• Газеты, часопісы і г.д.
  • Беларуская энцыклапедыя Т. 18

    Беларуская энцыклапедыя Т. 18


    Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
    Памер: 472с.
    Мінск 2004
    973.34 МБ
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    ³л. Дадатак) распрацаваў варыяцыйнарознасны метад аналізу часавых шэрагаў (1912). Апублікаваў даклад аб агульным стане эканомікі Балгарыі (1938).
      Тв.: Ausgewahlte Schriften. Bd. 1—2. Tubingen, 1963.
      Літ.: S h e y n i n O.B. O.J.V. Anderson // Dictionary of scientific biography. New York, 1970. Vol. 1. М.М.Касцюковіч.
    
    АНІСІМАЎ Валерый Іванавіч (15.5.1945, c. Арбузінка Мікалаеўскай вобл., Украіна), бел. вучоны ў галіне педагогікі, літ.знавец. Др пед. н. (2003), канд. філал. н. (1977). Скончыў Кемераўскі пед. інт (1970) і працаваў у ім. 3 1981 у Мазырскім пед. унце (з 1998 заг. кафедры рус. і замежнай лры). Навук. працы па праблемах тэорыі і тэхналогіі інтэгратыўнай адукацыі ў пач., сярэдняй і вышэйшай школе, методыцы інтэгратыўнага навучання літаратуразнаўчым дыс
    
    
    цыплінам, гісторыі сав. і рус. паэзіі 2й пал. 20 ст. Складальнік кн. «Руская песенная лірыка: Хрэстаматыя» (1992).
         Тв:. Поэзня правды п мечты; Нравств. нскання в творчестве сов. поэтов 60—70х годов. М., 1982; Ннтегрнрованные основы моделнровання содержання лнтературного образовання в педагогнческом вузе. Мн., 1999; Методпка ннтегратнвного обучення студентовфнлологов днсцнплннам лктературоведческого цнкла н ее результатнвность. Мозырь, 2001; Прнобшенне к мскусству; ннтегратнвный подход. Мозырь, 2002; Путн русской поэмы 2й половнны XX века. Мозырь, 2003; Теормя н технологня ннтегратнвного образовання: Школа начальная — средняя — высшая. Мозырь, 2003 (у сааўт.).
    
    АНІШЧАНКА Вадзім Андрэевіч (н. 29.10.1938, Масква), бел. вучоны ў галіне электраэнергетыкі. Др тэхн. н. (1997), праф. (2001). Скончыў БПІ (1961). 3 1964 у Бел. н.д. цеплаэнергет. інце, з 1982 у Бел. нац. тэхн. унце (з 1997 заг. кафедры). Навук. працы па метадах кантролю верагоднасці і павышэнні дакладнасці вымярэнняў у энергет. сістэмах.
        Тв:. Надежность нзмернтельной ннформацнн в снстемах электроснабження. Мн., 2000; Надежность снстем электроснабження. Мн 2001.
    
    АНІІПЧАНКА Валерый Арсеневіч (1891, с. Зіноўеўка Саратаўскай вобл., Расія — 10.6.1950), расійскі і бел. вучоны ў галіне фармакалогіі. Праф. медыцыны (1920). Скончыў Саратаўскі унт (1914). 3 1920 ва Уральскім унце. У 1927—30 у Наркамаце аховы здароўя Беларусі (заг. аддзела). 3 1930 у Мінскім мед. інце (заг. кафедры), адначасова дэкан лячэбнапрафілакт. фта (1930—36). У Вял. Айч. вайну (1941—43) выкладаў на курсах мед. сясцёр пры гар. бальніцах (Магілёў, Вільнюс). Ў 1943 арыштаваны за сувязь з партызанамі; урач савецкіх і замежных вязняў у фашысцкіх лагерах на тэр. Францыі (1943—44). Рэпрэсіраваны (1948). Рэабілітаваны (1966).
    
    АНЙШКА Марыя Пятроўна (14.8.1944, в. Мікалаеўшчына Стаўбцоўскага рна Мінскай вобл.), бел. геолаг, геахімік і глебазнавец. Др геолага.мінералаг. навук (1999). Скончыла БДУ (1966). 3 1974 у Інце геал. навук Нац. АН Беларусі (з 2003 заг. лабараторыі). Навук. працы па геахіміі элементаў, ландшафтаў, навакольнага асяроддзя, мед. геахіміі.
       Тв: Геохнмнческое нзученпе ландшафтов Березннского бносферного заповедннка. Мн„ 1985 (у сааўт.); Азот н его мннеральные формы в ландшафтах Белорусснн. Мн.. 1990; Геохнмня ландшафтов Прнпятского Полесья. Мн., 1997 (у сааўт.). Техногенные радноактнвные нзотопы в ландшафтах Беларусн. Мн., 2000 (у сааўт).
    
