• Газеты, часопісы і г.д.
  • Беларуская энцыклапедыя Т. 18

    Беларуская энцыклапедыя Т. 18


    Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
    Памер: 472с.
    Мінск 2004
    973.34 МБ
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
     Быстродействуюшая электронная вычнслнтельная машнна М2. // Электрмчество. 1956. № 9; 0 дннамнческнх моделях энергоснстем // Там жа. 1958. № 2. М.П.Савік.
    
    
    БРЫГАДЗІН Пётр Іванавіч (н. 24.8.1949, в. Моладава Іванаўскага рна Брэсцкай вобл.), бел. гісторык. Др гіст. н. (1995), праф. (1995). Засл. работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1999). Скончыў БДУ (1971), дзе і працаваў у 1973—81: заг. кабінета, выкладчык, сакратар кта камсамола, нам. сакратара парткома, заг. кафедры гісторыі Беларусі новага і навейшага часу, прарэктар па навуч. рабоце, 1ы прарэктар, рэктар Рэсп. інта вышэйшай школы. 3 1981 заг. аддзела ЦК ЛКСМБ, у 1984—88 інструктар аддзела навукі і навуч. устаноў ЦК КПБ. 3 2000 рэктар Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. У 2001—03 міністр адукацыі Рэспублікі Беларусь. 3 2003 дырэктар Дзярж. інта кіравання і сац. тэхналогій БДУ. Даследуе гісторыю Беларусі 19—20 ст., паліт. гісторыю, праблемы дзярж. кіравання. Адзін з аўтараў навуч. дапаможнікаў «Імёны ў гісторыі» (1993), «Палітычныя партыі Беларусі» (1994), «3 гісторыі палітычных партый» (1996), «Гісторыя Беларусі», «Беларусазнаўства» (абодва 1997), «Асновы карпаратыўнага кіравання» (2000), «Гісторыя Беларусі: Курс лекцый» (ч. 1—2, 2000—02).
       7в.: Эсеры в Беларуся (конец XIX в — февраль 1917 г.). Мн., 1994; Усевалад Ігнатоўскі: Паліт. дзеяч, вучоны. Мн., 1998 (разам з І.Д.Мацяс); На пераломе эпох: станаўленне бел. дзяржаўнасці (1917—1920 гг.). Мн., 1999 (разам з У.Ф.Ладысевым); Основы корпоратнвного управлення. Мн., 2000; Паміж Усходам і Заходам: станаўленне дзяржаўнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці Беларусі (1917— 1939 гг.). Мн., 2003 (разам з У.Ф.Ладысевым)
    
    БР^НЕР (Brenner) Сідні Зігфрыд (н. 13.1.1927, Гермістан, ПаўднёваАфрыканская Рэспубліка), англійскі вучоны ў галіне малекулярнай біялогіі. Чл. Лонданскага каралеўскага тва (1965). Др філасофіі (1954). Скончыў Іаганесбургскі унт (1951). 3 1979 дырэктар лабараторыі малекулярнай біялогіі, у 1986— 91 дырэктар Цэнтра малекулярнай генетыкі (г. Кембрыдж, Вялікабрытанія). 3 1996 дырэктар Інта малекулярных даследаванняў (г. Берклі, ЗША). Навук. працы па вывучэнні генет. рэгуляцыі развіцця органаў і запраграміраванай гібелі клетак. Нобелеўская прэмія 2002 (з Р.Хорвіцам і Цж.Салстанам', гл. Дадатак).
    
    БРЭНЧ Міхаіл Пятровіч (н. 2.11.1936, Масква), бел. вучоны ў галіне рухавікоў унутр. згарання; педагог. Канд. тэхн. н. (1967), дац. (1971). Засл. работнік транспарту (1980). Чл. Міжнар. тва аўтамаб. інжынераў (1997). Скончыў БПІ (1959). 3 1966 у Бел. нац. тэхн. унце (у 1973— 86 дэкан фта, у 1988—93 заг. кафедры). Навук. працы па аўтаматызацыі функцыян. сістэм аўтатрактарных дызеляў і іх структурным аналізе. Прапанаваў метад складання функцыян. схем цеплавых трансп. рухавікоў. Распрацаваў шэраг устройстваў для паляпшэння работы рухавікоў унутр. згарання.
       Тв:. Автоматнка м автоматмзацня промзводственных процессов. Мн., 1985 (у сааўг.); Теорня двнгателей. Мн., 2004.
    
