Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
Йла Граб ТВЭЯ МаРУСЬКа: К⁶ЛЬКІ не давйй, а ўсё біп^тГ^^ ^Ь (выгав^ь). ’ю> -еш; незак. тр. Зара-гаХіГлТ⁰™ ВЯСН°Ю Па ³⁰⁰ РУблёЎ за м^яц ^' і аІІлЮЦо. 25.
Y „ВЬІ,Д4ЦЬ. (вь'Даць), -ю, -еш; зак. тр. Адлупцаваль Хан^лепян ні паказуяцца, бо я ямў вьідам дббра’ пм1ЬІп5УРЬІ^Ь (вь'ІДУРыЦь), -у, -ыш; зак. тр. Абду-
Да Еям ¹ тут далёка, як да нёба. Аднб вядбма-Жждтш^к³^ Голую як Л¹ПКУ * айда- Не^-..я„^ ^АНЯЦЬ СВЬІЖанйЦь). -ю. -еш; незак. тр Вы-выжанеш карбву. Кам.
\ АН “ ⁽выкапаны) дзеепрым. Выліты, падоб-твон — выкапаны бацька! Бр
КАТ (вьікат) мужч. Дэкальтэ. Спачатку вываж выкат, а тады ўжо і прбйму. Чап. } Р
ВЫ'КЕШКАЦЬ (выкешкаць), -ю, -еш; зап тр Ачу-няць, паправіцца. Раяены быў, рука пачала гнісьш' SS™ былі в¹даць-_ Каб лёвая балёла, то мбжа памёр ⁶ правая,— неяк вйкешкаў. Бяс. Р
q КІНуЦВЦ (вьікінуцца) зак. тр. Вырасці з’явіц-Ца. За ноч столькі грыббў вйкінулася, што як пайшбхД
28
лес, Дык вбчы разьбягаюцца, не вёдаеш катбры і браць. Пасьля дажджў баравікі павінны выкінуцца. Неж.
ВЫ'МАГЛЯВАЦЬ (вьімаг'ляваць), -юю, -еш; зак. тр. Выпрасаваць у маглях. Хай сабё й прасаваць амаль што ні трэба, маг'лі вымаг'лююць, але ш дзьвёсьця пяцьдзе-сят штук і пяцьдзесят каўнярбў! Паг.
ВЫПУЛАТАЦЬ (выпулагаць), -ю, -еш; незак. тр. Выбіваць. Ці мбжна так выпулагаць адзёньне? Янб хўт-ка парвёцца. Р. П.
ВЬІ'ЛУПІЦЬ (вылупіць), -л-ю, -іш; зак. тр. Адлупца-ваць. Бўдзеш дурэць — бацьку скажў, дык вылупіць ён цябё. Гіл. . .
ВЫ'ПАРАЦЬ (выпараць), -у, -аш; зак.. тр. Знансці. Цукерку дзе якую выпара, усё з'есць. Кам.
ВЫ'ПАРАЦЬ У КНГЗЕ. Вычытаць у кнізе. Гэта я ў кнізі вьнпарала, трбха ж умею чытаць. Кам.
ВЫПЯВА'ЦЬ (вьшяваць), -ю, -еш; незак. тр. Спя-ваць. Дрост так хбраша выпявая, аж заслўхаясься. Кам.
ВЫ'РАУНЯ (выраўня) жан. Капец. А ў прбшлым гбдзе былб стблькі бўльбы, што ў стбпку не ўлёзла, дык мы ў выраўню закапалі. Кук.
ВЫРЫ'УНЯ' (вырыўня) жан. Хлеў. Маладь'ія кажуць хлеў, а мы вырыўня. Р. Ч.
ВЫРО'СТАЦЬ (вырбстаць), -ю,-еш; незак. тр. Выра-стаць. Трава тут вырбстае аж па пбяс. Кам.
ВЬГРУБ (выруп) мужч. Зруб. Во, Максім хатў ско-ра кончыць — выруб ужо гатбвы. Бяс.
ВЫРЭ'ЗНА (вырэзна) прысл. Выразна. Наш стары дык яшчэ натта вырэзна размаўляе. Папл.
ВЫ'СМЕГНУЦЬ (высьмегнуць) зак. тр. Выкіпець. Чагб гэта ён гамбніць? У мянё і вада ў чыгунё вьіісьмег-ла. Суц.
