• Газеты, часопісы і г.д.
  • Беларуская энцыклапедыя Т. 18

    Беларуская энцыклапедыя Т. 18


    Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
    Памер: 472с.
    Мінск 2004
    973.34 МБ
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    й», ансамбль камернай оперы «Сіцунай кагэкідан», каля 20 сімф. ар
    
    
    
    Да арт. Японія. Павільён Фенікса ў будыйскім храмавым комплексе Бёдаін у Кіёта. 11 ст.
    
    Да арт. Яіюнія. Залаты павільён. Кіёта. Канец 14 ст.
    
    кестраў, у т.л. 8 у Токіо, камернаінстр. ансамблі, у т.л. Такійскі стр. квартэт; калектывы традыц. муз.тэатр. мастацтва (Аркестр гагаку імператарскага палаца «Сігэнкан», трупа Нац. тра і інш.); муз. самадз. калектывы. Муз. ўстановы: Муз. акадэмія («Сэндзокугакуэн»), муз. школы «Тоха» і Кунітаці, муз. аддз. пры унтах Токіо, Осакі і інш. У 1930 створана Федэрацыя сучасных кампазітараў.
       Тэатр. Вытокі яп. тра ў стараж. абрадах, культавых урачыстасцях. У 7—8 ст. у Я. пранікаюць тэатр. формы Карэі, Кітая, Індыі (музычнатанц. паказы гігаку і бугаку), што садзейнічала фармі
    
    
    
    Да арт. Японія. Галоўная пабудова вежавага тыпу замка Хакуродзё ў Хімедзі. 17 ст.
    
    раванню класічнага яп. тра. У канцы 14 ст. на аснове запазычаных і мясц. уяўленняў узнік тр ноа, які ўключаў музыку, танец і драм. дзеянне. Гал. дзейныя асобы выступалі ў масках, акрамя выпадку, калі была рэалістычная роля; большасць сцэн — пантамімы, хор каменціраваў падзеі. Тэкст акцёры дэкламавалі ці гартанна спявалі. Усе ролі па традыцыі выконвалі мужчыны. У строгай кананічнай форме жанр захаваўся і ў 20 ст. У пач. 17 ст. з ростам гарадоў пашырыліся тэатр. жанры — тр лялек дзёруры (спалучаў мастацтва лялечнікаў, спевакоўказачнікаў і музыкантаў) і тр кабукі (дзейнічае ў Токіо, Осацы, Кіёта, Нагоі). У пач. 20 ст. ўзніклі новыя жанры, створаныя ў вы
    
    
    
    Будынак нацыянальнага парла.мента Японіі. 1918—36.
    
    292 японія
    
    ніку абнаўлення традыц. тра (сімпа, сінкакугэкі) і запазычання еўрап. форм (сучасная драма сінгэкі, опера, балет). Тэатр. мастацтва падзяляецца на традыц. (бугаку, ноа, кабукі, дзёруры) і еўрап. (драма, опера, балет). Своеасаблівая праслойка паміж імі — сімпа (яп. мяшчанская меладрама) і сінкакугэкі
    
    
    Да арт. Японія. Аркестр гагаку.
    
    
    (драма, аснова якой — сцэны бітваў на мячах). Рэпертуар сучасных траў сінгэкі складаюць пераклады п’ес еўрап. і амер. драматургаў, а таксама новыя творы яп. аўтараў. Сярод акцёраў: у тры ноа — М.Кіта; у тры кабукі — К.Накамура, К.Мацумота, Э.Іцікава; у сімпа — Я.Мідзутані, К.Ісіі; у сінкакугэкі — С.Сімада, Р.Тацумі. У Я. каля 100 труп сінгэкі, буйнейшыя з іх — «Хайюдза», «Мінгэй», «Бунгакудза». Сярод рэжысёраў К.Сэнда, Дз.Уно, акцёраў — О.Такідзава, І.Ямада, Я.Ямамота і інш. У 1966 у Токіо створаны нац. тэатр. цэнтр «Какурыцу гэкідзё» — адзіны ў Я. дзярж. тр, які садзейнічае захаванню і развіццю традыц. жанраў. Пры цэнтры арганізавана першая яп тэатр. школа падрыхтоўкі акцёраў траў кабукі
    