    
    БЎБНАЎ Юрый Міхайлавіч (н. 17.1.1956, в. Мокшыцы Цвярской вобл., Расія), бел. сацыёлаг і філосаф. Др сацыялаг. н. (1996), канд. філас. н. (1988). Скончыў Ленінградскі унт (1983). 3 1983 у Краснаярскім с.r. інце, Ленінградскім унце. 3 1988 у Магілёўскім інце ўдасканалення настаўнікаў. У 1990—2002 гал. спецыяліст Магілёўскага сацыялагічнага цэнтра, адначасова ў 1990—93 у Магілёўскім тэхнал. інце. 3 2002 нам. дырэктара Магілёўскага інта рэгіянальных сац.паліт. даследаванняў, з 1997 заг. кафедры гуманіт. дысцыплін Магілёўскага унта харчавання. Навук. працы па праблемах сацыялогіі сям’і і шлюбу, дэвіянтных паводзін моладзі, гендэрных даследаванняў, сац. філасофіі.
       Тв.: Соцнологня половых разлнчнй н супружеской совместнмос™. Мн., 1996; «Алкогольные» предрассудкя // Соцнологня. 1999. № 2; Экстремнстскне орнентацнн современной белорусской молодежн // Дннамнка ценностных орнентацяй молодежн в трансформнруюшемся обшестве. Мн., 2001; Соцмологнческая летопнсь Могплевшнны: Гендерное нзмереняе. Могнлев, 2003 (у сааўт.).
    
    БУБНбЎ Уладзілен Паўлавіч (н. 24.4.1933, г. С.Пецярбург), бел. вучоны ў галіне тэрмадынамікі, энергетыкі і экалогіі. Др тэхн. н. (1983), праф. (1989). Скончыў Казанскі авіяц. інт (1958). Працаваў у авіяц. і ракетнай прамсці. 3 1964 у Інце ядз. энергетыкі АЯ Беларусі, з 1993 у Бел. нац. тэхн. унце. Навук. працы па схемах пераўтварэння цяпла, эканам. і экалагічных паказчыках энергаўстановак рознага прызначэння. Распрацаваў методыку разлікаў тэрмадынамічных уласцівасцей і цыклаў з выкарыстаннем хімічна рэагуючых цепланосьбітаў. Удзельнічаў у стварэнні ракетных установак і АЭС. Адзін з распрацоўшчыкаў навуч. дапаможніка «Ахова насельніцтва і гаспадарчых аб’ектаў у надзвычайных умовах. Радыяцыйная бяспека» (2003).
       Тв.: Схемы преобразовання тепла АЭС на днссоцннруютнх газах. Мн., 1975 (разам з В.Б.Несцярэнкам); Комплексная оптнмнзацня тепловых снстем. Новоснбнрск, 1976 (у сааўт.).
    
    БУГАЁЎ Валерый Уладзіміравіч (н. 11.9.1942, Баку), бел. канструктар, арганізатар вытвсці сродкаў выліч. тэхнікі. Чл.кар. Міжнар. акадэміі інфарматызацыі (1994). Чл.кар. Бел. інж. тэхнал. акадэміі (2001). Скончыў Ленінградскі політэхн. інт (1965). 3 1967 на Брэсцкім эл.мех. здзе (у 1983—2000 гал. інжынер, з 2001 дырэктар). Навук. працы па прыладах праграмнага кіравання станкамі, элементнай базе выліч. тэхнікі. Арганізаваў асваенне выліч. комплексаў наземнага і паветр. базіравання, сістэм спец. прызначэння, аўтаматызаваных сістэм кіравання вытв.тэхнал. працэсамі. Прэмія імя Вавілава 1967. Дзярж. прэмія СССР 1981.
    М.П.Савік.
    
    
    356 БУДАЙ
    
    БУДАЙ Уладзімір Мікалаевіч (н. 3.3.1947, в. Старынкі Дзяржынскага рна Мінскай вобл.), бел. спявак (тэнар). Засл. арт. Беларусі (2000). Скончыў Бел. кансерваторыю (1973). 3 1973 саліст Дзярж. акад. харавой капэлы Беларусі імя Р.Шырмы, з 1979 — ансамбля песні і танца Паўн. групы войск Чырвонай Арміі, з 1983 — Нац. акад. нар. хору Беларусі імя Г.Цітовіча. Для яго характэрна акад. манера выканання. У рэпертуары нар. бел. і рус. песні, песні сучасных бел. кампазітараў.
    
    БУДЗЁВІЧ Галіна Вацлаваўна (н. 12.5.1945, в. Зарыца Гродзенскага рна), бел. вучоны ў галіне фітапаталогіі. Канд. с.г. н. (1975). Скончыла Гродзенскі с.г. інт (1968). 3 1968 у Бел. НДІ земляробства і селекцыі. Навук. працы па пытаннях селекцыі с.г. культур на ўстойлівасць да хвароб і распрацоўка ахоўных мерапрыемстваў у тэхналогіях вырошчвання раслін. Аўтар 10 сартоў азімай і 2 сартоў яравой пшаніцы. Дзярж. прэмія Беларусі 1998.
       Тв:. Созданне высокоурожайных сортов ознмой пшеннцы с комплексной устойчнвостью к болезням в Беларусн (разам з І.К.Копцікам) // Вестн. с.х. наукн. 1992. № 7—12; Фузарыёз коласа і селекцыя азімай пшаніцы да патагена (разам з І.К.Копцікам) // Весці Акад. агр. навук Беларусі. 1993. № 4; Корневые гннлм ознмой пшеннцы в условнях Республнкн Беларусь (разам з Н.І.Копцік) // Междунар. агр. журн. 1999. № 9.
    
