КНІГІ ОНЛАЙН
Беларуская энцыклапедыя Т. 1
Беларуская энцыклапедыя Т. 9
Беларуская энцыклапедыя Т. 13
Беларуская энцыклапедыя Т. 15
Беларуская энцыклапедыя Т. 16
Руіны Пінскага Каралінскага замка 3 малюнка Н.Орды. 19 ст. планах Пінска канца 18 ст., на малюнках Н .Орды 19 ст. Літ.: Т к а ч о ў М.А. Замкі і людаі. Мн., 1991. С. 159—160. М.А.Ткачоў. ПІНСКІ КАСЦЁЛ I КАЛЁГІУМ ЕЗУІТАЎ, помнік архітэктуры барока 17 ст. ў г. Пінск Брэсцкай вобл. Разме шчаны ў гіст. цэнтры горада. Калегіум разам з мураваным касцёлам св. Станіслава (пабудаваны ў 1636—46, у 1956 разбураны) уваходзіў у ансамбль кляштара езуітаў. Узведзены ў 1651—1738 з цэглы. Яго трохпавярховы Гпадобны ў плане будынак паўд. фасадам арыентаваны да набярэжнай р. Піна. Тут размяшчаліся вучэбныя класы, трапезная, службовыя памяшканні. Фасады члянёны аконнымі праёмамі з ляпнымі абрамленнямі. Паўд.зах. вугал фланкіруе 6гранная вежаконтрфорс. Будынак завершаны 2схільным дахам з заломам. Яго тарцы ўпрыгожаны складанымі франтонамі з дэкар. валютамі. 3 1638 у калегіуме знаходзілася філас.тэалагічная школа; у 1645 адкрыта муз. бурса, у 1694 — аптэка; увесь час дзейнічаў тр, у 1727—35 — друкарня, меліся бка, шпіталь для бедных. У 1773 калегіум закрыты. Касцёл у 1786 перададзены уніятам і стаў кафедральным саборам ПінскаТураўскай уніяцкай епархіі, у 1800 належаў правасл. Пінскаму Богаяўленскаму манастыру. У 1848 сюды пера ведзена з Лядаў духоўнае вучылішча. У 1919 касцёл вернуты езуітам, у 1923 аднавілася навуч. дзейнасць калегіума. 3 1925 пры калегіуме працавала духоўная семінарыя, з 1937 — навіцыят (установа для падрыхтоўкі новых членаў ордэна). У 1939 калегіум закрыты. У будынку размяшчаліся адм. ўстанова і карцін Пінскі касцёл і калегіум езуітаў. Будынак былога калегіума. Здымак 2000. Пінсю касцёл і калегіум езуітаў. Фота пач. 20 ст. пінскі 371 ная галерэя, з 1995 пасля рэстаўрацыі — Музей Беларускага Палесся. Літ.. Адамовіч С. Комплекс Пінскага езуіцкага кляштара // Наша вера. 1999. № 3. Ю.А.Якімовіч, А.А.Ярашэвіч. ГІІНСКІ КАСЦЁЛ 1 КЛЯШТАР БЕРНАРДЗІНЦАЎ, помнік архітэктуры 18—19 ст. ў г. Пінск Брэсцкай вобл. Касцёл пабудаваны ў 1765—86 з цэглы ў стылі барока (з 1830х г. Варвар ы н с к а я ц а р к в а) на месцы драўлянага касцёла пач. 18 ст. Прамавугольны ў плане аднанефавы храм з паўкруглай алтарнай апсідай. Гал. фасад аздоблены пілястрамі, карнізамі, нішамі і завершаны 3лопасцевым франтонам. Перспектыву індэр’ера замыкае размалёўка апсідыў тэхніцы грызайль. Захаваўся помнік іканапісу 16 ст. — абраз «Маці Божая Адзігітрыя Іерусалімская». У пач. 19 ст. побач узведзены мураваны 2павярховы корпус кляштара (у 1832 скасаваны; у 1858—75 тут размяшчаўся правасл. Пінскі Варварынскі манастыр, у 1993 адноўлены). Драўляны касцёл Міхаіла Архангела пабудаваны ў 1712 у прадмесці Пінска Каралін па фундацыі М.ВІшнявецкага і яго жонкі Кацярыны з Дольскіх. Аднанефавы прамавугольны ў плане будынак быў накрыты 2схільным дахам. Гал. фасад з трохвуголыіым франтонам і арачным парталам увахода фланкіравалі 2 трох’ярусныя вежы (2 ніжнія ярусы чацверыковыя, верхні васьмерыковы, завершаны купалком). Побач стаяў невял. 1павярховы драўляны будынак кляштара. Касцёл і кляштар адлюстраваны на карце бернардзінскіх кляштараў літ. правінцыі, выгравіраванай Г.Ляйбовічам у 1750—60я г. Р.В.Баравы, Ю.А.Якімовіч, А.А.