Сусвет дабрыні
Уладзімір Саламаха
Выдавец: Мастацкая літаратура
Памер: 286с.
Мінск 2005
Калі я гавару «быў», дык адразу прачытваецца як папрок: быў кім, а стаў... Але быў нармальным, звычайным, як і ўсе дзеці, хлапчуком. Які любіў маміну ласку... I рабіў шкоду... Які заступаўся за малодшых брацікаў і сястрычак, калі іх хто крыўдзіў... I дужа крыўдаваў, калі, скажам, напаўп’яны брыгадзір не даваў маме каня пасеяць агарод, а яна залівалася слязьмі: «Зімой жа дзеці будуць пухнуць з голаду...» Быў там такім, які марыў хутчэй вырасці, каб бараніць ад несправядлівасці не толькі мамку, а і цётку Матруну, такую ж гаротную, і цётку Вольгу, усіх добрых людзей...
I гэта я бяру з нашай літаратуры. Яна даўно паказала, як прыходзіць у заняпад вёска... 1 як мяняецца псіхалогія яе жыхароў. Яна паказала, даследавала як сацыяльную з’яву масавы сыход з вёскі моладзі (чаму). Яна падказвала, што трэба зрабіць, усім нам, дзяржаве, каб і там людзі жылі палюдску. Радуе, абнадзейвае, што зараз дзяржава распрацоўвае праграму адраджэння вёскі — нашай агульнай калыскі...
Вядома, гэта страшна для грамадства. калі яно або не здольна чуць голас розуму, або не хоча яго чуць, занятае іншым, тым, што «нн уму. нн сердцу». Зрэшты, не будзем у нечым абвінавачваць усё грамадства і адзін аднаго: многія і чулі і чуюць тое, пра што гаворыць літаратура. I пра вёску — таксама. Пра тыя працэсы. якія ў ёй адбываюцца. Яна пра многае папярэджвае. I нямала каму з нас, тым, хто «зхат», папярэджанне тое не падабаецца. Можа, і таму часам з яўля
283
юцца ў СМІ, як дзяржаўных, так і нібы свабодных (ад каго, ад чаго?), «артнкульчнкн», што абражаюць беларускую літаратуру і пісьменнікаў.
Але літаратуру трэба ўмець і чытаць і слухаць. Бо праз яе можна пачуць сапраўдную праўду жыцця. Спецыфіка яе і такая — не хлусіць. Наогул жа наша літаратура — жыццядайная і духастваральная. Тым і вялікая яе місія ў грамадстве.
Змест
Дзе пачынаецца літаратура
Калыска Купалы................................................... 3
«Палессе... Вечная паэма...», альбо Па шляхах Уладзіміра Караткевіча ....................... 6
Кастальская крыніца Горак....................................■■•■ '3
«Уся мая вядомасць — нейкая палавінчатая...» (Празаік Андрэй
Федарэнка)...................................................... 16
«У Беларусі я адчуваю сябе сваім...» (Расійскі драматург Якаў Касцюкоўскі)................................................. 22
...Там, дзе пачынаецца боль,— пачынаецца літаратура. (Празаік Анатоль Казлоў).............................................. 28
Межань. (Паэт і празаік Віктар Гардзей)..................... 36
Любіць не сябе ў літаратуры, а літаратуру. (Паэт Кастусь
Цвірка)........................................................
«Зноў вярнуўся я ў бацькаў свет палявы...»...................... 53
Журба і радасць Уладзіміра Скарынкіна........................... 59
Застаецца толькі сапраўднае... (Паэт Навум Гальпяровіч)........ 64
Хата Уладзіміра Міхно........................................... 20
Святло роднай зямлі, цяпло добрых людзей. (Празаік Уладзімір Гаўрыловіч).................................................. 28
Сусвет дабрыні
Бясконцы сусвет дабрыні. (Паэт Анатоль Грачанікаў)........... 83
Сэнс яго жыцця. (Празаік Уладзімір Дамаш'эвіч)............... 88
3 першапраходцаў «афганскай» тэмы. (Празаік lean Сяргейчык) . 93
Вялікія таксама людзі, або Пра што расказалі «Дзённікі» Шамякіна ....................................................
