Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак
Памер: 144с.
Мінск 1977
ЗАГУБГЦЬ (загубіць), -л-ю, -іш; зак. тр. Згубіць. Загубіла сшытак, ня вёдаю, дзе і шукаць. Крок.
ЗАГУ'СЛА (загўсла) прысл. Згусцела. Крўпнік зусім загўс, няма як ёсці. Узгур.
ЗАДЛЯКА'ЦЦА (задлякацца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. Загаварыцца. Ой, кап ты згарэла, задлякалася я з вамі, а сьвіня ўлезла ў агарбт. Цял.
ЗАДО'УЖЫЦЦА (задбўжыцца), -у-ся, -ыш-ся; зак. тр. Затрымацца. Трэба былб лячыцца, а я задбўжылася. К&м.
ЗАДРЫМА'ЦЬ (задрымаць), -л-ю, -л-еш; зак. тр. За-драмаць. Здаёцца, ледзь задрымаў, а ўжо і паднімацца пара. Узгур.
ЗАДУША'ЦЦА (задушацца), -ю-ся, -еш-ся; незак. тр. Задыхацца. Так сэрца баліць, што як ідзёш, аш заду-шаешся. Кам.
ЗАДУ'ЦЬ (задўць), -ю, -еш; Затушыць. Задўй агбнь, сёна ж бліска, загарэцца мбжа. Узгур.
ЗАДЗЕ'РА (задзёра) агульн. Задзіра. Ну і задзёра ж Іванаў сын: кблькі ні прасілі, каб ні чапаў янўшкаў-скіх хлбпцаў, дык не, ні выдзяржаў і палёс у драку. Бяс.
ЗАЕ'СЦА (заёсца), -м-ся, -і-ся; зак. тр. Раззлавац-ца. Ну чагб заёўса так? Зьбірайся барджэй ды паёдзем, Пятро. Кузьм
й
ЗАЖА'ЛІЦЬ (зажаліць) зак. тр. Насадзіць джалаў. Я кі'нуў дымакўр і наўцёкі, а пчблы за мнбй! Ляцёлі за мной і жалілі, зажалілі мянё ўсягб. Я пайшбў ік мамцы, іна мне павыцягала жалы. Бяс.
ЗАЗУ'БІЦЦА (зазўбіцца) прарасці. Ужо жьіта даў-нб зазўбілася. Р. П.
ЗАІКА'ТЫ (заікаты) прым. Заіка. У нас два бра-тьі ёсьць заікатых, дык так цяшка іх слўхаць. Папл.
ЗАІКЛІВЫ (заіклівы) прым. Гл. заікаты. Ну й заік-лівы, слова ня скажа! Кальч.
ЗАЙСЦГСЯ (зайсьціся), ду-ся, -сь-ся; зак. тр. Зай-сці. Ты паглядзі, Раіначка, якая цяпёр жысь панская. Як збйдзісься да люббга ў хату, як у пакбі панскія. Пал.
ЗАЙСЦГСЯ АД ГОРА (зайсьціся ад гора). Многа перажыць. Бацькі' зайшліся ад гора, не вёдалі, што ім рабіць. Мядз.
ЗАКАНДЫ'БАЦЦА (закаадьгбацца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. Унадзіцца. Закандыбалася ліса да нашых хута-ран. Бар.
ЗАКЛО'КАЦЬ (заклбкаць) зак. тр. Заквактаць. За-клбкала кўра, трэба пасадзіць, a то ня бўдзе цыпляня-так. Р. Ч.
ЗАКРА'ДКА (закратка) жан. Паліца. Мо ты, дзет, закраткі папрыбіваяш? Кам.
ЗАКУ'ТАЦЬ (закутаць), -ю, -еш; зак. тр. Зачыніць. Дзіцятка, закўтай дзьвёры. Кам.
ЗАЛАВГЦЬ (залавіць), -ул-ю, -іш; зак. тр. Злавіць. Ішла я с пбля, а мянё ў дарбзі дошч залавіў і вымачыў усю. Кам.
ЗАЛАТО'УКА (залатбўка) жан. Манета ў 15 капеек. Я сёньня знайшла залатбўку. Кук.
ЗАЛЯЙЦА'ЦЬ (заляйцаць), -аю, -еш; зак. тр. За-прэгчы. Што ш ты за хлбпец, што ня мбжаш каня за-ляйцаць. Гіл.
