Беларуская энцыклапедыя Т. 18
Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
Памер: 472с.
Мінск 2004
таршыня кта па фінансах (з 1980), нам. ген. сакратара (з 1983), 1ы нам. старшыні кта па парламенцкіх пытаннях (з 1987), старшыня камісіі па палітыцы ў галіне мед. забеспячэння (з 1989), 1ы нам. ген. сакратара (1991 — 92), а таксама ва ўрадзе Японіі: парламенцкі нам. міністра фінансаў (1979— 80), міністр аховы здароўя (1988—91 і 1996—2001), міністр пошты і тэлекамунікацый (1992—96). 3 крас. 2001 прэзідэнт ЛДП і прэм’ерміністр Японіі. Урад К. ажыццяўляе праграму захадаў па вывадзе Японіі з эканам. крызісу; у знешняй палітыцы арыентуецца на ЗША, у т.л. падтрымаў амер.брыт. ваен. аперацыю ў Іраку 2003.
В.У.Адзярыха.
КАЙКАЎСКІ, біялагічны заказнік у Мінскім рне. Засн. ў 1986 для захаван
ня ў зялёнай зоне г. Мінск высокаўзроставага ляснога насаджэння з рэдкімі відамі раслін. Пл. 1190 га. Ландшафт — хвалістая водналедавіковая раўніна. Рэльеф плоскі з невял. ўзвышэннямі. Глебы дзярновапалевападзолістыя. Расліннасць лясная, пераважаюць ельнікі. У флоры больш за 350 відаў вышэйшых раслін, з якіх у Чырв. кнігу занесены лілея кучаравая, шпажнік чарапіцавы, баранец звычайны. Шмат дэкар., гасп., лек. раслін.
П.І.Лабанок.
КАКЛЙХІН Уладзімір Уладзіміравіч (н. 29.4.1934, г. Кузнецк Пензенскай вобл., Расія), бел. філосаф, сацыёлаг і палітолаг. Канд. філас. н. (1976), праф. (1989). Скончыў БДУ (1962). 3 1962 следчы, інструктар палітаддзела ў сістэме МУС. 3 1968 у Брэсцкім унце (у 1979—94 заг. кафедры паліталогіі, сацыялогіі і права). Навук. працы па праблемах філасофіі адукацыі, сацыялогіі злачыннасці, дэвіянтных паводзін моладзі, этн. і памежных адносін.
Тв:. По законам моральной красоты. Мн., 1979 (разам з Л.А.Мурынай); Мллюзмн в действнтельность. Мн., 1983; Этнос: проблемы н решення. Брест, 2000 (у сааўт ); Повск: Брестскне академнческне чтення. Брест, 2001 (у сааўт ); йсторня обшественных двнженнй н полвтнческмх партвй. Брест, 2002.
КАЛБЕРТСАН (Calbertson) Фрэнк (н. 15.5.1949, г. Чарлстан, ЗША), касманаўт ЗША. Капітан 1га рангу BMC. Скончыў Ваеннамарскую акадэмію ЗША (1971), школу лётчыкаўвыпрабавальнікаў (1982). 3 1984 у атрадзе касманаўтаў НАСА. Здзейсніў 3 палёты ў складзе экіпажаў касм. караблёў (KK): 15— 20.11.1990 на КК «Атлантыс» (як пілот), 12—22.9.1993 на КК «Дыскаверы», 10.8—17.12.2001 на КК «Дыскаверы» і Міжнар. касм. станцыі (як камандзір; вяртанне на Зямлю на КК «Індэвар»). У космасе правёў 143,6 сут. Залаты медаль НАСА «За касмічны палёт» (3).
У. С.Ларыёнаў.
КАЛЁШКА Уладзімір Міхайлавіч (н. 23.1.1942, в. Малышэвічы Слуцкага рна Мінскай вобл ), бел. вучоны ў галіне мікра і нанаэлектронікі і інтэлектуальных сістэм. Др тэхн. н. (1980), праф. (1982). Вынаходнік СССР (1982). Акад. Бел. інж. тэхнал. акадэміі (1990, віцэ
прэзідэнт, прэзідэнт), Міжнар. акадэміі інфарматызацыі пры ААН (1992) і інш. Скончыў БПІ (1966). 3 1966 у К.Б дакладнага электроннага машынабудавання. 3 1969 у Фізікатэхн. інце, з 1976 у Інце электронікі (заг. лабараторыі і адначасова аддзела спец. канструктарскатэхнал. бюро), з 1989 у Інue фізікаарган. хіміі (заг. лабараторыі) Нац. АН Беларусі. 3 1998 у Бел. нац. тэхн. унце (заг. кафедры). Навук. працы па мікраі нанаэлектроніцы, акуста і біяэлектроніцы, мікрапрацэсарных сенсорных сістэмах, інфарматыцы чалавека і яго галаўнога мозга, мед. прыладабудаванні, экалогіі і інш. Аўтар навук. адкрыцця СССР «Заканамернасць змянення ўлас
камісія 399
ных акустычных ваганняў галаўнога мозга» (1991, у сааўт.). Дзярж. прэмія Беларусі 1982. Прэмія Аб’яднанай канвенцыі культуры ЗША «За выдатныя дасягненні і ўклад у гуманізм» 2001.
