• Газеты, часопісы і г.д.
  • Беларуская энцыклапедыя Т. 18

    Беларуская энцыклапедыя Т. 18


    Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
    Памер: 472с.
    Мінск 2004
    973.34 МБ
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    еліярацыйныя сістэмы з грунтавымі вадасховішчамі, a таксама дрэнажныя сістэмы з пастаянным затапленнем. Прапанаваў спосабы прагназіравання рэжыму грунтавых вод на асушаных і прылеглых тэрыторыях, метады разліку дрэнажных сістэм з улікам гідраўлічнага рэжыму навакольнага асяроддзя.
       Тв:. Гндрологнческне расчеты прн проектнрованнм осушнтельных н осушмтельноувлажннтельных снстем. Л., 1980 (разам з Э.А.Брылеўскай, В.Ф.Шыбека); Постоянно затопленный дренаж. Мн., 1982; Совершенствованне мелворатнвных смстем. Мн., 1989.
    М. I. Святцаў.
    ЗАЛІІСКІ Пётр Карлавіч (31.1.1850, Гродзенская губ. — 22.11.1916), расійскі астраном, геадэзіст і тапограф. Палкоўнік. Скончыў Беластоцкае рэальнае вучылішча (1871) і Ваеннатапагр. вучылішча ў Пецярбургу (1873). 3 1874 у Туркестанскім ваеннатапагр. аддз. (з 1875 нач. здымачнага аддз.), з 1879 пам. заг. Ташкенцкай астр. і фіз. абсерваторыі. У 1881—1913 пад яго кіраўніцтвам
    
    
    і пры яго ўдзеле праведзены маштабныя астраномагеад., тапагр. і гравіметрычныя работы, у выніку якіх вызначана каля 700 астр., 500 апорных і 145 гравіметрычных пунктаў у бязводных пустынях і горных раёнах Сярэдняй Азіі, a таксама выканана тэлеграфнае вызначэнне даўгот 28 гарадоў. Рус. Геагр. тва ўзнагародзіла яго вялікім залатым медалём імя Ф.П.Літке (1895).
      Літ.'. ІЦеглов В.П. Нз прошлого русской наукн. Страннцы нстормн Ташкентской астрономнческой обсерваторнн. П.К.Залесскнй // Астроном. журн. 1953. Т. 30, вып. 4; НовокшановаСоколовская З.К. Картографнческне м геодезяческяе работы в Россян в XIX — начале XX в. М., 1967.
    А.І.Болсун.
    
    ЗАЛЁЎСКАЯ Ніна Канстанцінаўна (н. 9.7.1944, в. Смаляны Пружанскага рна Брэсцкай вобл.), бел. балетмайстар, педагог. Засл. дз. культуры Беларусі (1998). Скончыла Ленінградскі інт культуры (1971). У 1964—66 працавала ў Пружанскім Доме культуры (Брэсцкая вобл.). 3 1970 выкладае ў Гродзенскім каледжы мастацтваў, з 1998 арганізатар і маст. кіраўнік нар. ансамбля танца «Гродзенскія карункі». У 1976—2002 арганізатар і маст. кіраўнік нар. ансамбля «Праліца» пры Палацы культуры «Юнацтва» ў г. Гродна. Вывучае вясковы рэгіянальны фальклор. Аўтар больш як 300 бел. танцаў розных жанраў, у т.л. «Зарачанскі ланцуг», «Беларускія выкрунтасы», «Гарадзенскі кракавяк», полькі «Прысядушка» і «Тармасуха», «Гродзенская кадрыля», «Шуплядка» і інш.
    
    ЗАЛЎЦКІ Іосіф Віктаравіч (н. 5.9.1950, в. Мумішкі Пастаўскага рна Віцебскай вобл.), бел. вучоны ў галіне анкалогіі. Чл.кар. Нац. АН Беларусі (2004). Др мед. н. (1994), праф. (2000). Скончыў Мінскі мед. інт (1978). 3 1985 у НДІ анкалогіі і мед. радыялогіі (з 2000 дырэктар). Навук. працы па распрацоўцы метадаў лячэння хворых на пухліны скуры, мяккіх тканак і апорнарухальнага апарата, метадаў рэабілітацыі анкалагічных хворых, па арганізацыі анкалагічнай дапамогі і інш.
       Тв.: Меланома кожн. Мн., 2000 (разам з С.Э.Фрадкіным); Клнннческая онкологня. Мн., 2003 (у сааўт.).
    