ВЫСТРЭ'НЧВАЦЬ (выстрэмчваць), -аю, -еш; незак. тр. Дагаджаць. Ну дык вы прывыклі, каб вам усё вы-стрэнчваць, а я ужб старая, не магў. Раўч.
ВЫСЫПА'ЛЬНІКІ (высыпальнікі) толькі мн. Пер-
30
іііыя грыбы. Ужо высыпальнікі зьявіліся ў нашум лёсі. Кам.
ВЫЦІРА'ЛЬНІК (выціральнік) мужч. Ручнік. Па тутэйшаму звычаю для гасьцёй прынсізіцца чысты выці-ральнік. Узгур.
ВЫЦЬ (выць), -ю, -еш; незак. тр. Плакаць. Чагб ты выеш, як па пакбйніку, нідзё яны ні дзёнуцца, гэтыя хлбпцы: паёзьдзяць, паезьдзяць і вёрнуцца. Узгур.
ВЬГШКІ (вышкі) толькі мн. Прыстасаванне на ўзроў-ні столі, на якое можна класці збожжа ці сена. Гэтае сёна складзём на вь'ішкі, яго ж нямала зьмёсьціцца, калі закладзём аж да стблі. Узгур.
ВЫХВАЛЯ'КА (выхваляка) агульн., зневаж. Хваль-ко. Выхваляка, узяў бы лёпей вёнік, ды і трбхі маханўў. Хож.
ВЬГХВАТКІ (выхваткі), адз. выхватка. Бліны. На сьнёданьне вь'іхваткі с тыўкаўкай. Дуб.
ВЫ'ЦУХМАЛІЦЬ (выцухмаліць), -ю, -іш; зак. тр. Запэцкаць. Hi пасьпёла надзёць нбвай сукёнкі, як вьі-цухмаліла ўсю. Кам.
ВЫЦЯГА'НКА (выцяганка) жан. Саматкаяая посціл-ка з выцягнутымі ніткамі. Ка мне ш з Масквьг прыязджа-лі, дзьве выцяганкі на фабрыку забралі. Дам.
ВЫ'ЧХАЦЦА (вычхацца) зак. тр. Страціць рэзкі пах. Хрэн жа зусім мала пастаяў, а зусім вычхаўся. Гар.
ВЫЯ/УНА (выяўна) прысл. Выразна. Гаварьг выяў-на, бо я не разьбіраю, што ты кажаш. Цяр.
ВЭ'НДЗАЦЦА (вэндзацца), -ю-ся, -еш-ся; незак. тр.; неадабр. Хадзіць без справы. Няма чагб рабіць, дык вэндзаецца с кутка ў кут, а каб рашку вынесьці—ня мбжа. Раўч.
ВЭНЬ (вэнь) часц. Вунь. Вэнь стаіць вядрб, схадзі вазьмі і прынясі вады, Узгур.
ВЭ'НЯКА (вэняка) часц. Вунь. Вэняка там вазьмі нбвую хўстку. Дук.
ВЯГА'ЛА (вягала) жан. Мянтуз. Лавіць рьібу люб-
31
лю, а ёсьці так сабё. Адна тблькі мне да смаку — вяга-ла: і пбліўку люблю зь яе і мяса. Ст. В.
ВЯРО'ПАУКА (вярбпаўка) жан., лаянк. Тоўстая не-прыгожая жанчына. Што ты, вярбпаўка, вярзёш? Кам
ВЯРСТА' (вярста) жан. Капа сена. Цблых дзьве вяр-сты сёна сёньня табё наклалі, а ты кажаш, што мала. Р. Ч.
ВЯРТЛІ'ВЫ (вяртлівы), -ая, -ае, прым. Вёрткі. Му-жыкі падўмалі, што я здаўся тамў барцў, а не тбя тут былб. Вяртлівы быў я вёльмі. Зноў вьгвярнуўся і ўжо як сеў на ягб, так не зьлес, пбкуль ён ні здаўся. Белар.
ВЯРТУ'Н (вяртўн) мужч. Жвавае дзіця. Ну і вяртўн, ні мінўты не пасядзіць на мёсцы. Бяс.
