• Газеты, часопісы і г.д.
  • Беларуская энцыклапедыя Т. 18

    Беларуская энцыклапедыя Т. 18


    Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
    Памер: 472с.
    Мінск 2004
    973.34 МБ
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    °русь. Засн. ў 1999 у Мінску на базе Вышэйшага пажарнатэхнічнага вучылішча МУС Рэспублікі Беларусь, якое было ўключана ў сістэму навуч. устаноў МНС Рэспублікі Беларусь. 3 2000 сучасная назва. У 2003/04 навуч. г. фты: інж.; камандны; завочнага навучання. Рыхтуе інж. і кіраўніцкія кадры па спецыяльнасцях: прадухіленне і ліквідацыя надзвычайных сітуацый; бяспека людзей, аб’ектаў і тэрыторый у надзвычайных сітуацыях. Навучанне дзённае і завочнае. На інж. і камандным фтах навучаецца каля 370 чал., на фце завочнага навучання — больш за 600 чал., 7 прадметных кафедраў, выпрабавальная лабараторыя па вызначэнні паказчыкаў пажаравыбуханебяспечнасці, лабараторыя псіхадыягностыкі, музей, бка з фондам больш за 84 тыс. кніг. Працуе каля 70 выкладчыкаў, у т.л. 5 дроў і 22 канд. навук. 3 2000 дзейнічае ад’юнктура. Праводзіцца н.д. работа па распрацоўцы навук. асноў, сродкаў і метадаў кантролю, своечасовага выяўлення і тушэння пажараў, зніжэння пажарнай небяспекі рэчаў і матэрыялаў, павышэння супрацьпажарнай аховы будынкаў і зніжэння рызыкі гібелі людзей пры пажарах, прагназіраванні і ацэнцы наступстваў надзвычайных сітуацый, вывучэнні інж.псіхал. аспсктаў узроўню прафес. надзейнасці спецыялістаў органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях. Выдаецца зб. навук. прац інта «Прадухіленне і ліквідацыя надзвычайных сітуацый».
    Літ:. Командноннженерный ннстмтут: йсторня создання в становленмя. Мн., 2002.
    У.К.Вараб’ёў.
    
    ІНСТЫТЎТ ПАРЛАМЕНТАРЫЗМУ I ПРАДПРЫМАЛЬНІЦТВА Засн. ў 1993 у Мінску як Акадэмія парламентарызму і прадпрымальніцтва. 3 1998 сучасная назва. У 2003/04 навуч. г. фты: сацэканам. (дзённая форма навучання); завочнага навучання; даінстытуцкай падрыхтоўкі; павышэння кваліфікацыі кіруючых работнікаў і спецыялістаў. Спецыяльнасці: журналістыка; паліталогія; правазнаўства; культуралогія; бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт; фінансы і крэдыт; дзярж. кіраванне; эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве; сусв. эканоміка. Тэрмін навучання на сац.эканам. фце 5, на фце завочнага навучання 6
    
    
    гадоў. Асобы, якія маюць сярэднюю спец. эканам. адукацыю па выбранай спецыяльнасці, прымаюцца на скарочаную форму навучання (дзённае 3, завочнае 4 гады). Навучаецца каля 3 тыс. студэнтаў. На фце даінстытуцкай падрыхтоўкі дзейнічаюць падрыхтоўчыя курсы, класы прафес.арыентаванага навучання, а таксама школа бізнесу і права, дзе вывучаюцца асновы эканомікі і прадпрымальніцтва, асновы права Рэспублікі Беларусь, асновы маркетынгу і менеджменту, этыка і псіхалогія бізнесу, прававыя асновы бізнесу. Кафедры гуманітарных дысцыплін, замежных моў, правазнаўства, журналістыкі, эканомікі, фінансаў і крэдыту, на якіх працуе больш за 110 выкладчыкаў, у т.л. 11 дроў і 55 канд. навук. Музей прадпрымальніцтва Беларусі. Інт мае статус Цэнтра падтрымкі прадпрымальніцтва.
    