    ЗАМКАВЫ ЛЕС, біялагічны заказнік рэсп. значэння ў Ваўкавыскім рне Гродзенскай вобл. Засн. ў 1998 для аховы прыродных комплексаў з участкамі высокаўзроставых лясоў, рэдкіх па фларыстычным складзе. Пл. 3709 га. Рэльеф градаваўзгорысты або ўвалістаўзгорысты з эразійнадэнудацыйнымі формамі. Глебы дзярновападзолістыя, супясчаныя і сугліністыя на водналедавіковых супесках і марэнных суглінках. Пад лясамі 93,4% тэр., хвойнікаў 45%, дуброў 32%, ельнікаў 11%, ёсць таксама грабавыя, кляновыя, бярозавыя і інш лясы. У флоры 632 віды вышэйшых са
    
    
    388             ЗАНЬКО
    
    судзістых раслін, з іх 15 у Чырв. кнізе: кураслеп лясны, купальнік горны, пылкагалоўнікі чырвоны і даўгалісты, лопух дуброўны, астранцыя вялікая, кадзіла сармацкае, бядрынец вялікі, шчамяліца мяканькая і інш. У фауне 30 відаў млекакормячых, 82 —птушак, 10 —амфібій і рэптылій, 220 — насякомых. У Чырв. кнігу занесены барсук, рысь, чорны бусел, звычайная пустальга, каршачок, жужалі рашэцісты і фіялетавы, махаон, чмель мохавы, булавабрух кольчаты, пераліўніца вялікая і інш.
    П І.Лабанок.
    
    ЗАНЬКЙ Сяргей Мікалаевіч (н. 2.6.1957, г. Лепель Віцебскай вобл.), бел. вучоны ў галіне акушэрства і гінекалогіі. Др мед. н., праф. (1998). Скончыў Віцебскі дзярж. мед. унт (1980), дзе і працуе з 1985 (з 1999 заг. кафедры). Асн. навук. працы па акушэрстве і гінекалогіі, імуналогіі, эндакрыналогіі, рэпрадуктыўных тэхналогіях і інш.
       Тв:. Хроннческне воспалнтельные заболевання прндатков маткн. Внтебск, 1998 (разам з А.М.Косінцам, Л.Я.Супрун); Прогнознрованне репродуктнвного здоровья женшнн. Вптебск, 2003 (разам з Н.П.Жукавай); Рецнднвнруюшая герпетнческая ннфекцня в репродуктнвной н перннатальной патологпн. Внтебск, 2003 (разам з І.М.Арэставай, В.М.Сямёнавым).
    
    ЗАРЬІСКІ (Zariski) Оскар (сапр. 3 a рыцкі Ошэр; 24.4.1899, г. Кобрын Брэсцкай вобл. — 4.7.1986), амерыканскі матэматык, адзін з заснавальнікаў алгебраічнай геаметрыі. Чл. Нац. АН ЗША (1944), Амер. акадэміі мастацтваў і навук (1948). Скончыў Рымскі унт (1924). 3 1927 у ЗША ва Унце Дж.Хопкінса (г. Балтымар; з 1937 праф.), з 1945 у Ілінойскім, з 1947 у Гарвардскім унце. Адначасова працаваў у Прынстанскім інце перспектыўных даследаванняў. Навук. працы па тэорыі мностваў, алг. геаметрыі, камутатыўнай алгебры, лінейных сістэмах. Увёў паняцце лакальнай уніфармізацыі алг. мнагастайнасцей (1940), паўлакальныя кольцы (1943; кольцы 3.). Абагульніў паняцце рыманавай паверхні (1942; паверхня 3.—Рымана). Даказаў тэарэму пра бірацыянальныя адпаведнасці (1943; «асн. тэарэма 3.») і яе абагульненне — тэарэму аб звязнасці (1951). 3 1962 распрацоўваў алг. тэорыю эквісінгулярнасцей. Hau. навук. медаль ЗША (1965). Міжнар. прэмія імя Вольфа па матэматыцы (1982).
       Тв:. Рус. пер. — Коммутатнвная алгебра. Т. 1—2. М., 1963 (разам з П.Самюэлем).
       Літ: Parikh С. The unreal life of Oskar Zariski. Boston, 1991. М.М.Касцюковіч.
    