Дзе ж ты, свая пуцявіна? (Празаік Валянціна Кадзетава)...... 100
«Гарэза» Васіля Жушмы....................................... 107
285
Жыццядайныя зёлкі. (Празаік Віктар Гардзей).................... 1 ] |
Прайсці праз зону. (Пісьменнікі і журналісты ў Чарнобыльскай зоне)........................................................ ц7
Пра што раскажа вучням. (Паэт і празаік Мікола Купрэеу)........ 120
Доўгае развітанне, або Вяртанне пачуццяў. (Празаік Таццяна
Мушынская)...................................................... 124
«Вядуць шляхі ўсе да людзей...» (Паэт Мікола Антаноўскі)....... 128
3 вераю ў дабро. (Паэт Кастусь ЖуЛ............................. 133
Праўда там, дзе народ. (Крытык Алесь Марціновіч)............... 140
Святыя пакутніцы нашай зямлі. (Паэт Мікола Мятпіцкі)........... 147
Няма інакшай мудрасці для нас... (Празаік, паэт. крытык Міхась
Стральцоў)....................................................... ]^
Беларусь — апірышча духу... (Празаік, паэт Ганад Чарказян) .. 161
Духоўнай памяці лісце. (Краявед Анатоль Прановіч).............. 166
Сагрэць народ, сагрэць Айчыну. (Паэт Мікола Маляўка) ............ 172
Мовы нашай вартавыя. (Празаік Ягор Конеў) '...........'........ 180
Ёсць светлы свет...
Там песні жывыя Айчыны. (Паэт Хведар Гурыновіч).............. 189
Сады... «Навука» ці трагедыя?................................ 198
Па дарозе да нашых маіуль.................................... 207
Празаік на фоне дарог........................................ 215
Паэты вырастаюць у вёсцы.................................. 223
«Он вдохновен был свыше...».................................. 229
Зямля ў нас святая........................................... 231
Запавет пакаленням........................................... 237
Закон раўнавагі Янкі Сіпакова................................ 244
Ёсць светлы свет... (Паэт Віктар Стрыжак).................... 253
Гісторыя кахання, любові і жыцця............................. 259
Быць чалавекам з кожным... (Празаік Уладзіслаў Рубанаў)...... 264
Да Лынькова ў Крынкі......................................... 268
Ведаў жыццё... (Празаік Іван Чыгоынаў)....................... 274
Быць ці не быць паэтам... (Паэт Янка Лайкоў)................. 278
Усе мы з хат................................................. 281
Саламаха, У. П.
C16 Сусвет дабрыні : эсэ, артыкулы, дыялогі / Уладзімір Саламаха.— Мн. : Маст. літ., 2005.— 286 с.
ISBN 985020754Х.
У новую кнігу лаўрэата Дзяржаўнай прэміі пісьменніка Уладзіміра Саламахі ўвайшлі эсэ, артыкулы аб літаратуры, літаратурныя партрэты некаторых беларускіх пісьменнікаў, а таксама размова аўтара з калегамі па пяру аб сённяшнім літаратурным працэсе, іх творчасці і жыцці.
УДК 821.16134
ББК 84(4Бен)4
Літаратурнамастацкае выданне
САЛАМАХА Уладзімір Пятровіч
СУСВЕТ ДАБРЫНІ
Эсэ
Артыкулы
Дыялогі
Рэдактар С. У. Фядотава
Мастак /. I. Бокій
Мастацкі рэдактар К. С. Ракіцкі
Тэхнічны рэдактар В. I. Барута
Стылістычныя рэдактары Л. А. Дзядзюля, Я. А. Бебель,
A. М. Анцытовіч, JJ. Г. Ганчарэнка
Падпісана да друку 9.02.05. Фармат 70х108'/32. Папера афсетная. Гарнітура Тып Таймс. Афсетны друк. Ум. друк. арк. 12.6 + 0,7 укл. Улік.выд. арк. 14.12. Тыраж 2000 экз. Заказ 463.
Выдавецкае рэспубліканскае унітарнае прадпрыемсіва «Мастанкая лігаратура» Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь. ЛН № 02330/0056778 ад 17.02.2004. 220600, Мінск, праспект Машэрава, 11.
Рэспубліканскае унітарнае паліграфічнае прадпрыемства «Баранавіцкая ўчбуйненая друкарня». 225409, Баранавічы. вул. Савецкая, 80.
9789850
207548
ISBN 985020754X
■lllllllll
КНІГІ ОНЛАЙН