ЗАМАЦАВА'ЦЦА (замацавацца), -ю-ся, -еш-ся; зак.
< 3u ws
49
тр. Добра ўладкавацца. Калі ёсьць у началмтві свая рука, то ў гбрадзі мбжна замацавацца. Кам.
ЗАМАНУ'ЦЦА (заманўцца) зак. тр. Захацецца. За-манўлася, дый пашла ў гбрат, кап куш'ць чагб-нёбудзь на сукёнку. В. В.
ЗАМЭ'НЧЫЦЬ (замэнчыць), -у, -ыш; зак. тр. Заму-чыць. Прыёхалі нёмцы і сагналі ў склеп. Некатбрых адразу замэнчылі, а мянё адзін вёльмі модна біў такбй рызі'нкай з булдбй. Лёдзьве вытрывала. Бяс.
ЗАМКА'ЦЦА (замкацца) незак. тр. Замыкацца. Зам-кайся і больш мы цібё ні трбнем. Кам.
ЗАПІНА'ЛКА (запіналка) жан. Занавеска. Кбйка сястры за запінал'кай стаіць, а я тут сплю. Кл.
ЗАПЛЯНТА'ЖЫЦЬ (заплянтажыць), -у, -ыш; зак. тр. Затаптаць, забрудзіць. Так заплянтажылі падлбгу, як была вечарьшка, што чуць дамылася. Уж.
ЗАГКУВІНЫ (заповіны) толькі мн. Заручыны. Учбра Ў нашай Марылі запбвіны былі, замуш дзёўка пбйдзе.
ЗАПОТЦІЦЦА (запбрціцца), -ч-у-ся, -ці-ш-ся; зак. тр. Захварэць. Нядаўна мая карбва запбрцілася, дўма-ла здбхне, а яна выжыла. Р. Ч.
ЗАПЭ'НДЗАНЫ (запэндзаны) дзеепрым. Недагле-джаны. Для тагб ж запэндзаны хлбпяц — ледзь нбгі цягне. Алях.
ЗАРО БІЦЬ (зарббіць), -ю, -іш; зак,. тр. Зарабіць. Сёлета на палявых ён зарабіў шмат. У нас плацяць дбб-ра не тблькі штатніку. Меж.
ЗА'САУКА (засаўка) жан. Месца ў плоце, праз якое можна пралезці ў агарод. Во праз засаўку лесь. Кал.
ЗАСЛО'Н (заслбн) мужч. Услон. Упёрат у хатах ста-ялі заслсіны, а ціпёрака ва ўсіх стўлы ёсьцяка. Кам.
ЗАСМУГО'ЛІЦЬ (засмугбліць), -ю, -іш; зак. тр. За-брудзіць. Вот ужо засмугбліў касьцюм, што і ні адмьіць ніяк. Бяс.
50
ЗАСО'ВАЛКА (засбвалка) жан. Зашчапка. Гэта вак-нб не закрываецца, засбвалка сапсавалася. Кук.
ЗАСТАЛА'ЧЫЦЦА (засталачыцца), -ус-я, -ыш-ся; зак. тр. Забегацца. За гэтымі карбвамі засталачылася, аш нбгі забалёлі. Кам.
ЗАСТАЛУ'ЧЫЦЬ (засталўчыць), -у, -ыш; зак. тр. Засланіць. Атхініся, ні засталўчуй сьвет. Кам.
ЗА'СТУВАЦЬ (застуваць), -ю, -еш; зак. тр. Засланяць святло. Hi заступі, а то я ні магў нітку ўцягнўць у ігё|Л-ку. Цял.
ЗАСТЬГЛІЦА (застьгліца) жан. Халоднае. Мой, бы-вала, заб’ё сьвіньню пат каляды. Патбм наварым засты-ліцы з нох сьвіных, галавы і ядзім з бульбай. Р. Ч.
ЗАСУ'НУЦЬ СЕ'НЦЫ. Заперці. He буць, Ваня, дбў-га, бо засўну дзьвёры. Кам.
ЗАСУКА'ЦЬ (засукаць), -ч-у, -ч-аш; зак. тр. Зака-саць. Засукай мне рубашку, ды крэпка, каб не атсука-лася. Будў рўкі мыць. Ліс.
ЗАСЦІЛА'НКА (засьціланка) жан. Самаробны пала-вік. Маці наша ўмёе ткаць засьціланкі. Мац.