    ІНСТЫТЎГ хімп нбвых МАТЭРЫЙЛАЎНацыянальнай а к a дэміі навук Беларусі. Засн. ў 1998 у Мінску на базе Хімікатэхнал. цэнтра Нац. АН Беларусі (існаваў з 1993) і аддзела кінетыкі і рэакцыйнай здольнасці Інстытута фізікаарганічнай хіміі Нац. АН Беларусі. У Інце (2004): 7 лабараторый (адна двайнога падпарадкавання — Нац. АН і Мінву прамсці Беларусі), 2 доследныя ўчасткі, аспірантура.
      Асн. кірункі навук. даследаванняў: фізікахімія арган. злучэнняў у розных структурнафазавых станах; атрыманне, даследаванне і выкарыстанне новых хім. матэрыялаў, распрацоўка эфектыўных тэхналогій іх вырабу. Распрацаваны: прынцыпы мэтанакіраванага кіравання хім. рэакцыямі ў тонкіх арган. плёнках; фііхім. асновы стварэння новых шматслойных танкаплёначных матэрыялаў з зададзенымі электрафіз., аптычнымі і маскіравальнымі ўласцівасцямі; прынцыпова новыя фота і электронарэзісты для сухой вакуумнай літаграфіі, кантраставальныя пакрыцці для прамысл. тэхналогіі вытвсці вял. і звышвдл. інтэгральных схем; высокаадчувальныя арган. матэрыялы для візуалізацыі відарыса пад дзеяннем бачнага святла, ультрафіялетавага і лазернага выпрамяненняў на розных падложках і кантролю дэфектнасці (субмікроннага раздзялення) метал. вырабаў; метады фарміравання на цвёрдай паверхні ультратонкіх плёнак Ленгмюра—Блоджэта і метады даследавання створаных структур пры дапамозе сканіруючай тунэльнай і атамнасілавой мікраскапіі; новы танкаплёначны токаправодны матэрыял для рабочых элементаў сенсорных устройстваў; тонкія плёнкі з унутр. праводным слоем; новыя функцыян. мона і мультымалекулярныя пакрыцці для вымярэння электрафіз. характарыстык плёнак Ленгмюра—Блоджэта і рэцэпторнага слоя ў люмінесцэнтных біядатчыках; мультыслаі з фільтрацыяй часцінак памерам да 10 нм, улыратонкія плёнкі для павышэння зносаўстойлівасці прэцызійных дэталей да трэння, плёначныя матэрыялы для фарміравання анізатропных эпітаксіяльных структур тэрманапыленнем арган. злучэнняў; тэхналогія вытвсці палярызатараў розных тыпаў і паляроідных плёнак з расшыраным дыяпазонам тэмператур эксплуатацыі лля вадкакрышт. устройстваў адлюстравання інфармацыі; новыя аптычна адбельвальныя рэчывы для палімерных матэрыялаў, люмінесцэнтныя фарбавальні
    
    КАБУШ              395
    
    кі для маркіроўкі вырабаў; змазачнаахаладжальныя вадкасці для мех. апрацоўкі дэталей; рэцэптуры тэрмаацвярджальных лакаў для лакафарбавай прамсці; вадкакрышт. матэрыялы для знакасінтэзавальных індыкатараў, метады сінтэзу пераксідаў павышанай тэрмічнай устойлівасці, поліалкіленгуанідаў з вял. біяцыднай актыўнасцю; схемы сінтэзу новага пакалення прыродных фітагармонаў для сельскай гаспадаркі (з Інстытутам біяарганічнай хіміі Hau. АН Беларусі); новыя метады сінтэзу высокаэфектыўных другасных тэрпеноідных прадуктаў на аснове лесахім. сыравіны. Створаны доследныя вытвсці кампанентаў вадкакрышт. устройстваў. Дасягненні супрацоўнікаў інта адзначаны 2 Дзярж. прэміямі Беларусі. У інце працуе акад. Нац. АН Беларусі У Я.Агабекаў (дырэктар з 1998).
    Т.П.Кенігсберг.
    
    ібНАС Віктар Аўгуставіч (н. 6.8.1930, в. Собалева Яраслаўскай вобл., Расія), бел. вучоны ў галіне аграхіміі. Канд. с.г. н. (1963). Скончыў БСГА (1953), дзе і працуе. Навук. працы па пытаннях рацыянальнага выкарыстання ўгнаенняў у земляробстве. Дзярж. прэмія Беларусі 2002.
        Тв.: Смстема удобренвя сельскохозяйственных культур. Мн., 1998 (разам з І.Р.ВІльдфлушам, С.П.Кукрэшам); Агрохямня. 2 нзл Мн., 2001 (у сааўт.).
    