    ЗАСЛЎЖАНЫ АРТЬІСТ РЭСПЎБЛІКІ БЕЛАРЎСЬ (працяг адпаведнага арт. ў т. 6). 1998. Ю.В.Булавін, В.М.Булавіна, З.В.Вяржбіцкая, Л.Я.Гурэвіч, У.А.Ермалаеў, М.М.Кірычэнка, А.Я Крамко, М.А.Крывашэеў, У.Б.Матрос, У.Г.Радзі
    
    
    вілаў, І.П.Рудэнка, В.Дз.Траян, Р.Дз.Траян. 1999. Г.Ф.Бальчэўская, А.С.Бяспалы, Г.БДавыдзька, У.В.Далгіх, АУ.Мельнікаў, Р.Я.Мінін, У.Г.Пятроў, В.В.Сердзюкоў, А.Б.Спірыдовіч, С.Л.Станкевіч, В.А.Стральчэня, С.І.Сухавей, Л.П.Сямёнава, Г.Я.Цароў, І.М.Цвяткова, А.М.Цімошкін, А.М.Фурман, Р.І.Шацько. 2000. У.М.Будай, А.А.Гаявая, Т.М.Глаголева, С.Б.Журавель, М.П.Маршак, Н.А.Мікуліч, Э.І.Пеніна, А.А.Ранцанц. 2001. М.К.Грыгорчык, В.В.Кавальчук, С.У.Краўчанка, Т.У.Ліхачова, А.В.Луцэвіч, Т.Л. Мельнікава, А.М.Пыжык, Ю.Р.Рудзевіч, НАРавінская, ЛЛ.Рыдлеўская, У.М.Ткач. 2002. В.П.Бажэнаў, В.Я.Браім, Ж.В.Лебедзева, В.С.Пятніцкая, М.М.Салко, Ю.М.Фейгін. 2003. І.А.Артамонаў, А.А. Каліноўскі, З.М.Печнікава.
    
    ЗАСЛЎЖАНЫ АРХІТЭКТАР РЭСПЎБЛІКІ БЕЛАРЎСЬ (працяг адпаведнага арт. ў т. 6). 1999. С.П.Крывашэеў, Л.В.Макарэвіч, А.С.Пархута, 1.1.Фралоў. 2003. А.А.Вараб’ёў.
    
    ЗАСЛЎЖАНЫ БУДАЎНІК РЭСПЎБЛІКІ БЕЛАРЎСЬ (працяг адпаведнага арт. ў т. 6). 1997. У.І.Байдзін, М.М.Гіль. 1998. Ў.М.Акуліч, У.В.Баранаў, П.А.Гаварко, МА.Дзікевіч, Г.С.Кадыш, В.П.Кумейка, В.С.Куркін, У.П.Тарасік. 1999. А.А.Апенька, А.П.Данец, М.М.Жукаў, М.П.Кандрацьеў, М.У.Крывалап, П.А.Кузьмічэнка, В.М.Мазоўка, М.І.Неўдах, В.А.Шваб, С.Я.Філіпаў. 2000. М.П.Вялітчанка, К.К.Кастэнка, А.А.Кузьмін, А.В.Кундакоў, В.В.Пракаповіч, П.І.Саламуха, В.Ф.Чычурын, М.В.Шапавалаў, М М.Шароў. 2001. 1 Ф.Андрэйкавец, В.І.Бядрыцкі, М.У.Кавалеўскі, Я.М.Кавалькоў, У.Р.Мальцаў, М.М.Маразевіч, М.У.Найдзёнаў, М.Я.Серада, Г.П.Сянькевіч, У.З.Хіной. 2002. М.М.Астрэйка, І.М.Галаван, В.Я.Глухаў, Я.П.Емяльянаў, А.І.Марцінкевіч, У.А.Несцераў, Я.П.Уласаў, М.Т.Шарамет. 2003. М.Ф.Бутырчык, А.А.Бяляеў, Т.Г.Голубева, М.М.Загарэўскі, А.І.Задаржнюк, Ф.Ф.Ільюшчанка, В.А.Кірычэнка, В.В.Козічкін, А.М.Лыцін, Л.Б.Максіменка, А.І.Мілюш, А.В.Мінін, А.Ц.Сідараў, І.К.Тураў, Г.К.Фацін, В.У.Чэканаў, В.П.Шабон.
    
    ЗАСЛЎЖАНЫ ВЫНАХбДНІК РЭСПЎБЛІКІ БЕЛАРЎСЬ (працяг адпаведнага арт. ў т. 6). 1998. У.П.Тарасік, Л.К.Хурсік. 1999. А.І.Панасюк, В.І.Талапін. 2000. А.А.Цярэня, І.А.Юрша. 2001. А.В.Акуліч, А.І.Белавус. 2002. М.Р.Райкевіч. 2003. В.К.Ерахавец.
    