ЗАТО'ХНУЦЦА (затбхнуцца), -у-ся, -еш-ся; зак. тр. Задыхнуцца. Праівётры хату, a то затбхнуцца мбжна. Ліс.
ЗА'ТЫЧАК (затычак) мужч. Запечак. Як узьлёзеш на затычак, то там і цёпла, і дббра, так і цэлы дзень там прасядзіш. Р. Ч.
ЗАУСЮ'ДЫ (заўсюды) прысл. Заўсёды. Hi вёдаю чамў, алё ён заўсюды такі невясёлы быў. Нар.
ЗАУСЯГДА' (заўс’агда) прысл. Заўсёды. Ну і непа-сёда, заўсягда нёкуды бяжыць. Граб.
ЗАУЧЭ'СНЕ (заўчэсьня) прысл. Загадзя, своечасо-ва. Дббра, што пасёялі заўчэсьня жыта, a то ціпёр і часу німа. В. В.
ЗАШЫ'НДА (зашыцца), -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. He справіцца з работай. Раббты былб шмат і яна зашылася зь ёй. Кам
51
ЗАЧЫ'НАК (зачьгнак) мужч. Пяколак. Стань на СТУФл^/п л° /зьлесь на зачьінак, а тады і на печ. Чар.
ЗАЯ ДА (заяда) жа«., неадабр. Сварлівы, заядлівы. шчэпяцца, то ні разьвёсьці — абая ладныя заяды
ЗБЛАЖА'ЦЬ (зблажаць), -ю, -еш; зак. тр. Паху-дзець. I чагб гэта ты так золажала, як пугаўё станчэла: м°жа хвбрая, ці з ім, мўжам, дачўшка, няважна жывёц-ца? Узгур.
. ³$°Ж’Е (збож’е) зборн. Збожжа. Мы ш пасьля вай-ны збож я ні палучалі. Кам.
ЗБАГАЦЕ'ЦЬ (збагацёць), -ею, -еш; зак. тр. Разба-гацець Гэны ўжо як збагацёў, дык на людзі і вбчы не кажа. Гіл.
ЗБА ЯЦЬ (збаяць), -ю, -еш; зак. тр. Расказаць каз-КУ’ ^абУшка» збай басьню, а не дык казку. Хож.
ЗЫЦЬ (зьбіць), -ю, -еш; зак. тр. Зваляць. Саб’юць ваЛокп добра У ’Сусёдзяў, у нас не так палучаецца. Гіл.
ЗБРЫСЦІ' (збрьісьці), -д-у, -дз-еш; зак. тр. Сыйсці. Вешаім мы на коняй бляшанкі ат кансёрваў, каб яны не збрыдалі, a то ў нас кбні брыдўчыя. Як збрыдзё куды, ®к ?е пзйсьці, пакўль сам «е прыдзя. Адзін рас як ³⁰р^.уН^Л⁰НЬ’ д“к ЦЗЛУЮ нядзёлю не былб. Белар.
ЗЬЭ РСАЦЬ (збэрсаць), -ю, -еш; зак. тр. Звязаць. Ці скора ты гэтыя наскі збэрсаеш? Кам.
п-ЗВЕ ^АЦЬ (зьвёдаць), -ю, -еш; незак. тр. Ведаць. ДобрЭ' цшер жывўць, мнбга чагб маюць, дык вось яна не зьвёдае, што надзяваць. Р. Ч.
ЗВЕКАВА'ЦЬ (зьвекаваць), -іо,- еш; зак. тр. Пра-жыць жыццё. Мая мама зьвекавала, а ў бальніцы не бы-
К^т° за чалавёк: зьвекаваў, а рбзуму не набраўся.
ЗВЕ'РГНУЦЬ (зьвёргнуць) зак. тр. (аб жывёле). На-радзіць раней тэрміну. Лётась наша карбва зьвёргла.
ЗВУЧЬГЦЦА (звучьіцца), -у-ся, -ыш-ся; зак. тр. Пры-
52
вучыцца. Звучылася ты, дзёўка, на бацькавай шыі ся-дзёць. Ліс.
ЗВЯРЦА'ДЛА (зьвярцадла) ніяк. Люстэрка. Пагля-дзіся ў зьвярцадла, пёкная, нічбга іншага не скажаш. Вішн.
ЗВЯТА'ВАЦЬ (зьвятаваць), -у-ю, -у-еш; зак. тр. Раз лічыцца, аддаць доўг. Зьвятўй сусеццы і больш не бяры. Св.