Тв:. Контроль в технологнн мнкроэлектронякн. Мн., 1979 (разам з П.П.Гайдэнкам, Л.Дз.Буйком); Массоперенос в тонкях пленках. Мн., 1980 (разам з В.Ф.Бяліцкім); Мпкроэлектронные преобразователн ннформацнн на поверхностных акустнческнх волнах. М., 1985 (разам з Ю.В.Мяшковым); Мнформатнка человека. Мн., 1996. М.П.Савік.
КАЛІНІН Міхаіл Юр’евіч (н. 24.6.1949, Ташкент), бел. вучоны ў галіне воднай гаспадаркі і аховы навакольнага асяроддзя. Др тэхн. н. (1998). Скончыў Кіеўскі унт (1971). 3 1973 у Цэнтр. НДІ комплекснага выкарыстання водных рэсурсаў, з 1992 у Бел. н.д. цэнтры «Экалогія» (нам. дырэктара), з 1999 у Інце прыродных рэсурсаў і экалогіі Нац. АН Беларусі (нам. дырэктара), з 2003 дырэктар Цэнтр. НДІ комплекснага выкарыстання водных рэсурсаў. Навук. працы па гідраэкалогіі, рацыянальным выкарыстанні водных рэсурсаў, мадэліраванні падземных вод, выкарыстанні падземных вод з улікам асаблівасцей рачных басейнаў.
Тв:. Подземные воды южных н восточных провннцнй Йеменской Республнкн. Мн., 1997; Подземные воды м устойчнвое развнтне. Мн., 1998; Охрана окружаюшей среды г. Мозырь м Мозырского района: Экол. пробл. н путм нх решення. Мн., 1999.
КАЛІНІЧ^НКА Алена Мікалаеўна (н. 17.2.1948, г. Гомель), бел. вучоны ў галіне хіміі і біяхіміі біялагічна актыўных і прыродных злучэнняў. Др хім. н. (2000). Скончыла БДУ (1971). 3 1976 у Інце біяарган. хіміі Нац. АН Беларусі (з 2003 заг. лабараторыі). Навук. працы па тонкім арган. сінтэзе, структуры (стэрэахіміі) і біял. уласцівасцях кампанентаў нуклеінавых кіслот (нуклеазідаў, нуклеатьшаў і алігануклеатыдаў), распрацоўцы новых тэхналогій атрымання супрацьпухлінных і супрацьвірусных сродкаў (цытарабін, лейкладын і інш.).
Тв:. Йтот н перспектнвы развмтня хнммн аналогов компонентов нукленновых кнслот в Беларусн (разам з І.А.Міхайлопулам) // Мзв. Нац. АН Беларусн. Серня хмм. наук. 2003. №4.
КАЛІНІЧЙНКА Аляксандр Сяргеевіч (н. 7.8.1949, Мінск), бел. вучоны ў галіне матэрыялазнаўства і ліцейнай тэхналогіі. Др тэхн. н. (2001). Скончыў Бел. нац. тэхн. унт (1972), дзе і працуе (з 1985 заг. н.д. лабараторыі, адначасова з 2003 праф. кафедры). Навук. працы па распрацоўцы новых матэрыялаў, у т.л. кампазіцыйных, і тэхналогіі іх вытвсці, стварэнні пакрыццяў метадамі кіроўнага іоннага асаджэння з раствораў.
7в.: Полученне н нспользованне аморфных н мпкрокрнсталлнческпх матерналов. Мн., 1986 (разам з В.Г.Гарабцовым, Р.І.Есьманам); Рекомендацнн по ремонту н реконструкцнн тяжелогруженных узлов скольження с нспользованнем компознцнонных матерналов. Мн., 2000 (у сааўт.); Управляемое направленное затвердеванне я лазерная обработка: тео
рня м практнка. Мн., 2001 (разам з Г.В.Бергманам).
КАЛІНбЎСКІ Аляксандр Андрэевіч (н. 9.1.1962, Мінск), бел. музыкант. Засл. арт. Беларусі (2003). Скончыў Бел. кансерваторыю (1986). 3 1987 (з перапынкам) артыст Дзярж. аркестра сімф. і эстр. музыкі Беларусі, адначасова ў 1997—2000 кіраўнік джазавага ансамбля «DTSband». У 1988—89 саліст ансамбля «Тоніка» пад кіраўніцтвам В.Вуячыча. Аўтар і выканаўца джазавай музыкі.
