• Газеты, часопісы і г.д.
  • Беларуская энцыклапедыя Т. 18

    Беларуская энцыклапедыя Т. 18


    Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
    Памер: 472с.
    Мінск 2004
    973.34 МБ
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    вучоны ў галіне отарыналарынгалогіі. Др мед. н. (1946), праф. (1949). Скончыў Юр'еўскі унт (1916). 3 1929 у клініцы вуха, горла, носа БДУ (з 1930 Мінскі мед. інт). У Вял. Айч. вайну ў эвакашпіталі. 3 1949 у Мінскім мед. інце (заг. кафедры). Навук. працы па клінічных, біяхім., эксперым. даследаваннях склеромы.
       Тв:. Вопросы эпндемйологйй й контагнозностн склеромы верхннх дыхательных путей // Склерома. Мн., 1951; Современное состоянне некоторых вопросов склеромной проблемы // Там жа.
    
    АЛЬГІН Уладзімір Барысавіч (н. 18.6.1948, Мінск), бел. вучоны ў галіне рэсурснай механікі машын. Др тэхн. н. (1995). Скончыў БПІ (1971), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (1999). 3 1974 у Інце механікі і надзейнасці машын Hau. АН Беларусі (з 1998 заг. лабараторыі). Навук. працы па тэорыі і метадах разліку рэсурсу мех. сістэм мабільных машын. Стварыў метадалогію вызначэння памераў канстр. элементаў на аснове патрабаванняў па безадказнасці і даўгавечнасці ўсёй сістэмы (рэсурснае праектаванне). Распрацаваў тыпавыя дынамічныя модулі для
    
    
    АНАНІЧ 333
    
    схематызацыі і разліку вярчальных, паступальных і паступальнавярчальных сістэм мабільнай тэхнікі. Прапанаваў метадалогію імавернаснага разліку машыны, як рэсурснафункцыянальнай сістэмы.
       Тв:. Аналнз н сннтез планетарных коробок передач автомобнлей н тракторов. Мн., 1987 (разам з І.С.Цытовічам, В.У.Грыцкевічам); Дннамнка, надежность н ресурсное проекткрованме трансмнсснй мобмльных машнн. Мн., 1995.
    
    АЛЬМАНСКІЯ БАЛбТЫ, ландшафтны заказнік рэсп. значэння ў Столінскім рне Брэсцкай вобласці. Засн. ў 1998 для захавання унікальных ландшафтаў Прыпяцкага Палесся з комплексам рэдкіх і знікаючых відаў жывёл і раслін. Пл. 94 219 га, уключае поймы р. Сцвіга, Льва і найб. буйны ў Еўропе суцэльны балотны комплекс (балоты Чырвонае і Гала). Комплексы Палескай правінцыі алювіяльных тэрасаваных, балотных і другасналедавіковых ландшафтаў. Глебы тарфянабалотныя, дзярновападзолістыя глеяватыя і інш. Пад лесам 49,8% тэрыторыі. У флоры 687 відаў сасудзістых раслін, у т.л. 12 у Чырв. кнізе: сон лугавы, гарлачык белы, касач сібірскі, шалфей лугавы, сальвінія плывучая, лілея кучаравая і інш. У фауне 225 відаў насякомых, 12 ў Чырв. кнізе; 192 віды наземных пазваночных жывёл, у т.л. 31 — у Чырв. кнізе: рысь, барсук, соня арэшнікавая, няясыць барадатая, вялікі бугай, бусел чорны, змеяед, арланбелахвост, зімародак звычайны. дзяцел зялёны, чарапаха балотная, мядзянка і ІНШ. П.І.Лабанок.
    
    АЛЬСАЎД Султан Салман АбдэльАзіз (н. 27.6.1956, ЭрРыяд, Саудаўская Аравія), першы касманаўт Саудаўскай Аравіі. Палкоўнік Каралеўскіх ВПС. Пляменнік караля Фахда, прынц. Скончыў Дэнверскі і Сіракузскі унты (ЗША). У 1985 у атрадзе касманаўтаў НАСА. 17— 24.6.1985 здзейсніў (як спецыяліст па карыснай нагрузцы) палёт на касм. караблі «Дыскаверы». У космасе правёў 7,07 сут. Залаты медаль НАСА «За касмічны палёт» (1985). М М.Касцюковіч.
    
    АЛЙЎДЗІН Пётр Уладзіміравіч (н. 21.12.1943, г. Саратаў, Расія), бел. вучоны ў галіне буд. механікі і буд. канструкцый. Др тэхн. н. (1993), праф. (1994) Акад. Бел. інж. акадэміі (2000). Скончыў БПІ (1966). 3 1969 у Брэсцкім інж.буд. інце. 3 1974 у Бел. нац. тэхн. унце. Навук. працы па разліках і аўтаматызаваным аптымальным праектаванні буд. канструкцый і падмуркаў, нягладкай механіцы цвёрдых дэфармуемых цел, нясучых мех. сістэмах павышанай надзейнасйі.
    
