• Газеты, часопісы і г.д.
  • Беларуская энцыклапедыя Т. 18

    Беларуская энцыклапедыя Т. 18


    Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
    Памер: 472с.
    Мінск 2004
    973.34 МБ
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    ¢. 5. Хімія; Прнклалная хямяя твердого тела: Матерпалы н процессы твердотельной электроннкн. Мн., 2002.
    
    
    ВАРАПАЙ
    
    361
    
    ВАРАБ’ЁЎ Алег Арсеневіч (н. 1.4.1947, г. Кракаў, Польшча), бел. архітэктар. Засл. архітэктар Беларусі (2003). Скончыў БПІ (1971). Працаваў у інтах «Мінскграмадзянпраект», у 1979—99 — «Мінскпраект». 3 1991 кіраўнік персанальнай творчай майстэрні. Асн. работы: у г. Салігорск (Мінская вобл.) дзіцячы комплекс (1981) і 21павярховы інж. корпус ВА «Беларуськалій» (1984); у Мінску будынак Белзнешэканомбанка па вул. Заслаўскай (1987; залаты медаль Усесаюзнага конкурсу на лепшую пабудову ў СССР 1989), гасцініца «Арбіта» (1989—91), магазін «Кірмаш» па праспекце Дзяржынскага (1990), Міжнар. адукацыйны цэнтр па праспекце Газеты «Правда» (1994, з ням. арх. Дз.Р.Піршке; Гранпры Рэсп. аглядуконкурсу 1995), «Бізнесцэнтр» па вул. Гікалы (2001), банк «МаскваМінск» па вул. Камуністычнай (2003), рэканструкцыя і рэстаўрацыя помнікаў архітэктуры 19 ст. па вуліцах Герцэна і Замкавай (2000), жылыя і гандл. аб’екты ў мікрараёнах Паўднёвы Захад, Малінаўка і Сухарава; будынкі філіялаў «Прыёрбанка» ў г. Ліда Гродзенскай вобл. (2002), Беларусьбанка ў г. Маладзечна Мінскай вобл. (2003).
    
    
    А.Вараб’ёў. Комплекс будынкаў Міжнароднага адукацыйнага цэнтра ў Мінску.
    
    
    ВАРАБ’ЁЎ Віктар Анатолевіч (н. 2.6.1956, г. Чашнікі Віцебскай вобл.), бел. вучоныэканаміст. Др эканам. н. (2002), праф. (2003). Скончыў БДУ (1978). 3 1978 у Бел. с.г. акадэміі (у 1992—96 і з 1999 заг. кафедры). Навук. працы па праблемах дзярж. рэгулявання эканомікі, агр. палітыкі і эфектыўнасці размяшчэння вытв. рэсурсаў. Адзін з аўтараў навуч. дапаможнікаў «Асновы эканамічнай тэорыі» (1995), «Дзяржаўнае рэгуляванне сельскай гаспадаркі» (1998).
       Тв:. Мнкроэкономнческое регулнрованне сельского хозяйства (проблемы методологйй н теоркн). Горкн, 1999; Мнкроэкономнческое регулнрованме сельского хозяйства Беларусн (методологня, теорня н практнка). Астана, 2000.
    
    ВАРАБ’ЁЎ Іван Пятровіч (н. 10.11.1940, в. Боркі Петрыкаўскага рна Гомельскай вобл ), бел. вучоныэканаміст. Др эканам. н. (1996), праф. (2003). Скончыў Цалінаградскі с.г. інт (1969). 3
    
