• Газеты, часопісы і г.д.
  • Беларуская энцыклапедыя Т. 18

    Беларуская энцыклапедыя Т. 18


    Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
    Памер: 472с.
    Мінск 2004
    973.34 МБ
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    цкім, С Я Баранцавай) // Мннеральносырьевые ресурсы Беларусп 2002: состоянпе н перспектнвы освоення. Мн., 2002; Седнментологнческая ннтерпретацня глнноземнстых гнейсов гранулмтовых комплексов ВосточноЕвропейского кратона // Докл. Нац. АН Беларусн. 2003. Т. 47, № 2.
    
    АКСЕЛЬРОД (Axelrod) Джуліус (н. 30.5.1912, НьюЙорк), амерыканскі вучоны ў галіне фізіялогіі і фармакалогіі. Чл. Нац. АН ЗША (1971).JJp філасофіі (1955). Скончыў НьюЙоркскі унт (1935), дзе працаваў у 1933—49. 3 1949 у Нац. інце здароўя, з 1955 заг. аддзела Інта псіхічнай гігіены (г. Бетэсда). Навук. працы па абмене норадрэналіну, выявіў асн. шляхі яго інактывацыі. Дас
    
    
    ледаваў ролю парушэнняў абмену катэхаламінаў у патагенезе гіпертаніі і некат. захворванняў нерв. сістэмы. Нобелеўская прэмія 1970 (з Б.Кацам і У С .Эйдерам). В.Ф.Ермакоў.
    
    АКСЁНЧЫК Анатоль Уладзіміравіч (н. 13.7.1946, г. УладзімірВалынскі Валынскай вобл., Украіна), бел. вучоны ў галіне радыёфізікі. Др фіз.матэм. н. (2003). Скончыў Мінскі радыётэхн. інт (1970). 3 1973 у Бел. унце інфарматыкі і радыёэлектронікі. Навук. працы па нелінейнай тэорыі магутных прылад ЗВЧ, метадах аптымізацыі. Стварыў нелінейную тэорыю працэсаў дыскрэтнага ўзаемадзеяння электронных патокаў з эл.магн. палямі ў магутных прыладах ЗВЧ, выявіў гранічныя ккдз прылад і даследаваў фіз. асаблівасці аптымальных працэсаў узаемадзеяння.
       Тв.: Метод пояска глобального экстремума для решення задач оптнмального управлення с нспользованяем теорнм атомарных функцнй // Эл.магн. волны м электрон. смстемы. 2001. Т. 6, № 4; Моделнрованне эффектнвных нерегулярных ЛБВ на ЦСР с нспользованмем эквнвалентных четырех н шестнполюсннков // Там жа. 2002. Т. 7, № 3; Мошные прмборы СВЧ с днскретным взаммодействнем. Мн.. 2003 (разам з А.А.Кураевым).
    
    АКУЛІЧ Аляксандр Васілевіч (н. 24.10.1957, в. Пераколь Клічаўскага рна Магілёўскай вобл.), бел. вучоны ў галіне машынабудавання харч. прамсці. Др тэхн. н. (2000), праф. (2003). Засл. вынаходнік Рэспублікі Беларусь (2001). Чл.кар. Бел. інж. акадэміі (2001). Скончыў Магілёўскі тэхнал. інт (1981). 3 1981 у Магілёўскім унце харчавання (з 2003 заг. кафедры). Навук. працы па працэсах і апаратах харч. і хім. вытворчасцей, тэорыі і тэхніцы закручаных патокаў. Стварыў і ўкараніў у вытвсць новыя класы высокаэфектыўных апаратаў з кіравальнай гідрадына.мікай для сушкі і сепарацыі дысперсных матэрыялаў.
       Тв.: Гндродннамнка двухкамерных внхревых сушнлок co встречно соударяюшнмнся закрученнымн потокамн газовзвесн // Мнженернофнз. журн. 1999. Т. 72, № 3; Гмдравлмка н гндропрнвод. Могнлев, 2002.
    
    АКУЛбВІЧ Леанід Міхайлавіч (н. 19.5.1941, в. Малоткава Слуцкага рна Мінскай вобл.), бел. вучоны ў галіне машынабудавання. Др тэхн. н. (2000). Скончыў БПІ (1970). 3 1970 на інж,канструктарскай рабоце ў КБ і НДІ г. Мінска. 3 1984 нам. дырэктара, з 2003 гал. інжынер унітарнага прадпрыемства «Канструктарскатэхнал. інт сродкаў механізацыі і аўтаматызацыі». Навук. працы па тэхналогіі машынабудавання. Распрацаваў тэарэт. асновы тэрмамех. ўмацавання і аднаўлення дэталей у эл.магн. полі, а таксама інш. тэхналогіі ва ўмовах гібкай аўгаматычнай вытвсці. Узнагароджаны знакам «Вынаходнік СССР» (1973). Прэмія CM Беларусі 1991.
    
