КНІГІ ОНЛАЙН
Прн обыске была заявлена жалоба------жалоб не заявлено нзложенное в протоколе удостоверяем (подпйсь С. Ластовской) Прнсутстуюшйе прн обыске (подпнсь Вержбнцкого) 19. УІІ. 1930 года Пронзводйвшйй обыск сотрудннк ГПУ (подпйсй Троянова, ІЦетько) Копню с протокола получнл подпнсь С.Ластовская Прнмечанне I. Однн экземпляр протокола должен быть оставлен под распчску лнцу, у которого пронзведен обыск. Прнмечанне 2. Все заявленйя й претензнн должны быть занесены в протокол. После подпнсання протокола ннкакне заявленне н претензнн не прнннмаются. Прнмечанне 3. ГПУ отвечает только за то, что занесено в протокол обыска. 20 21 Постановленне 1930 года нюля 22-го дня, я, ст. уполномоченный CO Томского Окротдела ОГПУ н CO ОПП ОГПУ по Снбкраю в отношеннн гр-н Ластовского Вацлава Устнновнча н Некрашевнча Степана Мнхайловнча н руководствуясь ст. 145 УПК Постановнл: Гр-н Ластовского Вацлава Устнновнча н Некрашевнча Степана Мнхайловяча арестовать н направнть co спецнальным конвоем в распоряженне CO ОГПУ Москва, о чем копней сего сообіцнть Окрпрокурору для сведення Ст. уполномоченный CO Томского Окротдела ОГПУ «Утверждаю»: Врндначтомокротдела ОГПУ (подпйсь) Рошнн (подпнсы Яновскнй Гербовая печать Протокол обыска 1930 г. 21 нюля, я, уполномоченный Томского Окротдела ОГПУ Нльнн н сотрудннкн гого же Окротдела Баттуев н Семернев на основаннн ордера Томского Окротдела ОГПУ от 19. УІІ-30 г. за №164 пронзвелн обыск на парходе «Тобольск» н каюте №7 у гражд(аннна) Ластовкого Вацлав Устнновнч, прн обыске обнаружено 1) обшая тетрадь с занесеннымн разнымн запнсямн 60 лнстов, запнсн пронзведеннй на белорусском язцке, 2) карт географнческнх с разнымн пометкамн четыре лнста, 3) кннга-спнсок населенных мест Томского округа с разнымн пометкамк 4) пнсьмо запечатанное в адрес Антону Нвановнчу н Марнн Нвановне Гаглннскнм 5) отрывной блокнот о 27 заполненнымн лнстамн, 6) одна квнтанцня Томской П—Т конторы о прнеме бесплатной посылкн в адрес Белорусской Академнн Наук, 7) фотоаппарат «Цейс н КОН» н около трех дюжнн (неразборчнво—В.М.) пластннок. Все упомянутые выше предметы взялн для доставкн в Томскнй окротдел ОГПУ, а гражданнн Ластовскнй задержан. Жалоб н претензнй co стороны обыскнваемого ннкакнх не заявлено. Т.следователю Снкорскому арест. В. Ластовского Заявленне Прнлагаю прн сем: а) квнтанцню №0495 Бутырской тюрьмы на два мон аккредмтнва суммой одна тысяча двестн пятьдесят (1250) руб. для получення аккреднтнвов н передачн нх БАН; б) пнсьмо БАН н в) пнсьмо моей жене с указаннем какое нмуіцество она должна передать Академнн. Для отчетностн Академнн мне нужны счетные запнсн от С. Некрашевнча н для расчета с БГМузеем мне нужно узнать сумму моего аванса н нметь опнсь экспонатов мною закупленных. Без указанных данных я не могу составнть отчетностн Кроме указанных, Академмн н Музея, на мне тяготят другне денежные н деловые обязательства, ненсполненне которых несет за собой матернальный урон. Поэтому убеднтельно прошу дать мне свнданне с женой, которая может, по моему указанмю, лнквнднровать некоторые мон дела. Я уже четвертый месяц не нмею нн одного свндання, хотя в свонх показаннях я чнстосердечно н жестоко, даже не однн лншннй раз себя ударял, раскрывая свон недра перед правосуднем. ЗО.Х.ЗО. (Подпнс В.Ластоўскаго). Пастанова (Аб заключэньні пад варту абвінавачваемага) 1930 г. жніўня ў г.