    
    1969 на гасп. рабоце ў Цалінаградскай вобл. 3 1978 у Цалінным філіяле Казахскага НДІ. 3 1998 у Інце агр. эканомікі Нац. АН Беларусі. 3 2003 заг. кафедры Бел тэхнал. унта. Навук. працы па праблемах фарміравання агр. рынку, эканам. механізма гаспадарання і каап,інтэграцыйных структур у галінах нар,гасп. комплексу, спецыялізацыі і размяшчэння вытвсці.
       Тв.. Продовольственная безопасность: проблемы, понскп, решення. Акмола, 1998; Проблемы формнровання аграрного рынка СНГ // Весці Акад. агр. навук Беларусі. 1999. № 2; Органнзацконноэкономнческне проблемы развмтпя кооператпвных отношеннй АПК Беларусн // Органмзацня н управленне. 2002. № I—2; АПК: Факторы конкурентоспособностн // Фннансы, учет, аудмт. 2003. № 8.
    
    ВАРАБ’ЁЎ Мікалай Цімафеевіч (н. 21.6.1951, в. Кашалёўка Касцюковіцкага рна Магілёўскай вобл.), бел. матэматык. Др фіз.матэм. н. (1998), праф. (1997). Скончыў Віцебскі пед. інт (1972). 3 1974 у Віцебскім унце (з 1996 заг. кафедры). Навук. працы па метадах тэорыі класаў Фітынга і іх выкарыстанні ў даследаванні канечных вырашальных груп. Развіў і выкарыстаў лакальны метад для пабудовы структурнай тэорыі класаў Фітынга, з дапамогай якога ра
    
    
    шыў шэраг спец. праблем. Адзін з аўтараў цыкла падручнікаў па алгебры для школ з паглыбленым вывучэннем матэматыкі.
        Тв.: Макснмальные экраны локальных формацнй // Алгебра н логнка. 1979. Т. 18, № 2; О раднкальных классах конечных групп с условнем Локетга // Мат. заметкн. 1988. Т. 43, вып. 2; On Lockett’s conjecture for finite groups (разам з А.Грытчуком) // Tsukuba Joum. Math. 1994. Vol. 18, № 1; O предположеннн Хоукса для раднкальных классов // Смб. мат. журн. 1996. Т. 37, № 6.
    
    ВАРАБ’ЁЎ Уладзімір Клаўдзіевіч (н. 13.6.1945, Масква), бел. вучоны ў галіне пажарнай бяспекі і педагог. Канд. хім. н. (1997), дац. (1996). Скончыў Мінскі радыётэхн. інт (1968), Вышэйшую пажарнатэхн. школу (1980; Масква). 3 1976 ва ўстановах пажарнай бяспекі МУС Беларусі, з 1992 нач. Каманднаінж. інта Мінва па надзвычайных сітуацыях Беларусі. Навук. даследаванні па распрацоўцы і ўкараненні саставаў
    
    
    інгібітараў полымнага гарэння, вызначэнні рэжымаў іх увядзення ў цэлюлозазмяшчальныя матэрыялы, стварэнні спец. прэпаратаў для вогне і біяаховы драўнінных матэрыялаў. Аўтар навуч. дапаможнікаў па пажарнатэхн. дысцыплінах для ВНУ.
      Тв.. Основы пожарнотехннческой подготовкн. Мн., 1996 (разам з М.А.Шышканавым, Ю.Г.Тумаровічам); Смльнодействуюшме ядовнтые веіцества. Лнквндацня аварнй м тушенне пожаров. Мн., 1997 (у сааўт.); Деловые нгры по пожарной тактнке. Мн., 1999 (разам з В.П.Астапавым, М.А.Шышканавым).
    
    
    М І.Варапай
    
    ВАРАПАЕЎ Юрый Паўлавіч (н. 21.3.1934, г. Тула, Расія), бел. вучоны ў галіне радыётэхнікі. Др тэхн. н. (1987), праф. (1988). Скончыў Мінскае вышэйшае інж. вучылішча ППА (1956). 3 1952 ва Узбр. Сілах СССР. 3 1990 у Ваен. акадэміі Рэспублікі Беларусь. Навук. працы па прыкладной электрадынаміцы, тэхніцы ЗВЧ і антэннай тэхніцы. Распрацаваў агульную матэм. мадэль для апісання накіраваных і рассейвальных уласцівасцей адвольных антэн.
       Тв:. Электродннамнка н технмка СВЧ. М., 1985 (разам з А.А.Юрцавым); Матрпца рассеяння пронзвольной антенны н свойства построенной на ее основе моделм антенны // Раднотехннка н электроннка. 1994. Т. 39, № 4; Матрнца рассеяння антенны // Язв. вузов. Радноэлектроннка. 1997. Т. 42, № 1.
    
