Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
БРЫ'НДА (брында) жан. Брудны, неаханны чала-век. Хбдзіш тут, брында, аднб мяшаеш тут. Уж.
22
БРЫ'НДЗЫ (брьіндзы) толькі мн. Абтрапаяыя краі адзення. Але ж вот страпаў паліто— усе пблы ў брын-дзах. Раўч.
БРЭ'НКАЦЬ (брэнкаць), -ю, -еш. Бразгаць. Я вось табё зараз брэнкну дзвярамі, і ты тадьі палўчыш. Меж.
БРЭХ (брэх) мужч. Чатырохвугольны стог сена, ага-роджаны коламі, на якіх ляжыць страха. Прыстала я сёньня, сёна ў брэх складалі. Кам.
БУ'ДА (бўда) толькі мн. Калёсы. Паёхала я на Уздў, ды купіла бўду, каня. Кам.
БУ'ДАЧКА (бўдачка) жан. Будан. Нёмцы хату спа-лілі, хлеў спалілі, карбву спалі'лі, астаівілі безь нічбга. Пчблы спалілі, усё спалілі. Як вярнўліся зь лёсу — адны каміны. Убілі кблікі, зрабі'лі бўдачку і жылі так да вб-сені. Белар.
БУЛЬБА'ШНІК (бульбашнік) мужч. Бульбоўнік. Бульбашнік даўнб ўжо скбшаны. Нар.
БУЛЬБЕ'ННІК (бульбёньнік) мужч. Бульбоўнік. Бульбёньнік гэты такі' ўжо парбс, ня бўдзя бўльбы. Бяс.
БУНТАНІ'НА (бунтані'на) жан. Блытаніна. Ну і бун-тані'на ў вас тут, што канца не знбйдзеш: усё забльітана. Меж. Блытаніна. Зноў бунтаніна выйшла з гэтымі гра-шамі. Узгур.
БУРАКАВІ'ННЕ (буракавшьне) ніяк. Бацвінне. Ускбч на вёсьнікі, набяры буракавіньна і ўкінь трбху па-расяці. Узгур.
БУРКАВА'НЫ (буркаваны) дзеепрым. Брукаваны. Вы па нбвай буркаванай дарбзе ёхалі? Там дббра ёхаць на машыне. Няр.
БУРЦА'К (бурцак) мужч. Пячэнйе, спечанае з мукі на алеі. Ну, маці, бурцакі' ў цябе ўдаліся. Пал.
БУСА'К (бусак) мужч. Узгорак. Бяжьг, яны ўжо на бусак паднімаюцца. Даўг.
БУХА'Н (бухан) мужч. Абаранак. Кблісь цукёрак та-кі'х не былб, тблькі буханы пяклі, але ш і яньі былі смач-ныя. Бяс.
23
БУЦЯ'Н (буцян) мужч. Бусел. На страсё буцян зноў зьвіў сабё гняздб. Узгур.
БЫДЛЯ'ЧЫ (быдлячы), -ая, -ае; прым. Кармавы (бурак). Ці павёрыш, нават былі быдлячыя буракі, ві-даць, мнбга навязьлі. Дббра, што схадзіла. Яц.
БЭНСЬ (бэньсь) мужч. Дзіця, народжанае дзеўкаю да замужжа. Гэта, кажуць, бэньсь у яё, а стблькі ж гбнару, недатрбга, а цяпёр зь люляю займаецца. Узгур.
БЭ'РЛЯЦЦА (бэрляцца), -ю-ся, -еш-ся; незак. тр. Перабіраць ежу, капацца ў ёй, шукаць лепшага. Чагб яму ні пастаў, ўсё рбўна бэрляецца. Кам.
БЭ'КАЦЬ (бэкаць), -ю, -еш; незак. тр^ неадабр. Дрэнна чытаць. Міхалка не чытае, а бэкае, але кап сёсь-ці ды павучыць трбхі — ня хбча. Хал.
БЭ'ЙБУС (бэйбус) мужч., неадабр, Лянівы чалавек (у адносінах да маладых людзей). Ну і бэйбус. Кблькі яму не кажы, а да ягб не дахбдзіць. Кам.
БЭ'ЙСЮР (бэйсюр) мужч. Байструк. Гаўрылава дзёў. ка ^бэйсюра радзіла. I як ёта людзям у вбчы глядзёць.