ЯрашэвІч. ПІНСКІ КАСЦЁЛ I КЛЯШТАР ФРАНЦЫСКАНЦАЎ, помнік архітэктуры 16—18 ст. у г. Пінск Брэсцкай вобл. Размешчаны ў цэнтры горада паміж р. Піна і вул. Леніна. Драўляны кляштар і касцёл засн. ў 1396 юі. Жыгімонтам Кейстутавічам. У 17 ст. неаднаразова гарэў, адбудаваны з дрэва (каменнай была толькі сакрысція), значна пашкоджаны ў 1648. У 1712—30 пабудаваны мураваны касцёл Ушэсця Найсвяцейшай Дзевы Марыі, пазней — карпусы кляштара ў стылі барока. Афармленне фасада касцёла завершана ў 1766. У 1817 перад касцёлам пастаўлена 3ярусная мураваная званіна (арх. К.Каменскі), 4ы ярус якой дабудаваны ў пач. 20 ст. Кляштар перабудаваны ў 1920я г. (арх. Г.Гай), касцёл у 1920— 40я г. і з 1991 — кафедральны. Касцсл — 1нефавы храм з прыбудаванымі да яго капліцамі. Неф і вузейшая за яго паўкруглая апсіда з прэсбітэрыем накрыты стромкім чарапічным дахам, завершаным у месцы злучэння аб’ёмаў гранёнай вежачкай. Капліцы пад 1схільнымі чарапічнымі дахамі. Гал. фасад расчлянёны на 3 ярусы і завершаны складаным франтонам з 2 вежамі па баках, дэкарыраваны пілястрамі, раскрапаваны карнізамі, філянговымі нішамі і tiaяскамі. Бакавыя фасады раскрапаваны лапаткамі. Сцены каіыіц прарэзаны паўцыркульнымі аконнымі прасмамі нефа і алтарнай апсіды — прамавугольнымі з лучковымі завяршэннямі. У інтэр’еры пазалочаныя алтары 18 ст. У іх кампазіцыі шмат драўлянай скулытгуры і дэкар. арнаментальнай разьбы ў стылі барока. У 1909 скляпенні і падпружныя аркі размаляваны арнаментальнымі матывамі (маст. С.Рудзінскі), прэсбітэрый аздоблены фрэскамі (маст. Б.Вішнеўскі). 4 узаемна перпендыкулярныя 2 і 3павярховыя карпусы кляштара разам з касцёлам утвараюць некалькі дворыкаў. Тарцы кляштарных будынкаў завершаны барочнымі франтонамі складанага профілю. А.А.Ярашэвіч. ПІНСКІ КАСЦЁЛ КАРЛА БАРАМЁЎША іюмнік архггэкіуры барока 18 сг. ў г. Пінск Брэсцкай вобл. Пабудаваны ў 1770—82 з цэглы ў б. прадмесці Пінска Каралін на месцы драўлянага касцёла 1695. Асвячоны ў 1784. Адначасова з касцёлам існавалі драўляныя кляштарны корпус і гасп. пабудовы (не захаваліся). Будынак касцёла 1нефавы, Пінскі касцёл і кляштар бернардзінцаў Варварынская царква. Здымак 2000. Пінскі касцёл і кляштар францысканцаў з невял. трансептам. Алтарная частка не вылучана, сакрысціі размешчаны за гал. алтаром нефа. Да касцёла прылягае 2ярусная званіца з шатровым дахам і купалам. Асаблівасць збудавання — моцныя канструкцыі сцен (таўшчыня больш за 2 м). Бакавыя сцены прарэзаны невял. арачнымі аконнымі праёмамі і расчлянёны лапаткамі. Нешматлікія элементы барочнай аздобы (пілястры, нішы, паяскі і інш.) выкарыстаны пераважна ў званіцы. У 1992 касцёл прыстасаваны пад канцэртную залу арганнай музыкі. Ю.А.Якімовіч. 1I1HCKI ЛЕШЧАНСКІ МАНАСТЫР Нараджэння Багародзіцы. Існаваў у 13 ст. — 1839 у прыгарадзе г. Пінск Лешча. Упсршыню згадваецца ў летапісах у сувязі з уцёкамі сюды кн. Войшалка пасля забойства яго бацькі Міндоўга. У 14 ст. пінскі кл. Юрый Нарымунтавіч даў манастыру востраў па Пінскі касцёл Карла Барамеўша між рэкамі Піна, Струмень і Орліца. Манастыр быў рэліг. і культ. цэнтрам ІІалесся, у ім жы.іі епіскапы Пінскай праваслаўнай епархіі, якія лічыліся архімандрыта.мі манастыра; тут, верагодна, вялося летапісаннс, перапісваліся юіігі. У манастыры знаходзіўся цудатворны абраз Успеішя Багародзіцы (верагодна, перанесены сюды ў 15 ст. з Турава). У 1580—84 замест царквы Нараджэння Багародзіцы пабудаваны новы драўляны храм Успення Багародзіцы. У 1668 манастыр стаў уніяцкім. Новы драўляны крыжовакуііальны храм пабудаваны ў 1746 (у і.