    ЗАСЛЎЖАНЫ ДЗЕЯЧ КУЛЬТЎРЫ РЭСПЎБЛІКІ БЕЛАРЎСЬ (працяг адпаведнага арт. ў т. 6). 1998. Т.Г.Бекіш, АМ.Гужалоўская, Н.К.Залеская, Я.В.Касцюковіч, Я.В.Клімакоў, А.С.Коваль, В.МЛогвін, МАШлома. 1999. У.І.Кузьмянкоў, Т.А.Куніцкая, Дз.РЛемяшэўскі, ЛАМішчанка, Т.М.Новікава, М.П.Па
    
    
    шынскі, М.Ф.Піліпенка, ДзДз.Ровенскі, У.М.Рыжы, І.М.Сарокіна, С.В.Юдо. 2000. А.С.Бушэнка, А.В.Калеснікава, Ф.А.Мозаль, С.А.Прасняк, В.А.Салееў, А.А.Шабалін, М.А.Шавель, П.І.Якубовіч. 2001. Д.М.Блашкевіч, Л.М.Віхрова, В Ф.Гладкая, У.М.Макарэвіч, Г.Р.Нячаева, А.І.Пальвінскі, А.А.Сінкавец, Л.Б.Чысйякова. 2002. Р.М.Бас, Л.Г.Кірухіна, Г.Дз.Несцяровіч.
    
    ЗАСЛЎЖАНЫ ДЗЁЯЧ МАСТАЦТВАЎ РЭСПЎБЛІКІ БЕЛАРЎСЬ (працяг адпаведнага арт. ў т. 6). 1998. Г.І.Холад, К.Дз.Цесакоў, Л.С.Шаламенцава. 1999. М.Р.Дудчанка, В.І.Клімчук, Н.І.Ламановіч, В.КЛіпніцкаяЖоўтак, Л.АМанакова, А.В Яфрэмаў. 2000. В.М.Баркоўскі, У.М.Кузменка, У.М.Няхаенка, У.У.Цяслюк. 2001. П.С.Арцёмаў. 2002. М.А.Апіёк, А.С.Мартынаў. 2003. Р.Я.Ландарскі.
    
    ЗАСЛЎЖАНЫ ДЗЁЯЧ НАВЎКІ РЭСПЎБЛІКІ БЕЛАРЎСЬ (працяг адпаведнага арт. ў т. 6). 1997. ЯЛ.Каламінскі, Э.М.Мельнічэнка, Г.Ф.Пучкоў, В.Ф.Самерсаў, Л.Н.Ціханаў, АП.Чудакоў, ЯД.Чэрствы, М.З.Ягоўдзік. 1998. В.М.Анішчык, Г.А.Браніцкі, В.М.Гурын, Р.М.Ігнацішчаў, АГДабанок, А.В.Мацвееў, М .І.Порубаў, Л.А.Сасноўскі, А.П.Сманцэр, А.Ф.Смеяновіч, АМ.Сцяпанава, І.П.Шайко, В.А.Шаршуноў, Р.П.Шорах. 1999 М.М.Аляхновіч, УА.Бабкоў, І.Дз Валатоўскі, М.А.Картэль, Л.В.Кукраш, АА.Кураеў, В.К.Кухта, М.А.Лукашэвіч, А.А.Мінько, ЛА.Мурына, А.І.Падлужны, А.С.Рубанаў, І.А.Склют, М.І.Стралюк, Дз.С.Умрэйка, А.А.Холадава, А.І Ятусевіч. 2000 С.І.Балтрукевіч, А.В.Бераснеў, Я А.Дарашкевіч, А.В.Дулаў, А.С.Захарэўскі, Я.А.Кандрацьева, Г.І.Лазюк, С.В.Марцэлеў, В.І.Парфёнаў, М.І.Смяян, I П.Філонаў, Л.П.Цітоў. 2001. С.А.Астапчык, З.В.Васіленка, В.У.Еўсцігнееў, М.М.Кавалёў, М.І.Кузьмянкоў, А.М.Курбацкі, С.К.Рахманаў, В.А.Чардынцаў, В.К.Шэлег. 2002. Ф.М.Кірылава, С.М.Сакалоў, У.С.Салдатаў, А.В.Сукала, А.М.Радзькоў, Б.І.Якушаў. 2003. А.Р.Анішчук, У.Ў.Круглікаў, А.У.Рагачоў.
    
    ЗАСЛЎЖАНЫ ЛЕСАВбД РЭСПЎБЛІКІ БЕЛАРЎСЬ (працяг адпаведнага арт. ў т. 6). 1998. Б.І.Анішчанка, А.А.Атрошчанка, І.Д.Дубовік. 1999. Г.К.Антончык, Ў.Я.Сідарук. 2000. І.В.Жук, М.К.Крук, Я.М.Ліпскі. 2001. В.Я.Паўлючкоў. 2003. А.М.Максімовіч.
    
    ЗАСЛЎЖАНЫ НАСІАЎНІК РЭСПЎБЛІКІ БЕЛАРЎСЬ (працяг адпаведнага арт. ў т. 6). 1997. В.В.Барашкаў, Л.А