БЯЗЛА'ДЗІЦА (бязладзіца) жан. Беспарадак. Та-кая ужо ў яе бязладзіца, уся гаспадарка хўтка разваліц-ца. Кам.
БЯЗРУ'ЧЧА (бязрўчча) ніяк., зневаж. Няспрытны, няўдалы ў рабоце. Зарас вазьмў рбзгу дый па руках. Бязрўчча гэнае, усё ў яго з рук падая. Абы за што ўзяў-ся, так і паб’ё. Бяс.
БЯРЭ'ЗАНЬ (Бярэзань) жан. Беразіна. Хто бачыў, на Бярэзань аўтббус ішоў ці не? Чыж.
БЕРАЗАВІ'К (бяразавік) мужч., збор. Бярозавыя дровы. Я сабё і бяразавікў прывязў, на што мне гэты асіньнік. Кам.
БЯСКЛЕ'ПАЧНЫ (бясклёпачны) прым., неадабр Няўважлівы. Такі ўжо бясклёпачны мой чалавёк, ня ба-чыць, што пад нбсам рббіцца. Дук.
БЯССЛО'УНЫ (бясслбўны) прым. Маўклівы. Як
24
трэба гаварыць, дык ён зусім бясслоўны: маўчыць бьг вады набраўшы. Граб.
ВА'ДЗІЦЦА (вадзіцца), -дж-у-ся, -дз-іш-ся; незак. тр. Сварыцца. Як вадзіліся тадьі, дык і цяпёр не размаў-ляюць. Зап.
ВАДЗЯНІ'К (вадзянік) мужч. Вялікая драўляная конаўка. Маці, дзе наш вадзянік, памыцца трэба. Р. Ч.
ВАЖДА'ЦЦА (важдацца), -ю-ся, -еш-ся; незак. тр. Вазіцца. Наштб мне важдацца з гэтымі пакалкамі. Кам.
ВАЖКІ' (вашкё) толькі мн. Лейцы. Пацягні вашкё, не бачыш ці што: конь зварачае куды хбча. Р. Ч.
ВАКА'НЦА (ваканца) жан. Вакансія. Як бўдзя ва-канца, то устрбіцца на раббту. В. В.
ВАКУРА'Т (вакурат) прысл. Своечасова. Мы прышлі вакурат, не спазьніліся. Кам.
ВАЛАВО'Д (валавбт) мужч. Вяроўка, на якой во-дзяць жывёлу. Дзе ён тблькі гэты валавбд дзеў? Карбву трэба вёсьці. Зап.
ВАЗЯ'ЦЬ (вазяць), -му, -меш; незак. тр. Узяць. Во, вазяла кнігу і яічбга вёдаць ня хбча. Кузьм.
ВАЛАЧА'Й (валачай) зневаж. Валацуга. Дзе гэта ты па начах шляесься, валачай? Узгур.
ВАЛАЧЫ'ЦЦА (валачыцца), -ч-у-ся, -ч-ыш-ся; незак. тр. Хадзіць дзе-небудзь без ніякай мэты. Цётка Юзэфа дык валбчыцца ат хаты да хаты, бьіццам у сваёй хаце няма чагб рабіць. Сям.
ВАЛБУ'ХА (валбўха) жан. Балячка, прышч. Нанбсі нёйкая валбўха ўсьсёла, баліць во. Бяс.
ВАЛТУ'ЗІЦЦА (валтўзіцца) -дж-у-ся, -іш-ся; незак. тр. Займацца. Валтўзілася, валтўзілася зь ім ды і кінула, бо зрабіць не магў нічбга. Раўч.
ВАНГО'Р (ванг'бр) мужч. Вугор. Пры мне, я якрас старажьіў сёткі на берагў, дык упускалі ётых ванг'браў (іх сійчас называюць угры, а тады называлі ванг'бры). Пап.
ВА'РА (вара) жан. 1. Вараная ежа. Як я ні пад’ём
25
вары, дак галбдная хаджў. Уж. 2. Агародніна, якую ва-раць (буракі, капуста, морква і г. д.). Вара ў агарбдзе вырасла дббрая, бўдзе што варыць зімбй. Мац.