    АНТАНЁВІЧ Валянціна Аляксееўна (н. 14.3.1951, Вільнюс), бел. музыказнавец. Др мастацтвазнаўства (2000). Скончыла Бел. кансерваторыю (1974, кл. Г.Дгушчанкі), з 1978 выкладае ў ёй (з 2000 праф., з 2002 заг. кафедры). Даследуе гісторыю бел. музыкі 20 ст., яе сувязь з
    
    
      фальклорам, пытанні нац. і сацыягіст. развіцця. Аўтар «Слоўніка музычных тэрмінаў» (1994), хрэстаматыі па камернаінстр. музыцы бел. кампазітараў.
        Тв.: ьелорусская камерноннструментальная музыка в 60—80е годы. Мн., 1992; Белорусское компознторское творчество в его связях с фольклором: Нст.методол. нсслед. Мн., 1999; Белорусская музыка 1960—1980х годов. Мн., 1997 (у сааўт.); Гісторыкасацыяльны фактар і беларуская музыка // Сацыягістарычныя даследаванні музычнай культуры Беларусі. Мн.. 2001; Беларускі музычны шлях // Беларуская музыка: Традыцыі і сучаснасць. Мн., 2001; Белорусская музыка XX века: Компознт. творчество н фольклор. Мн., 2003.
    
      АНТбНАВА, біялагічны заказнік рэсп. значэння ў Лагойскім рне Мінскай вобл. Засн. ў 1983 з мэтай захавання унікальнай калоніі бабровых паселішчаў. Пл. 77 га, размешчаны ў даліне рэк Гайна і Ілія на меліяраваных с.г. землях. На ўчастку дрэвавакустовай балотнай расліннасці створаны 23 бабровыя запруды. Сустракаюцца таксама андатра, выдра, норка, лось, вадаплаўныя і балотныя птушкі, П.І.Лабанок.
    
      АНТОНАЎ Генадзь Іванавіч (н. 29.12.1961, г. Калінкавічы Гомельскай вобл.), расійскі вучоны ў галіне хірургіі. Др мед. н. (1999), палкоўнік мед. службы (2000). Скончыў Ваеннамед. акадэмію імя Кірава (С.Пецярбург, 1985). 3 1988 у 3м Цэнтр. ваен. клінічным шпіталі (г. Краснагорск Маскоўскай вобл.), з 1991 нач. аддзялення нейрасасудзістай хірургіі У 1995 удасканальваў навучанне ў Лоцдане (Англія) і ў нейрахірург. цэнтры Каліфарнійскага унта ў СанФранцыска (ЗША). Навук. працы па нейрасасудзістай хірургіі.
       7в.: Хмрургнческое леченне мшемнческого ннсульта. М.. 2001 (у сааўт.).
    Б.Д.Далгатовіч.
    
    АНЎФРЫК Славамір Сцяпанавіч (н. 26.3.1946, г. Гродна), бел. фізік. Др фіз.матэм. н., праф. (1990). Скончыў Гродзенскі пед. інт (1968). 3 1970 у Інце фізікі АН Беларусі. 3 1975 у Гродзенскім унце (з 1975 дэкан фта, з 1983 заг. кафедры). Навук. працы па лазернай фізіцы і спектраскапіі, выкарыстанні лазераў у біямедыцыне і сучасных тэхналогіях. Распрацаваў шэраг новых электраразрадных эксімерных лазераў на галагенідах інертных газаў і лазераў на фарбавальніках. Даследаваў уздзеянне лазернага выпрамянення на структуру і якасці матэрыялаў, бялковыя і ферментныя сістэмы жывёл і раслін.
       Тв'. Новые лазерные среды на основе бнфлуорофорных молекул кумарнна (разам з В.В.Таркоўскім, В.М.Нікітчанкам) // Журн. прнкладной спектроскопнн. 1999. Т. 66, № 5; Аномальная завмснмость генерацнонных характернстнк растворов краснтелей от спектрального состава возбуждаюшего нзлучення прн мнкросекундной когерентной накачке (разам з В.В.Таркоўскім, У.Ю.Курстакам) // Квантавая электроннка. 2003. Т. 33, № 10.
    
    АНЦІШЫН Сяргей Ягоравіч (н. 7.6.1964, Мінск), бел. гітарыст, аранжыроўшчык. Засл. арт. Беларусі (1998). Вучыўся ў
    
    
    арлоў 335
    
    Мінскім інце культуры (1985—88). 3 1987 гітарыст у студыі «Песняры», з 1988 (з перапынкам) саліст і аранжыроўшчык Дзярж. аркестра сімф. і эстр. музыкі Беларусі пад кіраўніцтвам М.Фінберга, адначасова супрацоўнічае з групамі «Яблычны чай» І.Сацэвіча, «Сястра» А.Шадзько і інш. Адбыўся бенефіс у 1997. У рэпертуары музыка ў розных стылях: джаз, блюз, кантры, фламенка і інш.
    