Менску, Я ст. упаўнаважаны СА ПП АДПУ па БВА і ДПУ БССРСікорскі дапытаўшы гр-на Ластоўскага Вацлава Усьцінавіча абвінавачваемага па арт. 76 КК і, прыймаючы пад увагу, што ён зусім выяўляецца ў прадпісваемым яму злачынстве, што пагражаемае яму пакараньне злучана з пазбаўленьнем волі, што маюцца падставы на магчымасьць ухіленьня яго ад сьледства і суду, з прычыны цяжкасьці пагражаючага яму пакараньня і што знаходзячыся на волі ён можа перашкаджаць расчыненьню праўды, з прычыны неабходнасьці допыту шэрагу сьведак, зь якімі ён можа згаварыцца, а пагэтаму, кіруючыся арт. арт. 144, 146, 147 і 158 КПК пастанавіў: Мераю прыпыну абвінавачваемага Ластоўскага В.У. спосабаў ухіленьня ад следства і суду выбраць трыманьне пад вартаю пры камрндатуры ПП і ДПУ БССР па І-й катэгорыі, аб чым і аб’явіць абвінавачваему й адбітак гэтае пастановы даслайь пракурору, нагля-даючаму за справай. Уполном. Том Окр. ОГПУ Нльнн Сотрудннкн От судовой адмнннстрацнн Обыскнваемый (подпнсн Буттуева н Семернева) (трн подпнсн неразборчнво) (подпнсь Ластовского) Ст. упаўнаважаны Згодзен: нач. сакраддз. ПП АДПУ па БВА Зацьвярджаю: нам. ПП АДПУ па БВА і нам. старшыні ДПУ БССР Гэта пастанова мне аб’яўлена (подпіс Сікорскага) (подпіс Аргава) (подпіс неразборлівы) (подпіс В Ластоўскага) 22 23 Постановленне 1930 г. октября 16 дня в г. Мвнске, Я, ст. уполн. 2-го отд, CO ПП ОГПУ БВО н ГПУБ— Снкорскнй, рассмотрев следственно-арестанское дело за №13 221 на Ластовского В.У.й прнннмая во внмманне, что полагаемый ему срок содержання под стражей нстек, между тем следствне пронзводстом еше не закончено, а дальнейшее содержанне его под стражей необходнмо, а посему на основаннн чзложенного РаЦЭНЗЫІ Й ЯНЙЦЫІ Эмігрантаў друкуюць у Беларусі постановвл: Возбудчть перед презйдмумом ВНКа БССР ходатайство о продленнн срока содержанвя под стражей обвнняемому Ластовскому В.У, по 1/1-31 года. Ст. Уполн. 2 отд. CO «Согласен«: нач. CO «Утверждаю»; ПП ОГПУ БВО Верно: ст.упол. CO Сйкорскмй Аргов Раппопорт (подпйсь Смкорского) (Працяг у наступным нумары) Леанід Лыч Дзесяцігодзьдзямі дапытлівы чытач зьведвау страшэнны голад на аб’ктыўную інфармацыю аб жыцьці беларускай эміг-рацыі Тое, што удавалася прачытаць у афі-цыйнай прэсе, ніколькі не задавальняла, бо хлусьня ў ёй валіла праз край. Цяпер ужо такога не скажаш. Цікавыя і праўдзівыя зьвесткі пра мінулае і сучаснае жыцьцёбе-ларускіх эмігрантаў рэгулярна зьмя-шчаюць нашы газеты і часопісы. Пасьпелі зьявіцца прысьвечаныя данай праблеме брашуры і кнігі. Сярод апошніх ёсьць і такія, аўтарамі якіх зьяўляюцца самі эмі-гранты Пра адну зь іх «Беларусы ў ЗША» Вітаўта Кіпеля і пойдзе ніжэй гаворка. Зьявілася яна, дзякуючы клопатам вы-давецтва «Беларусь» на паліцах нашых кні-гарняў у 1993 г. Ляжаць ёй там доўга не давялося. Спраўдзілася тое, што пісалася ў анатацыі да кнігі «... зацікавіць як спэ-цыялістаў—гісторыкаў, так і шырокія колы чытачоў неабыякавых да праблем гісторыі Беларусі». Зьдзіўляе толькі, чаму спэцыя-лісты—гісторыкі, набыўшы гэтую несум-ненна, вельмі патрэбную ім кнігу, належ-ным чынам не адгукнуліся на апошнюю ў друку, хаця і мінула нямала часу з выхаду яе ў сьвет. А кніга заслугоўвае ўвагі, бо роўнага ёй яшчэ не зьяўлялася ў айчынным і замежным друку. Напісаць такую кнігу цяжка, а можа і зусім немагчыма, будучы толькі вучоным-дасьледчыкам. Трэба яшчэ і да тонкасьцяў ведаць само жыцьцё эмі-грантаў. Такім патрабаваньням у поўнай ступені адпавядае Вітаў Кіпель, які ў свае сямнаццаць гадоў вымушаны быў пакінуць Бацькаўшчыну і паддацца на чужыну. Зьмест кнігі В.