    АЛЯШКЎВІЧ Леанід Аляксандравіч (н. 8.4.1941, г.п. Любча Навагрудскага рна Гродзенскай вобл.), бел. вучоны ў галіне гігіены. Др мед. н. (1986), праф. (1995). Скончыў Харкаўскі мед. інт (1965). 3 1975 у Кіеўскім НДІ агульнай
    
    
    і камунальнай гігіены (заг. лабараторыі). 3 1988 у Бел. мед. унue (заг. кафедры). Навук. працы па гігіенічных метадах вывучэння фіз. фактараў навакольнага асяроддзя і ацэнцы іх дзеяння на арганізм чалавека.
       Тв.: Гягненмческне методы нсследовання фнзнческвх факторов окружаюшей среды // Методнческне матерналы СЭВ. М., 1990; Шумовое загрязненне городов — акустаческнй стресс населення. Мн., 1997 (разам з В.П.Філонавым, С.М.Сакаловым); Меднкоэкологнческне проблемы ннзкочастотных акустнческнх колебаннй в окружаюшей среде. Мн., 1999 (у сааўт.).
    
    
    
    С.АльСауд.            К.Анан.
    
    АМВРбСЬЕВА Тамара Васілеўна (н. 10.4.1956, г.п. Тураў Жыткавіцкага рна Гомельскай вобл.), бел. вучоны ў галіне вірусалогіі. Др мед. н. (1995). Чл. НьюЙоркскай АН (1995). Скончыла Мінскі мед. інт (1979). 3 1988 у Бел. НДІ эпідэміялогіі і мікрабіялогіі (з 1998 кіраўнік лабараторыі і аддзела). Навук. працы па вывучэнні біял. уласцівасцей патагенных для чалавека вірусаў і высвятленні заканамернасцей рэалізацыі воднага і харч. шляхоў іх перадачы, ролі вірусных агентаў у этыяпатагенезе кардыялагічных захворванняў, распрацоўцы метадычных падыходаў да вывучэння якасці пітных і паверхневых вод і інш.
       Тв.: Внруснндуцнрованные днслмпмдемнн как возможные факторы рнска в развнтнн соматнческнх заболеваннй (у сааўт.) // Вопр. внрусологнн. 1994. № 2; Современные подходы к нзученню н оценке внрусного загрязнення пнтьевых вод (у сааўт.) // Гмгнена н санмтарня. 2002. № 1; Опыт нспользовання хнмнческнх соеднненнй для первнчной цдентнфнкацнн н днфференцнацнн энтеровнрусов (у сааўт.) // Клнняческая лабораторная дкагностнка. 2003. № 2.
    
    
    АМЁЛЬКІН Уладзімір Васілевіч (н. 3.4.1943, г. Наманган, Узбекістан), бел. матэматык. Др фіз.матэм. н. (1997), праф. (2000). Скончыў Магілёўскі пед. інт (1965). У 1965—70 у Інце матэматыкі АН Беларусі. 3 1970 у БДУ. Навук. працы па якаснай тэорыі дыферэнцыяльных ураўн., тэорыі ваганняў, тэорыі ўстойлівасці руху. Развіў метады рашэння праблемы ізахронных ваганняў і праблемы класіфікацыі лімітавых цыклаў для адвольных дынамічных сістэм на плоскасці.
        Тв.: Нелннейные колебання в снстемах второго порядка. Мн., 1982 (з М.А.Лукашэвічам, А.П.Садоўскім); Автономные н лннейные многомерные днфференцнальные урав
    
    
    нення Мн., 1985; Днфференцнальные уравнення в прмложеннях. М., 1987.
    
    АМЎСІН Іосіф Давыдавіч (16.11.1910, г. Віцебск — 12.6.1984), расійскі гісторык. Др гіст. н. (1965). Скончыў Ленінградскі унт (1941). Вучань СЯ.Лур’е і В.В.Струвэ. У 1926—30 і 1938—39 рэпрэсіраваны. У Вял. Айч. вайну на фронце. Працаваў у пед. інтах Ульянаўска і Горкага, з 1960 у Ленінградскім аддзяленні Інта ўсходазнаўства AH СССР. Адзін з заснавальнікаў (з Г.МЛіўшыцам) сав. кумраназнаўства і даследчык Мёртвага мора рукапісаў. Кумранскую абшчыну лічыў адной з галін руху есеяў. Адзначаў уплыў поглядаў і арганізацыі кумранскай абшчыны на раннехрысціянскія абшчыны. Адзін з першых сав. гісторыкаў выказаў меркаванне пра гістарычнасць Ісуса Хрыста. Падрыхтаваў першае ў СССР акадэмічнае выданне тэкстаў Кумрана. Аўтар артыкулаў па розных аспектах гісторыі Стараж. Грэцыі, Рыма і элінізму.
       Тв:. Рукопнсн Мертвого моря М., 1960; Находкм у Мертвого моря. М., 1965; Тексты Кумрана. М., 1971; Кумранская обтнна. М , 1983. В.А.Фядосік.
    