    
    332           АКЦЯБРСКІ
    
       Тв:. Технологня размерночнстовой н упрочняюшей обработкн. Мн., 1993 (у сааўт ); Алмазноабразнвная обработка й упрочненне нзделнй в магнятном поле. Мн., 1997 (у сааўт); Термомеханнческое упрочненне деталей в электромагннтном поле. Новополоцк, 1999 А.В.Нікіфараў.
    
    АКЦЙБРСКІ, біялагічны заказнік рэсп. значэння ў Акцябрскім рне Гомельскай вобл. Засн. ў 2003 для захавання ў натуральным стане каштоўных лясных фармацый. Пл. 4070 га. Ландшафты нізінныя алювіяльнатэрасаваныя. Глебы дзярновападзолістыя, тарфянабалотныя. Расліннасць пераважна лясная: чорнаальховыя лясы (50,8%), хваёвыя (29%), ёсць дубровы, ясеннікі, грабнякі. Шмат спелых і перастойных лясоў (32%), узрост асобных дрэў да 200 гадоў. У флоры 507 відаў вьшіэйшых сасудзістых раслін, у т.л. рэдкія віды: купальнік горны, пылкагалоўнік чырвоны, зубніца клубняносная, дзеразабаранец, фіялка багнавая і інш. У фауне млекакормячых 43 віды, птушак — 130, рыб — 32, рэптылій — 5, амфібій — 8; у Чырв. кнігу занесены 13 відаў: малая паганка, чорны бусел, вялікі бугай, вялікі і малы падворлікі, каршачок, журавель шэры, зімародак звычайны, соня арэшнікавая і інш.           П.І.Лабанок.
    
    АЛАДЗЬЕЎ Віктар Захаравіч (н. 14.6.1942, г. Гродна), эстонскі вучоны ў галіне тэарэт. кібернетыкі, стваральнік навук. школы па тэорыі аднародных структур. Др матэматыкі (1972). Акад. Рас. акадэміі прыродазнаўчых навук (1994), Міжнар. акадэміі наасферы (1994). Скончыў Тартускі унт (1966). 3 1968 у н.д. і праектных установах Таліна. 3 1993 акад.сакратар Балт. аддз. Міжнар. акадэміі наасферы. Навук. працы па матэматыцы, інфарматыцы, тэарэт. кібернетыцы і іх дастасаванні да інш. прыродазнаўчых і тэхн. навук. Распрацаваў матэм. тэорыю аднародных структур, вынікі якой пакладзены ў аснову новага раздзела тэарэт. кібернетыкі — тэорыі клетачных аўтаматаў. Аўтар манаграфій, падручнікаў і навуч. дапаможнікаў, выдадзеных у Эстоніі, Беларусі, Расіі, ЗША і інш. краінах.
       7в.: К теорнн однородных структур. Таллнн, 1972; Основы ннформатнкй. М., 1998 (разам з Ю.А.Хунтам, М.Л Шышаковым); Однородные структуры: Теорет. н прнкладные аспекты. Кмев, 1990; Решенме математнческйх, статнстнческнх н мнженернофпзнческнх задач. М., 2001 (разам з М.А.Багдзявічусам).                      А.І.Болсун.
    
    АЛАЙ Анатоль Іванавіч (н. 4.10.1940, Мінск), бел. рэжысёр, аператар, сцэнарыст дакумент. кіно. Скончыў БДУ (1972). 3 1961 працуе на кінастудыі «Беларусьфільм». У фільмах «Не плачце па мне...» (1988), «Марынеска» (1990), «Андрэй Грамыка» (2001, з Расіяй) А. звяртаецца да герояў незвычайнага лёсу. У работах ваен. тэматыкі «Яго схавалі ў шар зямны» (1989), «Чорны шлях»
    
    
    (1992, з Германіяй), «Адрынуты» (1993), «Балканскі паход» (1998, з Балгарыяй), «Саддаты Італіі» (2002, з Італіяй), «Гастэла» (2003) даследуе праблемы маралі. Сярод аператарскіх работ: «Экран, час, жыццё» (1964, з У.Цеслюком), «Арсенал прагрэсу» (1970), «Шлях да Арыёна» (з Ю.Іванцовым, У.Пужэвічам), «Фільм даўжынёю ў паўстагоддзя» (абодва 1974), «Пра мацярэй можна расказваць бясконца» (1975, з Ф.Кучарам, Р.Масальскім), «I ўдзень і ўначы» (з В.Купрыянавым), «Расплата» (абодва 1977), «Зямля мая — лёс мой» (з С.Пятроўскім), «Бессмяротны подзвіг Мінска» (абодва 1978), «Гарачыя травы», «Тры колеры радасці» (з Ю.Гарулёвым, Б.Марозавым і інш.), «Дэсант на Чару» (усе 1979), «Хроніка знаходжання на Зямлі» (1980), «Захад—81» (з С.Канавалавым, Купрыянавым), «Дзевяноста шостая восень», «Забродзенскія навасёлы» (усе 1981), «Пераадоленне» (1982), «Навальнічная далеч памяці» (1983, з А.Сіманавым), «Дарога жыцця» (1984) і інш. Аўтар кн. «Сустрэчы на ўсё жыццё: Запіскі кінааператара» (1989).                         Г.У.Шур.
    
