Беларуская энцыклапедыя Т. 18
Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
Памер: 472с.
Мінск 2004
³л. Дадатак) распрацаваў варыяцыйнарознасны метад аналізу часавых шэрагаў (1912). Апублікаваў даклад аб агульным стане эканомікі Балгарыі (1938).
Тв.: Ausgewahlte Schriften. Bd. 1—2. Tubingen, 1963.
Літ.: S h e y n i n O.B. O.J.V. Anderson // Dictionary of scientific biography. New York, 1970. Vol. 1. М.М.Касцюковіч.
АНІСІМАЎ Валерый Іванавіч (15.5.1945, c. Арбузінка Мікалаеўскай вобл., Украіна), бел. вучоны ў галіне педагогікі, літ.знавец. Др пед. н. (2003), канд. філал. н. (1977). Скончыў Кемераўскі пед. інт (1970) і працаваў у ім. 3 1981 у Мазырскім пед. унце (з 1998 заг. кафедры рус. і замежнай лры). Навук. працы па праблемах тэорыі і тэхналогіі інтэгратыўнай адукацыі ў пач., сярэдняй і вышэйшай школе, методыцы інтэгратыўнага навучання літаратуразнаўчым дыс
цыплінам, гісторыі сав. і рус. паэзіі 2й пал. 20 ст. Складальнік кн. «Руская песенная лірыка: Хрэстаматыя» (1992).
Тв:. Поэзня правды п мечты; Нравств. нскання в творчестве сов. поэтов 60—70х годов. М., 1982; Ннтегрнрованные основы моделнровання содержання лнтературного образовання в педагогнческом вузе. Мн., 1999; Методпка ннтегратнвного обучення студентовфнлологов днсцнплннам лктературоведческого цнкла н ее результатнвность. Мозырь, 2001; Прнобшенне к мскусству; ннтегратнвный подход. Мозырь, 2002; Путн русской поэмы 2й половнны XX века. Мозырь, 2003; Теормя н технологня ннтегратнвного образовання: Школа начальная — средняя — высшая. Мозырь, 2003 (у сааўт.).
АНІШЧАНКА Вадзім Андрэевіч (н. 29.10.1938, Масква), бел. вучоны ў галіне электраэнергетыкі. Др тэхн. н. (1997), праф. (2001). Скончыў БПІ (1961). 3 1964 у Бел. н.д. цеплаэнергет. інце, з 1982 у Бел. нац. тэхн. унце (з 1997 заг. кафедры). Навук. працы па метадах кантролю верагоднасці і павышэнні дакладнасці вымярэнняў у энергет. сістэмах.
Тв:. Надежность нзмернтельной ннформацнн в снстемах электроснабження. Мн., 2000; Надежность снстем электроснабження. Мн 2001.
АНІІПЧАНКА Валерый Арсеневіч (1891, с. Зіноўеўка Саратаўскай вобл., Расія — 10.6.1950), расійскі і бел. вучоны ў галіне фармакалогіі. Праф. медыцыны (1920). Скончыў Саратаўскі унт (1914). 3 1920 ва Уральскім унце. У 1927—30 у Наркамаце аховы здароўя Беларусі (заг. аддзела). 3 1930 у Мінскім мед. інце (заг. кафедры), адначасова дэкан лячэбнапрафілакт. фта (1930—36). У Вял. Айч. вайну (1941—43) выкладаў на курсах мед. сясцёр пры гар. бальніцах (Магілёў, Вільнюс). Ў 1943 арыштаваны за сувязь з партызанамі; урач савецкіх і замежных вязняў у фашысцкіх лагерах на тэр. Францыі (1943—44). Рэпрэсіраваны (1948). Рэабілітаваны (1966).
АНЙШКА Марыя Пятроўна (14.8.1944, в. Мікалаеўшчына Стаўбцоўскага рна Мінскай вобл.), бел. геолаг, геахімік і глебазнавец. Др геолага.мінералаг. навук (1999). Скончыла БДУ (1966). 3 1974 у Інце геал. навук Нац. АН Беларусі (з 2003 заг. лабараторыі). Навук. працы па геахіміі элементаў, ландшафтаў, навакольнага асяроддзя, мед. геахіміі.
Тв: Геохнмнческое нзученпе ландшафтов Березннского бносферного заповедннка. Мн„ 1985 (у сааўт.); Азот н его мннеральные формы в ландшафтах Белорусснн. Мн.. 1990; Геохнмня ландшафтов Прнпятского Полесья. Мн., 1997 (у сааўт.). Техногенные радноактнвные нзотопы в ландшафтах Беларусн. Мн., 2000 (у сааўт).