    
    ВАРАПАЙ Мікалай Іванавіч (н. 1.11.1943, в. Боблава Ваўкавыскага рна Гродзенскай вобл.), расійскі вучоныэнергетык; стваральнік навук. школы па сістэмных даследаваннях у энергетыцы. Чл.кар. Pac. АН (2000). Др тэхн. н. (1990), праф. (1993). Засл. дз. нав. Рас. Федэрацыі (1999). Скончыў Ленінградскі політэхн. інт (1966). 3 1966 у Інце сістэм энергетыкі Сіб. аддз. Pac. АН (з 1997 дырэктар). Адначасова з 1977 у Іркуцкім тэхн. унце (з 2002 заг. кафедры). 3 2003 чл. Прэзідыума Сіб. аддз. Pac. АН. Навук. працы па тэорыі і метадах кіравання развіццём і функцыянаваннем электраэнергет. і інш. сістэм энергетыкі, надзейнасці сістэм энергетыкі, энергет. бяспецы. Распрацаваў тэорыю і метады кіравання рэжымамі складаных працяглых электраэнергет. сістэм і выкарыстаў іх у аўтаматызаваных сістэмах дыспетчарскага кіравання Адзінай электраэнергет. сістэмай СССР. Стварыў сістэму маніторынгу энергет. бяспекі
    
    
    362            ВАРАПАЙ
    
    рэгіёнаў Расіі. Дзярж. прэмія СССР 1986.
       Тв.: Упрошенне математнческнх моделей дннамнкя электроэнергетнческнх снстем. Новоснбнрск, 1981; Управленне мошнымн энергоо&ьеднненнямн. М., 1984 (у сааўт); Теорня снстсм для электроэнергетяков. Новоснбнрск, 2000. М.М.Касцюковіч.
    
    ВАРАПАЙ Яўген Сямёнавіч (н. 20.5.1944, в. Трысцянец Уздзенскага рна Мінскай вобл.), бел. фізік. Др фіз.матэм. н. (1993), праф. (1994). Скончыў БДУ (1966), дзе і працуе з 1969 (у 1977—97 у НДІ прыкладных фіз. праблем БДУ, з 1979 заг. лабараторыі; з 1997 заг. кафедры). Навук. працы па спектраскапіі і люмінесцэнцыі складаных малекул, лазернай фізіцы. Распрацаваў асн. палажэнні тэорыі палярызаванай двухфатоннаўзбуджальнай флуарэсцэнцыі, метады вывучэння і сінтэзу лазерных асяроддзяў, новыя матэрыялы для лазернай тэхнікі, інфарм. сістэм і медыцыны. Дзярж. прэмія Беларусі 1994.
       Тв.: Техннка фотометрнн высокого амплнтудного разрешення. Мн., 1988 (разам з П.А.Тарпачовым); Влнянне энергнн возбуждаюшнх квантов на процессы необратнмых фотопреврашеннй поляметнновых краснтелей (разам з М.П.Самцовым) // Журн. прнкладной спектроскопнн. 1995. Т. 65, № 2; Полярнзацмя нелннейных снстем (разам з В.А.Гайсёнкам, І.І.Жаўнярэвічам) // Спектроскопня н люмннесценцня молекулярных снстем. Мн., 2002.
    