    АЛЕКСАНДРбВІЧ Алег Радаслававіч (н. 12.8.1952, в. Мажары Разанскай вобл., Расія), бел. вучоны ў галіне энтамалогіі. Др біял. н. (1997). Праф. (з 1998) Бел. пед. і ВарміньскаМазурскага (г. Ольштын, Польшча) унтаў. Скончыў БДУ (1974). 3 1975 у Інце аховы раслін. 3 1985 у Бел. пед. унце. Навук. працы па экалогіі, фауністыцы і зоагеаграфіі цвердакрылых насякомых Усх. Еўропы.
       Те.: Каталог жесткокрылых Беларусй. Мн., 1996 (у сааўт.); У кн.: Parki Narodowe і Rezerwaty Przyrody. 1999. Т. 18(lsupl.). S. 133—142; Influence of Decis spraying on the community structure and species composition of beetles (Insecta: Coleoptera) on potato field // Baltic J. of Coleopterology. 2002. T. 2, № 2.
    
    АЛІЕЎ (aiiyev) Ільхам Гейдар аглы (н. 24.12.1961, Баку), дзяржаўны і паліт. дзеяч Азербайджана. Сын Г.Аліева. Магістр гісторыі і міжнар. адносін (1985). Скончыў Маскоўскі інт міжнар. адносін (1982), дзе ў 1985—90 працаваў выкладчыкам. 3 1991 займаўся камерцыйнай дзейнасцю ў Маскве і Стамбуле, з 1994 1ы віцэпрэзідэнт Дзярж. нафтавай кампаніі Азербайджана. 3 1995 дэп. парламента Азербайджана, з 1999 нам., з 2001 1ы нам. старшыні кіруючай партыі «Ені Азербайджан». 3 4.8.2003 прэм’ерміністр. 15.10.2003 выбраны прэзідэнтам Азербайджанскай Рэспублікі. Прэзідэнт Нац. алімпійскага кта Азербайджана (з 1997).
    
    АЛПІЕВА Тамара Міхайлаўна (н. 23.6.1949, г. Лепель Віцебскай вобл ), бел. філосаф і культуролаг. Др філас. н. (1993), праф. (1996). Скончыла БДУ (1972). 3 1972 у Інце філасофіі і права АН Беларусі. 3 1976 у Бел. унце інфарматыкі і радыёэлектронікі. 3 2002 прарэктар Міжнар. гуманіт.эканам. інта.
    
    
    Навук. працы па праблемах сац. філасофіі і культуралогіі, сац. міфалогіі і рэлігіязнаўства, тэорыі і метадалогіі адукацыі і выхавання.
       7в.: Соцнальный мнф: сушность, структура, функцнн. Мн., 1992; Соцнальный мнф как культурнойсторйческйй феномен. Мн., 1994; Введенне в культурологню. Мн., 1997; Таннства человеческого бытня. Мн., 1997; Релнгня. Человек. Обшество. Мн., 1997; «Ты прожнл жнзнь, что дальше...». Мн., 2000; Духовный потенцнал релнгйй // Человек. Обшество. Государство. Мн., 2000; Проблемы воспйтання: Теоретнкометодол. аспект // Гуманнстйческая параднгма воспнтательной pa60™ в вузе. Мн., 2003.
    
    АЛПЁЕЎ Аляксандр Мікалаевіч (н. 29.10.1946, в. Рудня Жыткавіцкага рна Гомельскай вобл.), бел., гісторык і палітолаг. Канд. гіст. н. (1979). Акад. Міжнар. кадравай акадэміі (1996). Скончыў БДУ (1973), дзе і працаваў. 3 1994 рэктар, з 2003 ген. дырэктар Міжнар. гуманіт.эканам. інта. Заснавальнік і гал. рэдакгар навук.тэарэт. час. «Гуманітарнаэканамічны веснік». Аўтар кніг гісторыкапубліцыст. эсэ «Мы — народ... XX стагоддзе» (1998), «...I не было заўтра» (2000), «Зямля мая — доля мая (2002), зб. вершаў «Любоў у сэрцы маім» (2002), песенных збкаў (з кампазітарам У.Буднікам) «Любоў мая, Беларусь» (2002), «Душа кліча да Бога» (2003) і інш.
       Тв.: Развнтне нндустрнн БССР в 70—80е годы. Мн., 1991; Методологня нсторйй. Мн., 1996 (у сааўт.); Полнтологйя. Мн., 1996 (у сааўт.); Дннамнка сойнальнополнтнческого процесса в Республнке Беларусь в условнях раднкального реформнровання всех сфер жнзнедеятельностн обшества. Кмев, 1999; Раздумья о судьбах Отечества. Мн., 2003; На нзломе нсторнй. Мн., 2003.
    
    АЛУКІР Сямён Майсеевіч (17.1.1893, г. Гомель — 1.3.1955), бел.