    БУЗУНОЎСКІ Зыгмунд Францавіч (н. 20.5.1937, в. Русаковічы Стаўбцоўскага рна Мінскай вобл.), бел. інжынермеханік і вынаходнік. Засл. работнік прамсці Беларусі (1990). Скончыў Бел. тэхнал. інт (1970). 3 1952 на Мінскім станкабуд. здзе (з 1969 нам. гал. інжынера). У 1985—99 дырэктар прадпрыемства «Інт Беларгстанкінпрам». Пад яго кіраўніцтвам праведзены навук. распрацоўкі па праектаванні і стварэнні шэрагу высокаэфектыўных працяжных станкоў і арганізаваны іх серыйны выпуск. Дзярж. прэмія Беларусі 1978.
    
    БУЛАВІН Леанід Аляксандравіч (н. 11.4.1959, в. Жалвінец Глускага рна Магілёўскай вобл.), бел. вучоны ў галіне земляробства і аграэкалогіі. Др с.г. н. (2003). Скончыў БСГА (1980). 3 1982 у НДІ земляробства і селекцыі. Навук. працы па пытаннях рэсурсазберажэння і зніжэння негатыўных экалагічных наступстваў ад выкарыстання сучасных сродкаў інтэнсіфікацыі ў земляробстве.
       Тв.: Агроэкологпческне аспекты адаптмвной ннтенснфнкацнн земледелня. Мн., 1999; Энергоресурсосберегаюшне снстемы обработкн почвы. Гомель, 2001 (разам з Н.Р.Бачыла, В.І.Скіданам); Бнологня пырея ползучего м комплексные меры борьбы с ннм. Мн., 2003 (разам з С.У.Сарокай).
    
    БУЛАЙ Павел Іосіфавіч (н. 27.8.1927, дэпартамент Айснэ, Францыя), бел. вучоны ў галіне хірургіі, камбусталогіі.
    
    
    Канд. мед. н. (1962), праф. (1993). Скончыў Мінскі мед. інт (1954). Стваральнік першага на Беларусі апёкавага аддзялення ў Мінску (3я клінічная бальніца, 1968), Рэсп. апёкавага цэнтра (1971). 3 1979 у Бел. мед. акадэміі паслядыпломнай адукацыі (з 1975 гал. камбустолаг Мінва аховы здароўя Беларусі). Навук. працы па праблемах прафілактыкі і лячэння вытв. і быт. траўмаў.
       Тв:. Первая помошь прн травмах, несчастных случаях н некоторых заболеванпях. Мн., 2000; Сам себе доктор. Мн., 2001 (у сааўт.); Скорая помоть: методы оказання комплексной врачебной помошн пострадавшнм доступнымп средствамн. Мн., 2001 (у сааўт.).
    С. С.Лаўшук.
    
    БЎЛДЫК Георгій Мітрафанавіч (н. 1.4.1946, в. Церабостынь Карэліцкага рна Гродзенскай вобл.), бел. матэматык і педагог. Др пед. н. (1998), праф. (2003). Скончыў БДУ (1969). 3 1971 у Мінскім радыётэхн. інце, з 1976 у Бел. эканам. унце. 3 1999 у БПІ, з 2001 заг. кафедры ў Бел. інце правазнаўства. Навук. працы па якаснай тэорыі дыферэнцыяльных ураўненняў, эканомікаматэм. мадэліраванні, дьшактычных праблемах выкладання матэматыкі. Распрацаваў сістэмную мадэль фарміравання матэм. культуры эканаміста ў ВНУ, методыку выкарыстання матэм. метадаў і выліч. тэхнікі пры даследаванні эканам. працэсаў. Аўтар навуч. дапаможнікаў для ВНУ.
       Тв.: Многофакторные дмнамнческне моделн. Мн., 2001; Сборннк задач м упражненнй no высшей математмке. Мн., 2002; Статнстнческое моделнрованне н прогнознрованне. Мн., 2003.
    
    
    БУЛЫЧбЎ Анатоль Леанідавіч (н. 28.11.1931, с. Чарнігаўка Прыморскага краю, Расія), бел. вучоны ў галіне радыёэлектронікі. Канд. тэхн. н. (1972), праф. (1984). Скончыў Мінскае вышэйшае інж. радыётэхн. вучылішча ППА (1963), дзе і працуе (зараз Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь). Навук. працы па даследаванні і стварэнні прылад ЗВЧ, выкарыстанні вырабаў мікраэлектронікі, ацэнцы іх эфектыўнасці і надзейнасці. Аўтар падручнікаў для ВНУ.
       Тв.: УснлÐ