АНТАНЁВІЧ Валянціна Аляксееўна (н. 14.3.1951, Вільнюс), бел. музыказнавец. Др мастацтвазнаўства (2000). Скончыла Бел. кансерваторыю (1974, кл. Г.Дгушчанкі), з 1978 выкладае ў ёй (з 2000 праф., з 2002 заг. кафедры). Даследуе гісторыю бел. музыкі 20 ст., яе сувязь з
фальклорам, пытанні нац. і сацыягіст. развіцця. Аўтар «Слоўніка музычных тэрмінаў» (1994), хрэстаматыі па камернаінстр. музыцы бел. кампазітараў.
Тв.: ьелорусская камерноннструментальная музыка в 60—80е годы. Мн., 1992; Белорусское компознторское творчество в его связях с фольклором: Нст.методол. нсслед. Мн., 1999; Белорусская музыка 1960—1980х годов. Мн., 1997 (у сааўт.); Гісторыкасацыяльны фактар і беларуская музыка // Сацыягістарычныя даследаванні музычнай культуры Беларусі. Мн.. 2001; Беларускі музычны шлях // Беларуская музыка: Традыцыі і сучаснасць. Мн., 2001; Белорусская музыка XX века: Компознт. творчество н фольклор. Мн., 2003.
АНТбНАВА, біялагічны заказнік рэсп. значэння ў Лагойскім рне Мінскай вобл. Засн. ў 1983 з мэтай захавання унікальнай калоніі бабровых паселішчаў. Пл. 77 га, размешчаны ў даліне рэк Гайна і Ілія на меліяраваных с.г. землях. На ўчастку дрэвавакустовай балотнай расліннасці створаны 23 бабровыя запруды. Сустракаюцца таксама андатра, выдра, норка, лось, вадаплаўныя і балотныя птушкі, П.І.Лабанок.
АНТОНАЎ Генадзь Іванавіч (н. 29.12.1961, г. Калінкавічы Гомельскай вобл.), расійскі вучоны ў галіне хірургіі. Др мед. н. (1999), палкоўнік мед. службы (2000). Скончыў Ваеннамед. акадэмію імя Кірава (С.Пецярбург, 1985). 3 1988 у 3м Цэнтр. ваен. клінічным шпіталі (г. Краснагорск Маскоўскай вобл.), з 1991 нач. аддзялення нейрасасудзістай хірургіі У 1995 удасканальваў навучанне ў Лоцдане (Англія) і ў нейрахірург. цэнтры Каліфарнійскага унта ў СанФранцыска (ЗША). Навук. працы па нейрасасудзістай хірургіі.
7в.: Хмрургнческое леченне мшемнческого ннсульта. М.. 2001 (у сааўт.).
Б.Д.Далгатовіч.
АНЎФРЫК Славамір Сцяпанавіч (н. 26.3.1946, г. Гродна), бел. фізік. Др фіз.матэм. н., праф. (1990). Скончыў Гродзенскі пед. інт (1968). 3 1970 у Інце фізікі АН Беларусі. 3 1975 у Гродзенскім унце (з 1975 дэкан фта, з 1983 заг. кафедры). Навук. працы па лазернай фізіцы і спектраскапіі, выкарыстанні лазераў у біямедыцыне і сучасных тэхналогіях. Распрацаваў шэраг новых электраразрадных эксімерных лазераў на галагенідах інертных газаў і лазераў на фарбавальніках. Даследаваў уздзеянне лазернага выпрамянення на структуру і якасці матэрыялаў, бялковыя і ферментныя сістэмы жывёл і раслін.
Тв'. Новые лазерные среды на основе бнфлуорофорных молекул кумарнна (разам з В.В.Таркоўскім, В.М.Нікітчанкам) // Журн. прнкладной спектроскопнн. 1999. Т. 66, № 5; Аномальная завмснмость генерацнонных характернстнк растворов краснтелей от спектрального состава возбуждаюшего нзлучення прн мнкросекундной когерентной накачке (разам з В.В.Таркоўскім, У.Ю.Курстакам) // Квантавая электроннка. 2003. Т. 33, № 10.
АНЦІШЫН Сяргей Ягоравіч (н. 7.6.1964, Мінск), бел. гітарыст, аранжыроўшчык. Засл. арт. Беларусі (1998). Вучыўся ў
арлоў 335
Мінскім інце культуры (1985—88). 3 1987 гітарыст у студыі «Песняры», з 1988 (з перапынкам) саліст і аранжыроўшчык Дзярж. аркестра сімф. і эстр. музыкі Беларусі пад кіраўніцтвам М.Фінберга, адначасова супрацоўнічае з групамі «Яблычны чай» І.Сацэвіча, «Сястра» А.Шадзько і інш. Адбыўся бенефіс у 1997. У рэпертуары музыка ў розных стылях: джаз, блюз, кантры, фламенка і інш.
