у, -ыш; зак. тр. Здзі-віць. Ну і ашарашыў жа ён мянё, як сказаў, што жэніцца на гэтай дзяўчыне. Кам.
АШЛЕ'ПКІ (ашлёпкі) толькі мн. Абутак (стоптаны). Што гэта за ашлёпкі ў цябё на нагах? Бытта купіць ча-равікі табё німа за што. Узгур.
Б
БА'БІЧ (бабіч) мужч. Дзіця, што нарадзілася ў пры-сутнасці бабкі-павітухі. У нас завядзёнка такая была — на вельканац ідзём па яйка да татуся хрышчбнага, мамы хрышчбнай, бабўлі. Дак я рас прышла (а ў нас натта былб мнбга дзяцёй, былб сем дзяцёй), дык эта бабўля мне як наклала, усім жа сваім гэтым бабічбм як накла-ла яек, дак я дамбў ужо й ні прынясла, пабіла, памяла. Зал.
БАБКО'ВЫ ЛІСТ (бапкбвы ліст). Лаўровы ліст. Вараць расол, кідаюць туды пёрац, бапкбвы ліст, соль, укрбп, часнбк. Гэтым расблам заліваюць грыбы і закры-
2 Зек 1878
17
ваюць днўшкай і ставяць у склеп. Грыбьг гатбвы. Ёелар.
БА'БЛЕННЕ (бабленьне) ніяк. Радзіны. У ету нядзе-лю ў маё нявёсткі бабленьне бўдзе. Р. П.
БАБО'К (баббк) мужч. Капытнік. Ідзі, сын, баббк зьбіраць, сьвіньні ёсьці хбчуць. Р. П.
БАБО'УКА (баббўка) жан. Бульба. Я на сваім пля-цьі пасадзіла баббўкі. Р. П.
БАБУ'НЯ (бабўня) жан. Бабуля. Бабўня Камарбў-ская, ідзёця, я з вамі рашчытаюсё, грбшы аддам. Сав.
БАБЫ' (бабэ) толькі мн. Цёплыя, доўгія дзіцячыя штаны. Бардзёй сабірайся, я табё сёньня нбвыя бабэ дам надзёць, пашыла ўжб. Борк.
БАВАЛЬНІ'ЦА жан. Баваўняныя ніткі. Бывала, мы пасьцілкі і з бавальніцы ткалі, і с кўжалю, і с тэрсні. Кам.
БАВЭ'ЛНА (бавэлна) жан. Гл. бавальніца. Бавэл-ну мы куплялі на ўток, а на аснбву кўжаль. Цял.
БАВЭ'ЛЬНІЦА (бавэльніца) жан. Баваўняная хуст-ка. Гэта вось бавэльніца, што залбўка падарьгла мне, гэтка была ўжо красівая, што цяпёр хоць і старэнька, а від мае. Кук.
БАДАЖ (бадак) мужч. Асот (пустазелле). Калючы бадак заглушыў увёсь ячмёнь, што рабіць: пачні рваць — ячмёнь стбпчаш і рўкі пакбляш. Меж.
БАДА'Й (бадай) пабочн. сл. 1. Магчыма. Бадай, яна ўжо пашла туды, бо нідзё ня відаць на дварэ нікбга. Р. П. 2. Каб у ролі злучн. Бадай ты здбхла. Кам.
БАДЗЮГІ' (бадзюгі) толькі мн. Асот. Трэба б былб астацца дбма, бўльму апкапаць, бадзюгі парваць. Р. П.
БАДЗЯ'ЦЦА (бадзяцца), -ю-ся, -еш-ся; перан., не-зак. тр. Валяцца. Па ўсёй хаце адзёжа бадзяіцца. Цяр.
БАЕ'УКА (баёўка) жан. Цёплая хустка з байкі. Так сягбньня зімна, я й кажўх адзёла і баёўку ўзяла, а ўсё аднб зьмерзла. Яц.
БАЖЭ' (бажэ) ніяк. Жабо. Сукёнку Маня мнё пашы-ла і прыгбжае бажэ купіла. Св.
18
БА'ЙКАЦЬ (байкаць), -ю, -еш; незак. тр. Гаварыць. Ці не лепш былб п, каб вы ні байкалі, а рабілі. Ліс.
БАКАВГЦА (бакавіца) жан. Пакой у хаце (не цэнт-ральны). У бакавіцы на лбжка ўскаціўся і ні з мёсца, тут аж кіпіць усё, а ён у халадкў адлёжваецца. Меж.