    
    і дзёруры. Працуе н.д. Інт тэатр. мастацтва. У 1983 адкрыты першы дзярж. тр ноа. Іл. гл. таксама да арт. Кабукі.
      Кіно. Кінавытворчасць у Я. пачалася ў 1899 са здымак дакумент. і маст. фільмаў паводле спектакляў тра кабукі. У 1903 з’явіўся першы кінатэатр у Токіо, у 1907 — у Осацы. У 1908 пабудаваны кінастудыі ў Токіо і Кіёта. Нац. кінематаграфія развівалася ў 2 асн. кірунках: «дзідайгэкі» і «гэндайгэкі». Жанравыя
    
    
    каноны самурайскага фільма «д sifl а й г э к і» склаліся пад уздзеяннем традыцый тра (фільмы з гіст. і легендарным сюжэтам); яны вызначаліся статыкай і гарыз. кампазіцыяй кадра, эстэт. вытанчанасцю рухаў: фільмы \.Курасавы «Расёмон» (1950, гал. прыз Міжнар. кінафестывалю ў Венецыі; прэмія «Оскар» 1951), «Сем самураяў» (1954, прэмія «Оскар» 1955), «Цень Baapa» (1980; гал. прыз Міжнар. кінафестывалю ў Канах), «Ран» (1985) і інш. «К э н г э к і» (дынамічны фехтавальны фільм) сінтэзаваў традыцыі «дзідайгэкі» і амер. вестэрна («Вандраванні Цюдзі», 1927, рэж. Д.Іта; «Вуліцы ронінаў. Апавяданне першае», 1928, рэж. М.Макіна). Выкарыстаўшы каноны «кэнгэкі», рэж. М.Кабаясі асудзіў самурайскую
    
    
    мараль у фільмах «Харакіры» (1962, спец. прыз Міжнар. кінафестывалю ў Канах, 1963), «Паўстаўшы» (1967, прыз Міжнар. кінафестывалю ў Венецыі). Жанр «г э н д а й г э к і» засн. на сюжэтах з сучаснасці, рэалістычнасці атмасферы і ігры акцёраў. Ён адышоў ад традыцый нац. тэатра і першых стужак нямога кіно, дзе жаночыя ролі выконвалі мужчыны, і з 1923 у фільмах пачалі здымацца актрысы («Шальмоўка», 1927, рэж. Х.Госё). 3 фільмам Госё «Суседка і жонка» (1931) звязана сцверджанне гукавога кіно. Моцныя жан. характары ў фільмах С.Імамуры «Японскае насякомае» (1963), «Легенда пра Нараяму» (1983), «Вугор» (1998, прыз Міжнар. кінафестывалю ў Канах, 1999). 3 пач. 1960х г. творчасць маладых рэжысёраў адметная развіццём тэмы лёсу пасляваен. пакалення: «Цырымонія» (1971, рэж. Н.Ошыма), «Аднадумцы» (1975, рэж. Ё.Ямада). У жанры «кэйка эйга» (тэндэнцыйны фільм) створаны сац.псіхал. драмы з арыентацыяй на дакументалізм, рэальныя факты: «Голы востраў» (1960, гал. прыз Міжнар. кінафестывалю ў Маскве, 1961), «Акцёр» (2000; рэж. абодвух К.Сінда), «Вуліца без сонца» (1954, прыз Міжнар. кінафестывалю ў Карлавых Варах), «Вялікая белая вежа» (1966, прыз Міжнар. кінафестывалю ў Маскве, 1967; рэж. абодвух С.Ямамота), «Пад стук трамвайных колаў» (1970, рэж. А.Курасава), «Да жыцця прыдатны» (2002, рэж. К.Курасава). Пачынальнік яп. неарэалізму — рэж. Т.Імаі. А.Курасава экранізаваў творы рус. пісьменнікаў: «Ідыёт» Ф.Дастаеўскага (1951), «На дне» М.Горкага (1957), «Дэрсу Узала» В.Арсеньева (1976; усе зняты ў СССР). Акцёрскую школу яп. кіно склалі Т.Міфунэ, К.Танака, С.Хара, С.Хаякава, І.Ямада і інш. Стылістычныя пошукі на стыку яп. і еўрап. традыцый у фільмах Х.Тэсігахары («Пастка», 1960; «Жанчына ў пясках», 1964; «Чужы твар», 1966), Ошымы («Ноч і туман Японіі», 1960; «Хлопчык», 1969), Т.Міікі («Горад страчаных душ», 2000) і інш. Адзін з буйнейшых яп. рэжысёраў — Т.Кітана («Жорсткі паліцэйскі», 1989; «Лялькі», 2002). 3 1970х г. павялічыўся вьшуск фільмаў для масавага гле
    