ЗГАЛЕ'ЦЬ (згалёць), -ю, -еш; зак. тр. Выглядаць ня-добра апранутым. Без маці зусім згалёлі дзёці: усё ў рвані, мурзатыя і галбдныя. Меж.
ЗГАМБАВА'ЦЬ (згамбаваць), -ую, -еш; зак. тр. Зганьбіць. Такія яблыкі згамбаваў, а яны ж румянень-кія, сьвёцяцца ўсё. Лёпшых не знбйдзе. Граб.
ЗГАНДЛЯВА'ЦЬ (згандляваць), -ю-ю, -ю-еш; зак. тр. Купіць. Згандляваў мне бацька бярвёньне на дом, а калі пачалі будаваць дом, дык бярвёньне аказалася трухля-вым. Гіл.
ЗГАРУ'СЦІЦЬ (згарўсьціць), -у, -іш; зак. тр. Выціс-нуць, пусціць. Цяпёр і маладая на вясёлі нівбднай сьля-зінкі ні згарўсьціць — сьмяёцца, на маладбга ды на ка-мбрку паглядае. Суд.
ЗГО'МТАЦЬ (згбмтаць), -аю, -еш; зак. тр. Прыбіраць (неакуратна). Пакі'даў усё, згбмтаў у аднў кўчу. Няма кап хоць раз зрабіў уббрку як сьлет. Граб.
ЗГРУНТАВА'ЦЬ (згрунтаваць), -ю, -еш; зак. тр. Збу-даваць. Вярнўліся мы зь лёсу — дзярэўні няма, пагарэ-ла ўсё. Сьш старэйшы с арміяй нашай пашбў немца біць, а мы ж жбнкай удваіх згрунтавалі зямлянку й жылі, пака сын прышбў з вайны. Белар.
ЗГРЭ'БСЦІ (згрэпсьці), -у, -еш; зак. тр. Забраць. Нёмпы яго згрэблі і павялі. Сав.
ЗДА'ЦЦА (здацца) , -ю-ся, -еш-ся; зак. тр. Вельмі ста-міцца. Ен ужо саўсі'м здбўся, ляжыць і ні ўстаё. В. Р.
ЗДЭ'ЧНЫ (здэчны) прым. Тутэйшы. Яна ні здэчная, а с-пат Магілёва, а сюды замуш вышла. Кам.
53
ЗЕ'БЛІЦЬ (зёбліць), -ю, -іш; незак. тр. Зябліць. Пась-ля лёта зёбляць жытнішча. Р. В.
ЗЕ'ЛЛЕ (зёльля) толькі адз. Водарасці. Ранёй рэч-ка чыстая была, цяпёрака уся зарасла зёльлям. В. В.
ЗЖАТЦІ (зжахці), -у, -еш; зак. тр. Спаліць. Нёмцы ўсю нашу вёску зжаглі. В. В.
ЗЛАДЗГНА (зладзіна) мужч. Злодзей. Вось які зла-дзіна ёты чалавёк быў, кап тблькі ўлёсьці апкрасьці ча-лавёка. Р. Ч.
ЗЛА'ПАЦЬ (злапаць), -ю, -еш; зак. тр. Злавіць. Нёмцы яе ў нашай вёсцы і злапалі. Белар.
ЗМАХНУ'ЦЬ (эмахнўць), -у, -еш; зак. тр., Салгаць. Ен сычас вымаіць блакнбт, запі'сываіць маё імя, фамі-лію. Я хацёў перш змахнўць, запісаць Іван Пятрбвіч Мі-хайлаў і ідзі шукай мінё, ды дўмаю, не, так дзёла ня пбйдзіць. Дазнаіцца, знаіш, бўдзіць у шкўру. Мік.
ЗМЯНІ'ЦЦА (зьмяніцца), -ю-ся, -іш-ся; зак. т^Пе-раапрануцца. Мы парцізанам ёсьці давалі і зьмяніцца. Кам.
ЗНАЦЬ (знаць) незак. тр. Відаць. Буракё пасадзілі даўнб і раткё знаць. Кам.
‘ЗНЕУДАЛЕ'ЦЬ (зьнеўдалёць), -ю, -еш; зак. тр. За-хварэць. У іх хлбпчык, маладзёй ад майгб на два гады, знеўдалёў і ягб ў бальніцу паклалі. Мядз.
КНІГІ ОНЛАЙН