БА'ЛА (бала) прысл. Бывала. Бала, не тбе, што ця-пёр—да сьнёдання на лукў зьёжджу і пёчы пёршая вьг-палю вярнўўшыся. Меж.
БАЛАБО'Н (балаббн) мужч. Балбатун. He слўхай гэтага балаббна, бо ён табё бўдзе балаббніць аж да вё-чара. Ліс.
БАЛАБО'СЦІЦЬ (балаббсьціць), -ч-у, -ц-іш. Гава-рыць абы-што. Вёчна ты балаббсьціш што папала. Цял.
БАЛА'КАЦЬ (балакаць), -ю, -еш; незак. тр. Гава-рыць. Сядайця, бўдзям балакаць. Кам.
БАЛЭ'НДА (балэнда) агульн., зневаж. Чалавек, які вельмі любіць маніць. У нас ёсьць такі балэнда, аткўль тблькі бярэ ўсё, хіба гэта так было? Крок.
БАМБІ'ЗА (бамбіза) агульн. Гультай. Бамбіза гэты туляецца цэлы дзень бяс справы. Цял.
БАНЯ'К (баняк) мужч. Гаршчок для вады. Я ў печ вадў вам паставіла ў вялікім банякў. Мал.
БАРВГНА (барвіна) жан. Паляна, парослая мала-дымі дрэўцамі. У гэтым лёсе барвіна рэтка сустракаец-ца. Гіл.
БАРВЯ'К (барвяк) мужч. Баравік. У нашых лясах мнбга барвякбў, казякбў мнбга, падасінавікі чырвбнінь-кія сідзяць кўчкамі, як лялячкі. Мул.
БА'РЗДА (барзда) прысл. Надта. Калі хэньць падпа-ла ямў вучыцца, дык бўдзе вучыцца, а я барзда і ўпраш-ваць ня бўду. Борк.
БАРЗЕ'Й (барзёй) прысл. Лепш. Мой Васька барзёй за Сярбшку вўчыцца. Кам.
БАРЛЯ'ЦІ (барляці) адз. барляць. Доўгія жаночыя боты на шнуроўцы. Такія ббцікі старыя ў нас тблькі барляці называюць, а маладыя і сапбшкі. Борк
19
снапы^Р^ ⁽бастрйк) ЛІУЖЧ- Рубель, якім уціскаюць = -^^“^
cto^y». “"■ с’«' Б““. «™Р« пэоы^І^' ” ^ат?Ўе) ніяк. Бацвінке. На сягбдняшні БАХІЖЗВДР^ ?° закРасьі Ўж° няма. Хал.
у тваіх SЦ r-bKⁱ МН' Глыбокія калошы.
тваіх Оахілах так спраўна выглядаюць валенкі я v маіх валенкі лбмяцца. Меж. ленкі’ а у
А ЛА ХН^'ЦЬ ^ахнУ«ь)- -У> -еш; зак. тр. Стрэліць
ВАЦВтНІЛ™' ?Ш ? Г”» ^з^ела. кда' ОАЦШ ННІК (бацьвіньнік) мужч. Бапвінне Няппі “Ж^ ¹ 5™» “bi»™. " НарВ'
агя?™ ^ {бачок⁾ М“ЖЧ- Бідон. Глянь, пбўны бачбк ягат прынесла, во малайчьіна. Ліс.
БЕРАГУ'ЛЬКА (берагўлька) жан. Ластаўка біць гняздо ў беразе ракі. У нас тых л4а/ак заХ бе' р кгькта^\^ ? беРазя рббяць гняздб. Дук. ’
Ы БІК (бібік) мужч. Сініца. Мы кармўшку зпабі Л¹’ кЬт/КпДла НаЎ б¹бікі. пРылятаюць. Бар. ' Р
Ы , (біла) ніяк. Верхняя частка спінкі лпабін білітрЖа ямч^ бўдзе сядзёць-ылі 1PAMA (білітрама) жа«. Аканіца Мўсіт-ка бі РктоЬл пеРакРа5Чтрэба. Чыж. У а’ бь
V (бірэвія) мужч. Баравік (белы грыб) Што
' BPTRA ^ ’ і Я ™ачньія- калі зварыш. Узгур.