КІпеля значна шырэй за яе назву. Тут ёсьць і матэрыялы, якія да-тычаць гых ці іншых аспэктаў эміграцыйнага жыцьця ў іншых краінх, асабліва Заходняй Нямеччыне, дзе ў першыя пасьляваенныя гады сабралася шмат бежанцаў зь Беларусі. Аўтар не абмяжоўваецца толькі тэрыторыяй ЗША і тады, калі аналізуе хвалі і прычыны эм і гра цы і зь Беларусі, разглядае дзейнасьць розных беларускіх эміграцыйных арганіза-цыяў, выдавецкую справу, беларусіку ў сродках масавай інфармацыі. Таму з гэтай кнігай вартаазнаёміцца і тым, хтодасьледуе праблему эміграцыі па-за тэрыторыяй ЗША. Дзеля ажыцьцяўленьня пастаўленай мэ-ты В.Кіпель правёў стараннае, грунтоўнае вывучэньне велізарнай колькасьці рознага роду літаратурных крыніц і статыстычных даведнікаў, дзе хоць што-небудзь можна адшукаць са зьвестак аб эміграцыі зь Бела-русі Цяжкасьцяў на гэтым шляху было ня- 24 25 мала і галоўная зь іх, што вельмі доўгі час у літаратуры й афіцыйных дакум 1 нтах бела-русы проста не выдзяляліся з агульнай ка-тэторыі «расейцаў». Частка нашыхсуродзі-чаў яшчэадносілі і да палякаў. «Стварала-ся парадаксальная сітуацыя, — справядліва заўважае аўтар,—з аднаго боку, вядомы факт, што беларусы прыязджалі ў Амэрыку ў вялікай колькасьці, а з другога боку, аб іх няма ніякае афіцыйнае статыстыкі. Гэта і было адной з галоўных прычынаў таго, што сотні працаў аб амерыканскіх славя-нах зусім не згадваюць пра беларусаў. (с.7) Але таго, чаго не жадала паказаць афі-цыйная статыстыка, імкнуліся хоць прыбліз-на адлюстраваць дасьледчыкі. Як вынікае з кнігі В.Кіпеля, адным зь першых зьвярнуў увагу на даную праблему ў сярэдзіне 20-х гадоў Ф’ерыл Хэс, які выказа ў меркавань-не, што з агульнай колькасьці расейскіх эмігрантаў (каля 200 тыс. чалавек) на бела-русаў даводзіцца 40 працэнтаў. В.КІпелям устаноўлены і такі цікавы факт, што першым у амэрыканскай пэрыёды-цы ўжываў у 30-х гадах тэрмін «Беларусь» (Belorussia) прафэсар Альберт Пэры. 3 кнігі В.Кіпеля мы даведаемся і аб тым, калі-ж усё-такі амерыканская афіцыйная статыстыка палічыла патрэбным назваць беларусаў іхсапраўдным імем. Вельмі поз-на—у 1980 годзе, калі праводзіўся пера-піс насельніцтва. Беларусаў палічылі 7381 чалавек, з чым аўтар ня згодзен і тлума-чыць гэта досыць аргумэнтавана. Толькі пасьля падрабязнага разгляду велізарнай колькасьці літаратурных крыніц, В.Кіпель пераходзіць да выкладу асноўных пытаньняў праблемы. Першую хвалю эмі-грацыі зь Беларусі ён з поўнай падставай адносіць да канца ХУІП ст. Хто тады зь бе-ларусаў ступіў на амерыканскую зямлю, чытачу лёгка даведацца, прачытаўшы ад паведныя старонкі кнігі. He выклікае пя-рэчаньняў сьцверджаньне В.Кіпелям, што масавую эміграцыю зь Беларусі трэба вызначаць апошнім дзесяцігодьздзем XIX ст—пачаткам Першай сусьветнай вайны. У адрозьненьне ад многіх дасьледчыкаў В.КІпель справядліва лічыць, што акрамя эканамічнага, як асноўнага фактара маса-вай эміграцыі зь Беларусі, істотна ўплывалі на гэта і палітычныя падзеі. Выкарыстаньне багатага фактычнага, найчасьцей зусім невядомага нашым чы-тачам матэрыялу, дазволіла аўтару глыбока й усебакова раскрыць нялёгкае жыцьцё бе-ларусаў гэтых дзьвюх эмігранцкіх хваляў. Пахвальна, што сярод асьветленых пытань-няў ёсьць і такое, якое нас сёньня ў най-большайступені хвалюе: «Абуджэньнебела-рускаесьвядомасьці». Яестану на пачатку XX ст. даецца такая — і я лічу вельмі слуш-ная—ха рактарыстыка: «Бальшыня пакідала родную глебу некранутая беларускім ад-раджньнем. Імігрантыназывалі сябе «тутэй-шымі». Ра сейскія й амэрыка нскія службоўцы назывлі іх «расейцамі» або «палякамі». Гэ-ты чужыя ім біркі, на жаль, прысталі да многіх» Але, як сьведчыць з прыведзеных у кнізе фактау, сярод беларускіх эмігранта ў усё больш і больш зьяўлялася людзей, якія глядзелі на сябе, як на прадстаўнікоў са-мастойнай этнічнай супольнасьці, не атая-самліваліся ні з расейцамі, ні з палякамі.