    АПАНАСбВІЧ Уладзімір Уладзіміравіч (н. 6.11.1951, в. Стахава Столінскага рна Брэсцкай вобл.), бел. вучоны ў галіне інфарматыкі і сістэмнага аналізу. Др фіз.матэм. н. (1991), праф. (1993). Скончыў БДУ (1973), дзе і працуе (з 1994 заг. кафедры), адначасова з 1996 дэкан Міжнар. вышэйшай школы бізнесу і менеджменту тэхналогій. Навук. працы па пытаннях мадэліравання складаных працэсаў і сістэм, метадах і сродках аналізу і стат. апрацоўкі даных. Распрацаваў дыскрэтнападзейны падыход да пабудовы дынамічных мадэлей стахастычных працэсаў і сістэм. Стварыў алгарытмы і праграмныя сродкі мадэліравання і аналізу выпадковых працэсаў у складаных фіз. і біял. сістэмах.
       Тв:. Цнфровое моделмрованне стохастнческнх смстем. Мн., 1986 (разам з А.М.Ціханенкам); Статнстнческнй аналнз случайных потоков в фмзнческом экспернменте. Мн., 1988 (разам з А.А.Калядой, А Ф.Чарняўскім).
    
    АПАЦКІ Уладзімір Мікалаевіч (н. 29.8.1928, Мінск), бел., украінскі і расійскі фагатыст, педагог. Нар. арт. Ўкраіны (1996). Др мастацтвазнаўства (1993). Чл.кар. AM Украіны (1997). Скончыў Бел. кансерваторыю (1953, кл. к.Кандрашова). 3 1949 саліст бел. аркестраў Дзярж. тра оперы і балета, з 1952 Дзярж. акад. сімфанічнага. 3 1954 першы фагот у Ленінградскім малым тры оперы і балета, з 1955 канцэртмайстар сімф. аркестраў Ленінградскай філармоніі, Кіеўскага тра оперы і балета, адначасова з 1967 выкладчык Нац. акадэміі музыкі Украіны (з 1986 праф.). Працы па тэорыі і практыцы навучання і выканальніцтва на фагоце і інш. духавых інструментах («Методыка навучання ігры на фагоце», 1988; з Р.Цярохіным).
    А.В.Фралоў.
    
    АПІЁК Мікалай Афанасьевіч (н. 20.11.1935, в. Макараўка Дубровенскага рна Віцебскай вобл.), бсл. мастак. Засл. дз. маст. Беларусі (2002). Скончыў Бел. тэатр.маст. інт (1964). Працуе ў розных галінах станковага жывапісу, графікі і сцэнаграфіі. Сярод жывапісных твораў: «Год 1929» (1976), «Купалле 41» (1977), «Кветкі пераможцам» (1980), «Слуцкія ткачыхі» (1990), «Май 45га года» (1991), «Маё хрышчэнне» (1992), «...I апусціўся анёл» (1996), «Святочны выезд Радзівіла (Каханкі) у г. Нясвіж» (2001), «3 гісторыі Полацка. У.Чарадзей» (2002—03), партрэтаў, прысвечаных дзеячам культуры Беларусі: «А.Дзянісаў у ролі М.Гусоўскага», «У.Рагаўцоў у ролі Ф.Скарыны» (абодва 1980),
    
    
    «Скульптар У.Церабун» (1989), «Кампазітар Я.Глебаў» (1990), «А.Дудараў, В.Раеўскі і Б.Герлаван» (1995), «С.Станюта» (2000), пейзажы, нацюрморты. Аформіў больш за 30 спектакляў у трах Беларусі, у т.л. «Варвары» М.Горкага (1966), «Шануй бацьку свайго» В.Лаўрэнцьева «Дамы і гусары» А.Фрэдры (абодва 1964), «Сэрца на далоні» паводле І.Шамякіна, «Камедыя памылак» У.Шэкспіра (абодва 1968), «Амністыя» М.Матукоўскага (1970), «Трыбунал» А.Макаёнка і «Адкуль грэх» А.Петрашкевіча (1971), «Снежная каралева» Я.Шварца (1979) і інш. Творам уласцівы
    
    
    М.Апіёк. Святочны выезд Радзівіла (Каханку) у горадзе Нясвіж. 2001.
    
    
    разнапланавасць і рамантызацыя сюжэтаў, нечаканасць кампазіцыйнай пабудовы, каларыстычная гармонія, сюжэтная насычанасць. Л.Ф.Салавей.
    
    АПІЁК Наталля Мікалаеўна (н. 22.6.1969, г. Гродна), бел. скульптар. Дачка М.АЛл/ёка. Скончыла Мінскае маст. вучылішча (1984), Маскоўскі маст. інт імя В.Сурыкава (1994). 3 1994 працуе ў творчых майстэрнях пры AM Расіі. Творы вылучаюцца кампазіцыйнай ураўнаважанасцю, суразмернасцю рытмічных і статычных элементаў, пэўнай абагульненасйю, ідэйнасэнсавай скіраванасцю: «Пераход» (1988), «Галгофа», «Вартавы» (абодва 1993), «Ефрасіння Полацкая» (1994), «Сад», «Вясна» (абодва 1996), рэльеф «Святая царыца Аляксандра» для тонда ўсх. фасада храма Хрыста Збавіцеля ў Маскве (з Н.Салыг