    Да арт. Японія Тэатр лялек дзёруры.
    
    Нацыянальны тэатр Ялоніі ў Токіо. 1966.
    
    ЯПОНСКАЕ 293
    
    дача ў жанры «якудза эйга» (пра арганізаванае злачынства і катастрофы). Яп. анімацыйнае кіно набыло папулярнасць дзякуючы фільмам у стылі УДыснея, якія выпускаюцца з 1958 кампаніяй «Тоэй». Адметная з’ява — фільмы майстроў анімацыі, заснаваныя на традыцыях нац. карыкатуры (рэж. Ё.Куры і інш.).
      Літ:. Очеркн новой нсторнн Японнн (1640—1917). М., 1958; Кнн Д. Японцы
    
    
    Да арт. Японія. Кадр з кінафільма «Голы востраў». 1960.
    
    
    Да арт. Японія. Кадр з кінафільма «Жанчына ў пясках». 1964.
    
    
    открывают Европу, 1720—1830: Пер. с англ. М., 1972; Конрад Н.й. Древняя нсторня Японнм // Конрад Н.й. йзбр. тр. йсторня. М., 1974; Воробьев М.В. Японня в ПІ— VII вв. М., 1980; Спеваковскнй А.Б. Самуран — военное сословне Японнн. М., 1981; Яго ж. Релнгня сннто н война. Л., 1987; Накамура С н нтар о. Японцы н русскне: Пер. с яп. М., 1983; М е ш е р я к о в А.Н. Древняя Японня: будднзм н сннтонзм: Проблема сннтеза. М., 1987; Японня: Понскн обновлення. М., 1995; йсторня Японнн. М., 1998; Латышев Н.А. Японня, японцы н японоведы. М., 2001; йсторня современной японской лнтературы: Пер. с яп. М., 1961; Рехо К. Современный японскнй роман. М., 1977; К н н Д. Японская лмтература XVII—XIX столетнй: Пер. с англ. М., 1978; Бороннна Й.А. Поэтяка класснческого японского стнха VIII—XIII вв. М., 1978; Ннколаева Н.С. Современное нскусство Японнн: Краткнй очерк. М., 1968; Я е ж. Декоратнвное нскусство Японнн. М., 1972; Я е ж. Декоратнвные роспнсм Японнн
    
    
    XVI—XVIII веков. М., 1989; йэн а га Саб у р о. йсторня японской культуры: Пер. с яп. М., 1972; С н с а у р н В. Японская музыка гагаку // Сов. музыка. 1975. № 1; Я г о ж. Японская мнструментальная музыка гагаку (генетнческне связн я процесс станоапення) // Вопросы теормм м эстетнкм музыкя. Л., 1975. Вып. 14;Грншелева Л.Д Формнрованне японской нацмональной культуры (конец XVI—нач. XX века). М., 1986; Я е ж. Формнрованне японской нацнональной культуры в XX в. М., 1986; Я е ж. Театр современной Японнм. М., 1977; йвасакн А. йсторяя японского кнно: Пер. с яп. М., 1966.
    