м лічылася цудатворнай 372 ПІНСКІ разьбяная фііура Ісуса Хрыста). У 1839 манастыр скасаваны, царква згарэла ў канцы 19 ст. А.А.Ярашэвіч. ПІНСКІ ЛІЦЕЙНАМЕХАНІЧНЫ ЗАвбд Засн. ў г. Пінск Брэсцкай вобл. ў 1956 на базе арцслі «Чырвоны металіст». У 1966—75 пабудаваны 2 слясарназборачныя цэхі, адм.быт. корпус. 3 1995 — адкрытае акц. тва «Пінскі доследнамеханічны завод». Лсн. прадукцыя (2001): буд. металаканструкцыі, тэхнал. абрталяванне для здаў жалсзабстонных вырабаў, нестандартнае абсталяванне, водападагравальнікі, чыіуннае ліццё, помпы, разьбанарэзныя станкі, гільяцінныя нажніцы, запорная арматура. ІІІНСКІ МАНЕТНЫ СКАРБ. Знойдзены ў 1804 у г. Пінск Брэсцкай вобл. Уладальнік зямлі, на якой быў выяўлены скарб, шляхціц Рыдзеўскі падараваў імператару Аляксандру I 20 залатых манет, у т.л. 6 златнікаў Уладзіміра Святаславіча(980—1015), візант. намісмы Васілія II (976—1025) і Канстанціна VIII (1025—28), 4 або 5 намісмаў Рама на IV (1068—71), 2 намісмы Нікіфара Ватаніята (1078—81) і, верагодна, інш. імператараў. У Эрмітаж перададзена 12 манет — усе златнікі і 6 намісмаў. Лёс астатніх манет скарбу невядомы. Ухаваны ў 3й чвэрці 11 ст. І.Н.Колабава. ПІНСКІ НАСТАЎНІЦКІ ІНСТЫТУТ. Існаваў у 1940—54 у г. Пінск Брэсцкай вобл. Рыхтаваў настаўнікаў 5—7га кл. агульнаадук. школы. Тэрмін навучання 2 гады. Меў аддзяленні фіз.матэм., прыродазнаўчагеагр., бел. і рус. мовы і Пінскі Лешчанскі манастыр. 3 малюнка Н.Орды. 19 ст. лры, гісторыі, з 1944 завочнае і падрыхтоўчае, пазней і вячэрняе. У Вял. Айч. вайну ням.фаш. захопнікі знішчылі навуч. корпус, абсталяванне, бку. Аднавіў работу 1.10.1944. За 1944—54 надрыхтаваў больш за 1000 настаўнікаў. ПІНСКІ ІІАВЕТ, адм.тэр. адзінка ў 1565—1793 у Брэсцкім ваяв. ВКЛ, з 1795 у Мінскім намесніцтве, з 1796 у Мінскай губ. Рас. імперыі, з 1921 у Палескім ваяв. Польшчы, з 1939 у БССР. Цэнтр — г. Пінск. У 16—18 ст. на яго О с XX Замні ў населеных пуннтах Глуша Быхаў U 1 > Жамень Кашэрскі' Дзяржаўная ўласнасць Шляхецкая ўласнасць Уласнасць каталіцкай царнвы Уласнасць праваслаўнай царнвы НАСЕЛЕНЫЯ паводле адміністрацыйнага значэння МЕЖЫ Вялікага княства Літоўскага ваяводстваў паветаў Сучасная мяжа Рэспублікі Беларусь Найважнейшыя дарогі паводле тыпу паселішча ПІНСК Гарады Хомск Мястэчні ПнюхІ Весні Цэнтр павета Цэнтры буйнейшых уладанняў (валасцей) Іншыя населеныя пункты ПУННТЫ паводле прыналежнасці Раздзялавічы Нолансн Пагост ліахва Брынёва Кольна ГАРАДОК Ляскавічы О ДАВЫДАЎ АльшаныОМс Жыдча. ^ДзІнавНы Замошша Нобель ^Дольсн ІСімановічы \рГоркі Гародна Вешня Церабяшаў Тонеж Любялс Данілеены. ^ Ліпляны Букча 'Любяшоў XpaniHQ Прыбыл авічы 'Угрын/чы РадзМлаеічы Мілашаеічы / Варобін, •Чэрвішча Целкаеічы ВойткавічыУГлушр Беражні Глінна Обзыр. Нарасін Беражное Хочын' Бляжоваф Уладзімірац Журжэ&чы Белаееж Сарны Поварск Чарта£ыйск Лдрь/жь/нІІ q Баландзічы н^ ОХрш„ . _ Ласіцн О ^Востраў О ®ЖоўкІна Высоцк 'Сварыцэеічы / Спорава ЗдзітаўО ° Дубровіца( Возера ^—Вел&^^^УУ^^ ЛЛюбра \ СтарСяло^ ^ Q Беразоя Вежыца Драздын&^ Пераходзічы U 2 / О Снавідавічы , Ранітна Мраглевічы Бобрын. / Баравое^^^ ОМарочна Пагост Дубенец Беражноеф Балагуша/' О Лапацічы Плотніц a “флдоры М°'""Р™ МаньнаяічьіУ Столін^ ОДтееряычы ОСынтеНы м Г3! ^Вельча0^ С. яч/госцічы \_.. \ 26с П A В Е Т Петрыкавічы Славечна0 ОАзяраны Вяледнікі