    ВАРДАНЯН Раланд Серобавіч (н. 4.2.1941, с. Муцк Сісіянскага рна, Арменія), бел. вучоны ў галіне матэматычнай фізікі. Др фіз.матэм. н. (1991). Скончыў Ерэванскі унт (1963). 3 1993 заг. кафедры фізікі Інта ўдасканалення настаўнікаў, з 2000 праф. кафедры тэарэт. фізікі і астраноміі Брэсцкага унта. Навук. працы па нелінейных задачах і тэорыі пераносу выпрамянення, дыфракцыі рэнтгенаўскіх прамянёў. 3 выкарыстаннем прынцыпу інварыянтнасці распрацаваў метад рашэння задач дыфузійнага адбіцця ад стахастычных асяроддзяў.
       Твл О задачах переноса в стохастнческнх средах (разам з Н.Б.Енгібаранам) // Прннцнп ннварнантностн н его прнложення. Ереван, 1989; Корреляцнонные характернствкн поля нзлучення в стохастаческой среде // Весці Нац. АН Беларусі. Сер. фіз.мат. навук. 2002. № 1.
    
    ВАРМІНСКАМАЗЎРСКАЕ ВАЯВбДСТВА (Wojewodztwo WarminskoMazurskie), адм.тэр. адзінка на Пн Польшчы. На Пн мяжуе з Расіяй (Калінінградская вобл ). Утворана 1.1.1999. Пл. 23,9 тыс. км². Нас. 1,46 млн. чал. (1999), гарадскога 60%. Адм. цэнтр — г. Ольштын. Найб. гарады: Эльбланг, Элк,. Кентшын, Ілава. Размешчана пераважна на ўзгорыстамарэннай раўніне — Мазурскім Паазер’і (выш. да 312 м), на Пн — Старапруская нізіна. Клімат умераны, пераходны ад марскога да кантынентальнага. Сярэдняя тра студз. ад 2 °C
    
    
    да 4 °C, ліп. 17 °C. Ападкаў за год 600—750 мм. Рэкі бас. Віслы і Прэголі. Шмат азёр, найб. — Снярдвы (113,8 км²) і Мамры (104,4 км²). Глебы дзярновападзолістыя. Лясы займаюць каля 30% тэр., пераважаюць хвоя, бяроза, бук. Эканоміка агр.індустр. тыпу. Гал. галіна сельскай гаспадаркі — мясамалочная жывёлагадоўля. Рыбалоўства. Вырошчваюць жыта, ячмень, авёс. Бульбаводства. Прамсць: харч. (масласыраробная, мясная, рыбная, піваварная), маш.буд., у т.л. эл.тэхн., хім., лёгкая (ільняная, швейная), дрэваапр., у т.л. мэблевая. Развіты турызм, асабліва на Мазурскіх азёрах.
    
    ВАРМУС (Varmus) Харальд Эліят (н. 18.12.1939, г. НьюЙорк), амерыканскі вучоны ў галіне вірусалогіі. Чл. Нац. АН ЗША (1984), Амер. акадэміі мастацтваў і навук (1988). Скончыў Калумбійскі каледж. У 1966—68 у Калумбійскім шпіталі. 3 1970 ва унце г. СанФранцыска (з 1979 праф.). Навук. працы па вывучэнні пухлінародных вірусаў і іх узаемадзеяння з клеткамі. Выявіў (разам з інш.) клетачную прыроду рэтравірусных анкагенаў. Нобелеўская прэмія 1989 (з Д,ж.М.Бішапам).
    
    ВАРОНІН (Voronin) Уладзімір (н. 25.5.1941, с. Каржова Дубэсарскага рна, Малдова), дзяржаўны і паліт. дзеяч Малдовы. Ген.маёр (1989). Скончыў Усесаюзны інт харч. прамсці ў Маскве (1971), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1983), Акадэмію МУС СССР (1991). 3 1961 на кіруючых гасп., адм. і парт. пасадах у Малд. ССР, з 1983 на адказных п