    П.І.Рогач (прырода, насельніцтва, гаспадарка), У.С.Кошалеў (гісторыя), В.А.Юшкевіч (узброеныя сілы), І.М.Семяненя (ахова здароўя), К В.Языковіч (асвета, навуковыя ўстановы), Л.А.Фядотаў (друк, радыё, тэлебачанне), Я.Ф.Шунейка (архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўнапрыкладное мастацтва), Н.В.Сазановіч (музыка), В.Ф.Нячай (кіно).
    
    ЯПбНСКАЕ МбРА, паўзамкнёнае мора Ціхага ак., паміж мацерыком Еўразія
    
              & *            са  Ка  * a 7 
               на                          
             *. =            ь * КІ   0 Ч  
                              a        1   
             * ну * 5    '7     *У        
                             « * хэ  э     
                             сэ            
             © м '  TO       < V ко        
                             co            
              Ь 7    *   5   ^ + < v       
               ва   Р» *      я  ма        
                   ✓ рі    МІ  th t  
                                     XI    
                 »        ю   МУ  Фу    
                 р’        » X       
                                 мэ        
                    Р»       ^)3 м   15   *
                                     хо    
             па     ба       Аа  дза га    
             ЛІ              A3! дзі ГІ    
    Да арт.  чу        бу    дэу АЗу гу    
    Японскае  X X    х: , X  A3  дзэ       
    пісьмо.    лэ      бэ                  
    Японскі   й #      60    А0  дзо го    
    алфавіт.   по                          
    
    і яго Карэйскім пвам, Японскімі авамі і ввам Сахалін. Абмывае берагі Расіі, КНДР, Паўд. Карэі і Японіі. Злучаецца з Ахоцкім м. прал. Татарскім, Невяльскога і Лаперуза, з Ціхім ак. — прал. Цугару (Сангарскім), з Усх.Кітайскім і Жоўтым морамі — Карэйскім пралівам. Пл. 1062 тыс. км². Найб. глыб. 3720 м. Буйныя зал.: Усх.Карэйскі і Пятра Вялікага. Тра вады на паверхні зімой 0—12 °C, летам 17—26 °C. На Пн зімой замярзае. Салёнасць ад 27,5 да 34,8%о. Прылівы змешаныя (да 0,5 м), у Татарскім прал. паўсутачныя (да 2,3 м). Рыбалоўства, промысел крабаў, трапангаў, водарасцей і інш. Гал. парты: Уладзівасток, Находка, Васточны (Расія), Ніігата, Цуруга, Майдзуру (Японія), Вонсан, Хынам, Чханджын (КНДР).
    
    
        294 ЯПОНСКАЕ
    
    ЯПбНСКАЕ ПІСЬМб, змешанае ідэаграфічнасілабічнае пісьмо, у якім спалучаюцца іерогліфы і складовыя знакі (т.зв. кана). Выкарыстоўваецца для запісу тэкстаў на японскай мове. Склалася ў 6—7 ст. на аснове кітайскага пісьма. У 9 ст. зза змен у напісанні іерогліфаў утварылася некалькі розных графічных сістэм, з якіх пашырыліся 2 — катакана (скарочаныя іерогліфы ва ўстаўным напісанні) і хірагана (поўныя скарапісныя іерогліфы), іх знакі паводле сэнсу эквівалентныя. 3 19 ст. агульнапрыняты спосаб змешанага пісьма, калі асновы знамянальных слоў пішуцца іерогліфамі, а службовыя словы і афіксы — хіраганай; новыя запазычанні пішуцца пераважна катаканай. У 1946 колькасць іерогліфаў скарочана да 1850, пазней павялічана да 1945. Кірунак пісьма зверху ўніз і справа налева. Японская лацінка, якая існуе з 19 ст., мала пашырана. Стараж. пісьмовыя помнікі з 8 ст. («Кодзікі», 712; «Ніхонсёкі», 720).
      Літ.: Сыромятнмков Н.А. Древнеяпонсквй язык. М.. 1972; ФельдманКонрад Н.й Японскорусскнй учебный словарь нероглнфов. 2 нзд. М., 1977.
    
    ЯПбНСКАЕ ЦЯЧ&ННЕ, другая назва цячэння Курасіо.
    
    ЯПбНСКАЯ АЙВА, род кветкавых раслін; тое, што Ñ