^l™t^^ Як Д-
БЛАКА'ТАР (блакатар) мужч. Лакатар ёлзрш v •^-U. , - ад Гбрада бдак*таРЫ стаяць і кр/
20
БЛАГІ' (благі) прым. Худы. Які ты, сынбк стау, адны кбсьці. Уж. HUK’ олап
Ня,п?ІЗНІ°КГ (блізьнюкі) адз. блізьнюк. Блізняты !^™S^ ^³”двух блізююк⁶?' “■ ■»« ™-
БЛІНО'ЎКА (блінбўка) жан. Пасудзіна v якой па шчыаяюць ₆.™. Памый,' Валя, бліЕД^ канстру зьбярў. Суц. у » оацьку
HiT^ACSA ⁽блІскУха) ^- Посцілка ₃ бліскучых БЛЬІДАТІ^ харашэйшыя за тваё. Кам.
(,⁶jIb™a)> -ю-ся, -еш-ся; незак. тр. Раўчбр' Х ЦЬ’ Дзе ТЬІ толькі бльітаўся да гэтай парьі.
. БЛЮ'ДАЧКА (блюдачка) ніяк. Сподак Паклалчі ЖЖ^^ кўрыца нёшта
Лп^ЛЮХН^ЦЬ (буіюхнуць) зак. тр. Плюхнуць.
Усё “на сапсуё. Кам.
™°SSUEhb (болбацень) мужч., зневаж. Балба-К УЖ° ™’ болбацень, перастанеш балбатаць?
""“"■ *“”•• Рві ⁴faBf “Н У ■№ „дБ^НДА (ббнда) жан. Хлеб з ячменнай мукі Сьпя-кйн°°ХьХХ"бУ Спарнёй’ М ^ ³³ “ к™ БО'РЗДЗЕНЬКА (ббрзьдзенька) прысл. Хуценька Борзьлзанька еаб.райся ў дарбгу, хбпіць ужо гайндаці' KnvnhXTAUUA ^б^тацца)’ -ю<я. -еш-ся; незак. тр.
ПЗД нагаш> перашкаджаць каму-небудзь Чагб ты боутаясься пад нагамі?/ўал. J
, БО'ЦЯН (боцян) мужч. Бусел. Ббцян хбдзіць па ба-лоце, шукае жабаў. Уж.
БРА'ДЗЕНЫ (брадзяны) дзеепрым. Узяты Гэта ні мае рэшата, а брадзяная. Кам. ¹
21
БРАДО'К (брадбк) мужч. Мелкае месца ў рэчцы, якое можна перайсці. Далей на рэццы уніс былб шмат браткбў. В. В. -
БРА'ЗГАЎКА (бразгаўка) жан. Бразготка. Мон хлоп-чык вёльмі любіць бразгаўкі, накупілі ямў. Суд.
БРАЗДЖЭ'ЦЬ (бражджэць), -у, -ыш; незак. тр. Сту-каць. Малыя сёньня як пачалі бразджэць пад вбкнамі, дык спасёньня не былб. Цяр. .
БРА'МКА (брамка) жан. Варотцы. Зачыні брамку з вўліцы. Кам. , .
БРА'ТКА-КАНДРА'ТКА (братка-кандратка) мужч. Гл. Андрэйка-Салавейка. Ага, пёршая ўбачыла я братку-кандратку. Чыж. . ,
БРА'ТНЯЯ (братняя) субст. прым. Пляменніца. ірэ-ба ў хаці трбшка прыбраць, бо на ётай нядзёлі братняя к яам прыёдзе. Р. П.
БРАХА'ЦЬ (брахаць), -у, -аш; незак. тр., лаянк. 1 а-варыць без толку, нецэнзурна. Вось ужо брэша, дык брэша, як у яе тблькі язык паварбчваецца. Кам. ,
БРАЦІ'ХА (браціха) жан. Братава жонка. Браціха у мянё благая была, вёчна сварылася. Р. П. л „
БРА'ЦЦА (брацца) незак. тр. Надыходзіць. Яму ужо пат сто гот бярэцца, ён шмат чагб вёдая. Кам.
БРАЦЕ'ЛЬНІК (брацёльнік) мужч. Дваюрадны брад. На сьвята брацёльнік мой мёўся прыёхаць, але цётка, ягб маці — сястра майгб бацькі, прыхварэла і прышлося застацца зь ёю. Узгур. ,
БРУ'СНІК (брўсьнік) мужч. Шафер. Брусьнік ся-дзіць каля жаніха, завбдзіць гўльні, пёсьні. Р. П.
БРЫДА' (брыда) агульн., зневаж. Дрэнны, надакуч-лівы чалавек. Ідзі адгэтуль, брыда. Уж.
БРЫЛЬ (брыль) мужч. Выступ у печы, утвораны ра-дам цэглы. Калі няма на брылю сьпічак, то шукай у скрьгнцы. Чыж.
КНІГІ ОНЛАЙН