ВАРО'К (варбк) мужч. Ларок. Няма чагб ісьці, ва-рбк закрьіты на абёт. Вішн.
^^РСА'ЦЬ (варсаць), -ю, -еш; незак. тр. Зацягваць аборы ў лапці. Трэба лапці заварсаць. Р. Ч.
ВА'РЫВА (варыва) ніяк. Вараная страва. Дзёўкі, у пёчы варыва стаіць, калі ёсьці захбчацца, бярыця ёсь-ця. Р. П.
ВА'ТНІКІ (ватнікі) толькі мн. Ватовыя штаны. Адзёнь ватнікі, a то хбладна сеньня. Чар.
ВАУЧО'К (ваўчсік) мужч. 1. Ерш. Налаві'ў рыбы, адньіх ваўчкбў, а што зь імі рабіць? Я не ўмёю нічбга. Чыж. 2. Фігурка, якую прымацоўваюць на самы высокі край даху. Глядзіце, і Іван на сваю хату ваўчбк прыбіў. Чыж.
ВА'ЦІКІ (вацікі), адз. вацік. Боцікі з нізкімі халяў-камі. Быў адзі'н у нас дурнаваты, пасварыўся з маткай, адзёў вацікі і ў дарбгу. Р. Ч.
ВЕ'ДАЦЬ (вёдаць), -ю, -еш; незак. тр. Умець. Ой, бапка, я ні вёдаю карбў даіць. Кам.
ВЕДЗЯРКО' (ведзяркб) ніяк. Вядзерца. Дзет вадзіцы ўзяў ведзяркб, глядзіць — ля калбцца ляжыць цялўшач-ка. Ен і гэту цялўшачку забраў дамбў. Луб.
ВЕ'ДЫМА (вёдыма) прысл. Вядома. Вёдыма, што вучбны чалавёк гавбрыць глатка, цікава, красіва. Узгур.
ВЕ'ЛЬКІ (вёлькі) прым. Вялікі. Вёлька вёска тая, што за тым узгбркам. Бяс.
ВЕ'ЛЬМА (вёльма) прысл. Вельмі. Вёльма пат ста-расьць кбсьці баляць. Кам.
ВЕ'РМА (вёрма) прысл. 1. Вельмі. Вёрма яна ўсё да галавьі бярэ. Кам. 2. Лясная сцяжынка. Бўдзеце ісь-ці дарбгай, пбтым направа, а там вёрмачка бўдзе, от па ёй і ідзіце. Р. Ч.
ВЕРХАЛА'З (верхалас) мужч., асудж. Лёгкадумны
26
чалавек. Увбсень верхалас прыяжджаў мой. Што зь яго радасьці? Хож.
ВЕ'ЧКА (вёчка) жан. Накрыўка, якон накрываюць гаршкі і збаны. Здымі вёчка вунь с тагб збана ды зьбя-рьі трбхі сьмятаны. Крок.
ВІД (віт) мужч. Твар. Ен давай вадў ды на віт, па-мьіўся, ды прайшбў ягб сон. Мядз. , , ,
ВГДНЫ (відны) прым. Прыгожы. Была яна відная жанчьша. Кам.
ВІДО'ЧНА (відбчна) прысл. Відавочна. Hi я, дык ен, відбчна. збйдзе да цябё. Нар. . .
ВІ'ДУЧЫ (відучы) прысл. Увачавідкі. Вілыаці зь вясны хватала, а яшчэ сбнца,—відучы ўсёйшлб ўгару. За ноч картбшка на паляц падрастала, каліўе лапушьгс-тае адразу ў калёна стала. Белар.
ВІЖАВА'ЦЬ (віжаваць), -ю, -еш, незак. тр. Сачыць. Во ёты чалавёк праславіўся на ўсю веску. I вы думаецс чамў? А тамў, што ён любіў віжаваць за другімі і ягэ злавілі. Р. Ч.
ВІСКГ (віскі), адз. вісбк. Скропі. Е іа ж як дась мне ў віскі, аш у галавё пацямнёла. Дўмала не выжыву, але нейк ачуняла. Р. П.