КАЛОША Уладзімір Паўлавіч (н. 15.10.1955, г. Лагойск Мінскай вобл.), бел. фізік. Др фіз.матэм, н. (1994). Скончыў БДУ (1977). 3 1977 у НДІ прыкладных фіз. праблем БДУ (у 1992—94 заг. лабараторыі). 3 1994 у Міжнар. лазерным цэнтры БДУ (заг. лабараторыі). 3 1997 у НДІ ядз. праблем БДУ. Навук. працы па тэорыі неаднародных аптычных хваляводаў, дынаміцы пасіўнай сінхранізацыі мод ультракароткіх цвердацельных лазераў, нелінейнааптычных працэсах звышкароткіх лазерных імпульсаў і метадах іх кампрэсіі пры дапамозе вымушанага камбінацыйнага рассеяння.
Тв.: Перестройка частоты лазерного нзлучення на основе вынужденных четырехфотонных процессов в германоснлнкатных световодах прн бнгармоннческой накачке // Квантовая электроннка. 1987. Т. 14, №5; Generation of single dispertion precompensated 1fs pulses by shapedpulse optimized highorder stimulated Raman scattering (y сааўт.) // Phys. Rev. Lett. 2002. T. 88, №10.
КАЛЯДА Віктар Антонавіч (н. 7.8.1947, г.п. Ельск Гомельскай вобл ), бел. вучоны ў галіне педагогікі. Др пед. н. (2003). Засл. трэнер Рэспублікі Беларусь (1992). Скончыў Гомельскі унт (1971). 3 1971 у Бел. інце інжынераў чыг. транспарту. 3 1973 у Гомельскім унце (у 1977—2001 заг. кафедры фіз. выхавання і спорту). 3 2001 у БДУ. Навук. працы па праблемах псіхалогіі фіз. выхавання і спарт. падрыхтоўкі студэнцкай моладзі, фіз. культуры і спорту ў сістэме прафес.асобаснага развіцця студэнта.
Тв.: Пснхологня фнзлческой подготовкм молодежя Мн., 1990; Особенностя фнзяческого воспнтання школьннков н студентов Гомельского регнона. Гомель, 1999 (разам з В.А.Мядзведзевым); Совершенствованне фпзнческого воспнтання в снстеме професснональнолнчностного развнтмя студентов. Гомель, 1999.
КАЛЯДА Канстанцін Уладзіміравіч (н. 25.10.1941, в. Старыца Капыльскага рна Мінскай вобл.), бел. вучоны ў галіне раслінаводства. Др с.г. н. (1999), праф. (2003). Скончыў Гродзенскі с.г. інт (1968), дзе і працуе. Навук. працы па пытаннях селекцыі і насенняводства азімай мяккай пшаніцы хлебапякарнага прызначэння.
Тв:. Генофонд u результаты селекцян ознмой мягкой пшеннцы в западном регноне Беларусн. Гродно, 1999.
КАЛЙДКА Мікалай Сяргеевіч (н. 10.2.1944, в. Новая Дуброва Любанскага рна Мінскай вобл.), бел. канструктар сродкаў аўтаматызацыі ў мікраэлектроніцы, арганізатар іх вытвсці. Чл.кар. Бел. інж.тэхнал. акадэміі (1994). Скончыў БПІ (1966). 3 1967 у КБ дакладнага электроннага машынабудавання (з 1976 нач. аддзела, з 1985 нач. аддз.). 3 1992 у навук.вытв. канцэрне дакладнага машынабудавання «Планар» (з 1997 прэзідэнт). Распрацаваў шэраг установак і сістэм для аўгаматызацыі зборачных аперацый у мікраэлектроніцы, прапанаваў новыя спосабы высокадакладнага базіравання і прасторавага перамяшчэння канструктыўных кампанентаў і мантажных інструментаў пры зборцы мікраэлектронных прылад. Дзярж. прэмія Беларусі 2000.
Тв:. Мнкроэлектроняка н точные перемешення в мехатронных снстемах (разам з А.М.Русецкім, С.Я.Карповічам) // Мехатроннка я современная механпка. Мн., 2000; Оборудованне для автоматнзацнн сборочных работ в мнкроэлектроннке (разам з С.Б.Школыкам) // Автоматазацня or А до Я. Мн., 2001. №10/1. А.В.Нікіфараў.
КАМІНСКІ Антон Антонавіч (17.11.1862, Себежскі павет Віцебскай губ. — 5.8.1936), расійскі вучоны ў галіне кліматалогіі. Скончыў Пецярбургскі унт (1888). 3 1888 у Гал. фіз. абсерваторыі, дзе да 1918 кіраваў сеткай метэаралагічных станцый, у 1922—32 заг. аддзела кліматалогіі. Прымаў Ñ