АПАНАСбВІЧ Уладзімір Уладзіміравіч (н. 6.11.1951, в. Стахава Столінскага рна Брэсцкай вобл.), бел. вучоны ў галіне інфарматыкі і сістэмнага аналізу. Др фіз.матэм. н. (1991), праф. (1993). Скончыў БДУ (1973), дзе і працуе (з 1994 заг. кафедры), адначасова з 1996 дэкан Міжнар. вышэйшай школы бізнесу і менеджменту тэхналогій. Навук. працы па пытаннях мадэліравання складаных працэсаў і сістэм, метадах і сродках аналізу і стат. апрацоўкі даных. Распрацаваў дыскрэтнападзейны падыход да пабудовы дынамічных мадэлей стахастычных працэсаў і сістэм. Стварыў алгарытмы і праграмныя сродкі мадэліравання і аналізу выпадковых працэсаў у складаных фіз. і біял. сістэмах.
Тв:. Цнфровое моделмрованне стохастнческнх смстем. Мн., 1986 (разам з А.М.Ціханенкам); Статнстнческнй аналнз случайных потоков в фмзнческом экспернменте. Мн., 1988 (разам з А.А.Калядой, А Ф.Чарняўскім).
АПАЦКІ Уладзімір Мікалаевіч (н. 29.8.1928, Мінск), бел., украінскі і расійскі фагатыст, педагог. Нар. арт. Ўкраіны (1996). Др мастацтвазнаўства (1993). Чл.кар. AM Украіны (1997). Скончыў Бел. кансерваторыю (1953, кл. к.Кандрашова). 3 1949 саліст бел. аркестраў Дзярж. тра оперы і балета, з 1952 Дзярж. акад. сімфанічнага. 3 1954 першы фагот у Ленінградскім малым тры оперы і балета, з 1955 канцэртмайстар сімф. аркестраў Ленінградскай філармоніі, Кіеўскага тра оперы і балета, адначасова з 1967 выкладчык Нац. акадэміі музыкі Украіны (з 1986 праф.). Працы па тэорыі і практыцы навучання і выканальніцтва на фагоце і інш. духавых інструментах («Методыка навучання ігры на фагоце», 1988; з Р.Цярохіным).
А.В.Фралоў.
АПІЁК Мікалай Афанасьевіч (н. 20.11.1935, в. Макараўка Дубровенскага рна Віцебскай вобл.), бсл. мастак. Засл. дз. маст. Беларусі (2002). Скончыў Бел. тэатр.маст. інт (1964). Працуе ў розных галінах станковага жывапісу, графікі і сцэнаграфіі. Сярод жывапісных твораў: «Год 1929» (1976), «Купалле 41» (1977), «Кветкі пераможцам» (1980), «Слуцкія ткачыхі» (1990), «Май 45га года» (1991), «Маё хрышчэнне» (1992), «...I апусціўся анёл» (1996), «Святочны выезд Радзівіла (Каханкі) у г. Нясвіж» (2001), «3 гісторыі Полацка. У.Чарадзей» (2002—03), партрэтаў, прысвечаных дзеячам культуры Беларусі: «А.Дзянісаў у ролі М.Гусоўскага», «У.Рагаўцоў у ролі Ф.Скарыны» (абодва 1980),
«Скульптар У.Церабун» (1989), «Кампазітар Я.Глебаў» (1990), «А.Дудараў, В.Раеўскі і Б.Герлаван» (1995), «С.Станюта» (2000), пейзажы, нацюрморты. Аформіў больш за 30 спектакляў у трах Беларусі, у т.л. «Варвары» М.Горкага (1966), «Шануй бацьку свайго» В.Лаўрэнцьева «Дамы і гусары» А.Фрэдры (абодва 1964), «Сэрца на далоні» паводле І.Шамякіна, «Камедыя памылак» У.Шэкспіра (абодва 1968), «Амністыя» М.Матукоўскага (1970), «Трыбунал» А.Макаёнка і «Адкуль грэх» А.Петрашкевіча (1971), «Снежная каралева» Я.Шварца (1979) і інш. Творам уласцівы
М.Апіёк. Святочны выезд Радзівіла (Каханку) у горадзе Нясвіж. 2001.
разнапланавасць і рамантызацыя сюжэтаў, нечаканасць кампазіцыйнай пабудовы, каларыстычная гармонія, сюжэтная насычанасць. Л.Ф.Салавей.
АПІЁК Наталля Мікалаеўна (н. 22.6.1969, г. Гродна), бел. скульптар. Дачка М.АЛл/ёка. Скончыла Мінскае маст. вучылішча (1984), Маскоўскі маст. інт імя В.Сурыкава (1994). 3 1994 працуе ў творчых майстэрнях пры AM Расіі. Творы вылучаюцца кампазіцыйнай ураўнаважанасцю, суразмернасцю рытмічных і статычных элементаў, пэўнай абагульненасйю, ідэйнасэнсавай скіраванасцю: «Пераход» (1988), «Галгофа», «Вартавы» (абодва 1993), «Ефрасіння Полацкая» (1994), «Сад», «Вясна» (абодва 1996), рэльеф «Святая царыца Аляксандра» для тонда ўсх. фасада храма Хрыста Збавіцеля ў Маскве (з Н.Салыг