ВЯЧЭ'РАШНЯЕ (вячэрашняе) прым. Вячэрняе. Я, знаяце, малачкб стаўлю ў халбдную вадў, каб не скіс-ла. Гляньце, учарашняе вячэрашняе, а ня скісла. Белар.
ВЯША'К (вяшак) мужч. Вешалка. Трэба палітб на вяшак павёсіць, а ты што кінуў ягб? Нар.
ВЯШНЯ'К (вяшняк) мужч. Вясновае парася. У мянё парасяткі вешнякі. Кам.
Г
ГАБЕ'ЛАК (габёлак) мужч. Гэблік. Е'тым габёлкам шчэ дзет мой габляваў. Р. П.
ГАБЛЯНУ'ЦЬ (габлянўць), -у, -еш; зак. тр. Напісаць на скорую руку. Узяла і габлянўла пісьмб, ні падўмаў-шы. Кам.
ГАВЭ'НДА (г'авэнда) жан. Грамада. Цэлая г'авэнда людзёй на вўліцы, бачыце? Борк.
ГАВЯ'ДА (гавяда) жан. Буйная рагатая жывёла. Ен наняўся гавяду пасьвіць. Уж.
ГАЗУ'ЛЕЧКА (газўлечка) жан. Газовачка. Mae два братьг хадзілі ў шкблу, тут была валаоная чатырохклас-ная шкбла. Карасіну не былб, газўлічку ету мама запа-ліць, яны пад гэнай газўлічкай сьлёпяцца. Бяс
32
ГАЙЦА'ЦЬ (гайцаць), -ю, -еш; незак. тр. Гойсаць. А ён гайцае, як дуряьі. Уж.
ГАЛАВА'СЦІК (галавасьцік) мужч., зневаж. Чала-век з вялікай галавой. От ужо галавасьцік, ну і галава ш у яго. Мядз.
ГАЛАВА'Ч (галавач) мужч. Галавень. Учбра ён на-лавіў шмат галавачбў. Р. П.
ГАЛАВЯ'ЗКА (галавязка) жан. Любая хустка. Ма-рылька сабё газбўку купіла, а мне каб якўю галавяску прасіла прывёсьці. Борк.
ГАЛАГУ'Н (галагўн) мужч. Певень. Вот гэны гала-гўн, кбжную раніцу пабўдзіць. Кам.
ГА'ЛДА (галда) агульн. Гультай. Дзёці лянўюцца працаваць, сама старша галда такая, увесь дзень бёгае па вўліцы. Р. Ч.
ГАЛЕ'НЬ (галёнь) мужч. 1. Венік без лісцяў. Каля ганка валяецца галёнь пад нагамі, то прынясі сюдьі. Хац. 2. Дзяркач. Нідзё гальня не знайдў, заўтра сьвята, падлбгу трэба памьіць. Р. Ч. Ці ж с такім у баню ха-дзі'ць, галёнь, а не вёнік. Чар.
ГАЛЕ'КАЦЬ (галёкаць), -ю, -еш; незак. тр. Крычаць. Чагб ты галёкала сеньня? Кам.
ГАЛЬЕ'СКО (гальёско) ніяк. Прас. Іржа пабіла галь-ёско, німа чым прасаваць. Уж.
ГАМО'НКА (гамбнка) жан. Гутарка, размова. Ну і зашла тут гамбнка такая, хто як, але ўсе вьгказалісь. Турэц-
ГАМУ'З (гамўс) мужч. Шум. Такі гамўс паднялі, што аж на вўліцы чутнб. Ліс. Паднялі такі гамўс, што хоць з хаты цякай. Уж.
ГАНЬБО'ВЫ (ганьббвы) прым. Які мае недахоп. Я тагб плацьця ня купіла, бо яно ганьббвая і на яго зьні-жаяа цана. Дук.
ГАНЯ'ЦЬ (ганяць), ю-, -еш; незак. тр. Акучваць. Брыгадзір каня ня доў ганяць бўльму, бо на раббту мала хадзі'ла. Р. Ч
3 3*к. 1878
33
ГАНЯ'ЛКА (ганялка) жан. Акучнік. Трэба ганялку ўзяць і абагнаць бўльму, a то перарасьцё. Р. П.
ГАПЕ'ШЫЦЬ (гапёшыць), -у, -ыш; незак. тр. Луп-цаваць. Ну, браты і пайшлі с каламі, прыбягаюць на гумнб, глядзяць, а там пад плітбй вуж, яны давай ягб гапёшыць каламі. Р. П.