ВІТУ'ШКА (вітўшка) жан. Матавіла, прылада, на якую наматваюць пражу. Спрадзём на калаўрот пралі, на вітўшкі саўём, гэтыя вітўшкі дзьве саставім, дзьве нітачкі з вітўшак пачэпім на столь і снуем на сьцяну. ^ВО'БРУЦЬ (вббруць) жан. Лейцы. Даў сусёду вбб-руць, а ён усё ні прынбсіць. В. В.
ВОТНІК (вбгнік) мужч. Тэрмометр. Пашукан там у прыскрынку фігўлкі ад вбгніка. Борк.
ВО'ЖКІ (вбшкі) толькі мн. Лейцы. Твае вошкі чуць ліпяць, баюся, што парвўцца, не бўдзе чым кіраваць.
ВО'ХВАТ (вбхват) мужч. Чорт. Як малая была, дык ўсё вбхватам страшылі. Р. Ч.
27
ВО'ПАЧКА (вбпачка) жан. Вешалка ў паліто Вб-пачку адарвалі, палітб вёшалі. Н. Д. do
п В?/ТЧЫМ- <в⁶ччь™,) МУ^- Айчым. Глядзіць чужых дзяцен, як сваіх, во табё й вбччым. Ліс.
СЕЦЬ (вбсіць) жан. Мера лёну; колькасць снап-^у лену, якія умяшчаюцца ў будынку-сушылцы. Ранёй кожная мялка па тры вбсіці вымінала лену за вбсінь a £ калаўрб,ты павыкідывалі. Аўг.
, (вўгал) мужч. Дом. Тут у мянё вўгал хапб-шь^і жывецца добра, are ш у Пліцівішчах лёпей былб.
ВУГНЯ'ВІЦЬ (вугнявіць), -ю, -іш; незак. тр Гугня-/ШТ⁰ нічагёнечкі не разьбярэш. Ліс.
- ⁽вудавец? мУ™ч. Удавец. Жбнка яго як
Р п К еН вудауцом жыу Увесь час, пакўль сам не
ВУЖСУС (вўксус) мужч. Воцат. Схавай вўксус ад дзяцен, a то патрўцяцца. В. В. У
ВУЛДЫ'Р (вулдыр) мужч. Гуз. Ну і стўкнулася што аж вулдыр усхапіўся. Граб. У У што
ВУ'ЛКА (вўлка) жан. Праход з асноўнай вуліцы. ягучы па вуліцы, яньі звярнўлі ў тую вўлку, што паўз Антончыкаван сядзібы ідзё. Узгур.
™ЛкУМ ⁽— ^ мужч- Р°зум- АткЎль ты такі вум маеш і прббу^ УСе М⁰ГуЦЬ ПарЙІЦЬ’ а вось ³Рабі ™-
ВУ'ПАР (вўпар) мужч., неадабр. Упарты чалавек А Rv^ar П³/Р’ Н!К?Л¹ Не паслЎ*ае. хоць распрасіся. Уж.
I (вусач) мужч. Ячмень. Калбсься вусача поуныя-поўныя, ужо зусім пасьпёлі. Аіал
, ВУШНЯ'К (вушняк) мужч. Вушак. На вушнякі Ва-С¹Л плттйСлК/^Купіу‘ Трэба бўдзе пакрасіць. Бяс.
ВУША Т свушат) мужч. Цэбар. Была ў мянё каоб-злбЛТаД%У ВУШЭТ сьцякл⁶’ а яна Ўзяла ды вйпіла і
ВЫБІРА'ЦЬ (выбіраць), -аю, -еш; незак. тр. Выра-
28
заць па дрэве. Дзяцька вёльмі ўжб хораша выбіоае на Дрэве расцбм узбры. Гіл. р шрае на
™Ь™^^ ра“Та "“‘|,м* ды ' с“а-™ь кі^Т^^Ь (^бушаваць), -ю, -еш; зак. тр. Вы-ІЫ^ ³ ТрЬІ гадзшы Увесь гной выбушавалі с хлява.
ВЫВЕ'РТКІ (выверткі), -ая, -ае, прым Вёпткі кавалер і ў МЯнё Цымбаліст. Вывёркі быў хлапёц- Ж
ВьУгТ&Ж ад яго Ўп^лі S Р ВыгВагбй^ ⁽в“гаг,ойла) агУльн- Вымагальнік.
КНІГІ ОНЛАЙН