    ІРВІН (Irwin) Джэймс (14.3.1930, г. Пітсбург, ЗША — 8.8.1991), касманаўт ЗША. Палкоўнік ВПС. Магістр навук па авіяцыі, аэранаўтыцы і прыладабудаванні. Скончыў Ваеннамарскую акадэмію ЗША (1951), Мічыганскі унт (1957), школу лётчыкаўвыпрабавальнікаў ВПС (1961), школу па падрыхтоўцы пілотаў для аэракасм. даследаванняў (1963). У 1966—72 у атрадзе касманаўтаў НАСА. 26.7—7.8.1971 з Ц.Скотам і Х.Уордэнам (гл. Дадатак) здзейсніў палёт на Месяц на касм. караблі «Апалон15» (як пілот месяцавай кабіны). У космасе правёў 12,3 сут, у т.л. на Месяцы 66,9 гадз (3 выхады на паверхню Месяца агульнай працягласцю 18,6 гадз). Залаты медаль НАСА «За выдатныя заслугі», залаты медаль Міру (ААН).
       Тв.: Прямо по курсу: Луна. М , 1992.
    У. С.Ларыёнаў.
    
    ІСАЕЎ Аляксей Міхайлавіч (24.10.1908, С.Пецярбург — 25.6.1971), савецкі канструктар авіяц. і ракетных рухавікоў; адзін са стваральнікаў сав. рэактыўнай авіяцыі. Др тэхн. н. (1959). Герой Сац. Працы (1956). Скончыў Маскоўскі горны інт (1931). 3 1934 на кіруючых пасадах у спец. НДІ і КБ. Займаўся распрацоўкай рэактыўных рухавікоў для авіяц., ракетнай і касм. тэхнікі. Першы ў свеце стварыў суцэльназварную камеру вадкаснарэактыўнага рухавіка са стальных абалонак, злучаных кропкавай зваркай (1946). Упершыню прапанаваў крыжападобную канструкцыю антыпульсацыйных перагародак для падаўлення высокачастотных ваганняў ціску ў камеры згарання (1950). Пад яго кіраўніцтвам створаны сілавыя і тармазныя рухальныя ўстаноўкі для пілатуемых касм. караблёў. Ленінская прэмія 1958. Дзярж. прэміі СССР 1948, 1968.
    
    
    Яго імем названы кратэр на адваротным баку Месяца.
       Тв.: Первые шагн к космнческпм двнгателям. М., 1979.
       Літ:. Арлазоров М.С. Дорога на космодром. 2 нзд. М.. 1984; Купрнянов В.К., Чернышев В.В. й вечный старт... М., 1988; Евтмфьев М. Незабываемый йсаев // Новостн космонавтнкн. 1998. №23/24.                   М.М.Касцюковіч.
    
    
    А.М.Ісаеў.
    
    ІСТбМІН Юрый Пятровіч (н. 5.4.1946, Мінск), бел. вучоны ў галіне анкалогіі. Др мед. н. (1996). Скончыў Мінскі мед. інт (1969). 3 1980 у НДІ анкалогіі і мед. радыялогіі (з 1996 гал. навук. супрацоўнік). Навук. працы па выбіральнай мадыфікацыі адчувальнасці злаякасных пухлін з дапамогай фізікахім. уздзеянняў, фотадынамічнай тэрапіі злаякасных пухлін. Дзярж. прэмія Беларусі 1988.
       Тв:. Моднфнкацня лучевого пораження карцнносаркомы Уокер 256 посредством нскусственной гнперглнкемнн н локальной гнпокснн (разам з В.І.Прохаравай) // Мед. раднологня. 1992. №5—6; Возможность моднфнкацнн ннднвндуальной радночувствнтельностн злокачественных опухолей с помошью нскусственной гнперглнкемнн (у сааўт.) // Экспермм. онкологмя. 1994. Т. 16, №4—6; Об эффекте торможення переноса Sr=89 в органнзм крыс, пьюшнх воду, профнльтрованную через крупноднсперсный прмродный мннерал — кремень (разам з П.П.Аладаўскім) // йнженернофнз. журн. 2002. Т. 75, №3.
    
    ІЎЛІЧАЎ Віктар Паўлавіч (н. 28.2.1946, Баку), бел. архітэктар. Скончыў БПІ (1968). Працаваў у інце «Белдзяржпраект». У 1981—83 на Кубе. 3 1983 1ы нам. гал. архітэктара Мінска, з 1991 дырэктар унітарнага прадпрыемства БелНДІПгорадабудаўніцтва. Асн. работы (кіраўнік і аўтар праектаў у складзе калектываў); у Мінску — міжнар. маладзёжны цэнтр «Юнацтва» на Заслаўскім вадасх. (1977), Палац юных тэхнікаў (1980), станцыя метро «Інстытут культуры» (1984), будынак Генеральнага консульства Польшчы (1989); схема комплекснай тэр. арганізацыі Бе