ГАРАВА'ЦЬ (гараваць), -ю, -еш; незак. тр. Настойлі-ва, цяжка працаваць. Ранёй людзі зімў і лёта гаравалі з ранку да вечара, сыііны гнўлі. Сям.
ГАРБУЗЯ'НКА (гарбузянка) жан. Каша з гарбузоў з прасянымі крупамі. Гарбузянка смачная ёжа, калі вьг-берыш салбткі гарбўс, да яшчэ дабавіш сахару, тады пальчыкі абліжаш. Бяс.
ГАРДЗІЕН (гардзіён) мужч. Акардыён. Мая малбч-шая вот хбраша на гардзіёні грае. Ліс.
ГАРДЗІ'СЫ (гардзісы), адз. гардзіс. Карнізы ў акне. Бывала, гардзісы ўкрашалі, каб былб прыгажэй гля-дзёць на вбкны. Р. П.
ГАРМО'НЯ (гармбня) жан. Гармонік. Палажыла на гармбню букёт цьвятбў, каб гарманіст ахвбтней іграў. Ліс.
ГАРМУ'ШКА (гармўшка) жан. Хлеб, пакрышаны ў салодкую ваду. Лёсік любіць гармўшку, ямў абьг салот-кая была. Кірк.
ГАРО'Д (гарбт) мужч. Агарод. Каб вы вёдалі, кбль-кі цяпёр раббты на гарбдзі: і грады рабіць, цыбўлечку садзіць, і пад гуркі гатбвіць мёсца. Узгур.
ГАРО'ХАУКА (гарбхаўка) жан. Гарохавы суп. Вы-цягні віламі саган з гарбхаўкай, наварьгла сёньня, як прасілі. Дубр.
ГАРСЭ'Т (гарсэт) мужч. Накідка на падушкі. Даўнёй этых гарсэтаў не былб, а зараз дык у кбжнай хаце. Р. Ч.
ГАРЦА'ЦЬ (гарцаць), -ю, -еш; незак. тр. Шпарка ездзіць. Гарцалі на стаённых кбнях па пблі. Ліс.
ГАРЭ'ШНІК (гарэшнік) мужч. Арэшнік. Кблькі ў нас гарэшніку, а арэхаў няма. Кам.
34
ГАРУ'МКІ (гарўмкі) толькі мн. Насенне гароху. Га-рўмкі заўжды ўзбйдуць, былі п у іх здарбвыя расткі. В. В.
ГАФТ (гафт) мужч. Вышыўка на адзенні. He забўдзь для гафта куш'ць цвятньгх шцяў. Трэба ж закбнчыць каптан — хай дзіця нбсіць. Узгур.
ГА'ФТАВЫ (гафтавы) прым. ад гафт. Вышываны. Чыя гэта дзёўчына у гафтавым каптанё? Як снягўрачка размаляваная. Узгур.
ГАРШЧЭ'НАК (гаршчэнак) мужч. Гаршчок. Я гры-бы перабрала, а пбтым загатавала гаршчэнак вару, за-гатавала варам, ускінула на скаварбтку. Мал.
ГАРШЧЭ'ЧНІК (гаршчэчнік) мужч. Прыстасаванне, якім вымаюць гаршкі з печы. А я ж стара ўжо, а чыгу-ньі с пёчы цяшкія цягаю, а не бачу ўжо. Бывае, гаршчэч-нікам зачаплю за бок і бяда, хоць с хаты ўцякай. Р. Ч.
ГАТО'ВІЦЦА (гатбвіцца), -ю-ся, -іш-ся; незак. тр. Рыхтавацца. Да калядаў яны заўсёды гатбвіліся, а гэты раз гбра вялікае — нічбга не рббяць, як і сьвята не сьвя-та. Граб.
ГА'ЧАК (гачак) мужч. Булаўка англійская. Некатб-ры дзяўчатка і цяпёр на гачках нбсяць юпкі, ляніцца ўшыць аплічбк і так і знбсіць. Р. Ч.
ГА'ЧКА (гачка) жан. Матыка. Відаць, на пбля па-шлі, бо Гаінька з гачкай і жалязьнякбм. Заб.
КНІГІ ОНЛАЙН