    АНАН (Annan) Кофі (н. 8.4.1938, г. Кумасі, Гана), дзеяч ААН. Скончыў Навук.тэхнал. унт у Кумасі, у 1972 атрымаў ступень магістра па эканоміцы ў Масачусецкім тэхнал. інце (ЗША). 3 1962 на кіруючых пасадах у структурах ААН (акрамя 1974—76, калі быўдырэктарам турызму Ганы); у фін. органах Сусв. аргцыі аховы здароўя ў Жэневе (Швейцарьм), Вярх. камісар ААН па правах чалавека, чл. Камісіі ААН па справах Афрыкі. У 1990—92 пам. ген. сакратара ААН па праграме планавання бюджэту і фінансаў, з 1993 нам. ген. сакратара па міратворчых аперацыях. 3 1997 Ген. сакратар ААН. Нобелеўская прэМІЯ МІру 2001. В.УАдзярыха.
    
    АНАНІЧ Валерый Антонавіч (н. 17.9.1949, в. Благадаць Пухавіцкага рна Мінскай вобл.), бел. гісторык. Др гіст. н. (1991), праф. (1992). Скончыў Мінскую вышэйшую школу МУС СССР (1979). Працаваў у органах унутр. спраў, з 1983 выкладчык, з 1988 заг. кафедры, з 1994 праф. Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь. Даследуе гісторыю міліцыі Беларусі з 2й пал. 20 ст. да сучаснасці, злачыннасць і яе папярэджанне ў Рэспубліцы Беларусь. Адзін з аўтараў навуч. дапаможнікаў па праблемах барайьбы са злачыннасцю.
       Тв Органы мнлмцнн н обшественность Белорусской ССР на страже правопорядка, 1971—1985 гг. Мн., 1990; Деятельность ммлншін н обшественностн в Белорусской ССР по борьбс с преступностью, 1971—1985 гг. Мн., 1990; Органнзацмя работы с кадрамн мнлнцнн в Белорусснн (1971—1985). Мн., 1992; Мнлнцня н обшественность на страже правопорядка: На прнмере Беларусн, 1968—1992 гг Мн., 1993; Предупрежденне преступностм:
    
    
    334 АНДРЫЯНАЎ
    
    зарубежный опыт, международное сотрудннчество. Мн., 2000 (разам з І.М.Серабраковай).
    
    АНДРЫЯНАЎ Аляксандр Міхайлавіч (н. 8.11.1954, Мінск), бел. біяфізік. Др хім. н. (2000). Скончыў БДУ (1976). 3 1976 у Фіз.тэхн. інце АН Беларусі, з 1978 у БПІ, з 1981 у Інце біяарган. хіміі Нац. АН Беларусі. Навук. працы па даследаванні прасторавых структур малекул бялковапептыднай прыроды. Распрацаваў тэорыю канфармацыйнага ЯМРаналізу пептыдаў і бялкоў, метад камп’ютэрнага мадэліравання прасторавай структуры бялкоў па даных ЯМР. Даследаваў 3мерныя структуры асн. антыгеннай дэтэрмінанты віруса імунадэфіцыту чалавека тыпу I, імунадамінантнага эпітопа віруса і ўчастка, адказнага за яго звязванне з лімфацытамі.
       Тв'. Local Structural Properties of the V3 Loop of Thailand HIV1 Isolate // Joum. Biomol. Structure Dynam. 2002. Vol. 19, № 6; Структура u конформацнонные свойства нммунодомннантного эпнтопа белка gp 120 H^Thaiiand // Молекуляр. бнологня. 2002. Т. 36, № 4.
    
    АНДЭРСАН Оскар Мікалаевіч (Оскар Ёган Віктар; 2.8.1887, Мінск — 12.2.1960), вучоны ў галіне матэм. і эканам. статыстыкі. Чл. міжнар. Эканаметрычнага тва (1933), Амер. стат. асацыяцыі (1952) і інш. навук. тваў. Скончыў С.Пецярбургскі політэхн. інт (1912). 3 1912 выкладаў у камерцыйнай школе ў С,Пецярбургу, дзе адначасова атрымаў юрыд. адукацыю. 3 1917 у Кіеускім камерцыйным інце і Дэмаграфічным інце Укр. АН. У 1920 эмігрыраваў. 3 1929 праф. Камерцыйнага інта ў г. Варна (Балгарыя), з 1935 першы дырэктар Стат. інта эканам. даследавання Сафійскага унта. 3 1942 праф. Кільскага унта, з 1947 заг. кафедры Мюнхенскага унта. Навук. працы па выкарыстанні метадаў матэм. статыстыкі ў эканоміцы, тэорыі імавернасцей, непараметрычных метадах статыстыкі, колькаснай тэорыі грошай. Незалежна ад У.С.Госета (Ð