• Газеты, часопісы і г.д.
  • Беларуская энцыклапедыя Т. 18

    Беларуская энцыклапедыя Т. 18


    Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
    Памер: 472с.
    Мінск 2004
    973.34 МБ
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 1
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 8
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 9
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 12
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 13
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 15
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    Беларуская энцыклапедыя Т. 16
    т. медыцыны). 3 1965 заг. кабінета ЛФК 432га акруговага ваен. шпіталя. 3 1969 у Інце фіз. культуры (цяпер Унт фіз. культуры; з 1986 дэкан, з 2000 заг. кафедры). Навук. працы па функцыян. дыягностыцы стану здароўя і працаздольнасці студэнтаў і спартсменаў, спарт. траўматызме і інш.
       Тв.: Акгуальные проблемы детской спортавной медкцнны (разам з С.В.Хрушчовым) // Вестн. спортавной Беларусн. 1993. № 4; Состоянне здоровья студентов фнзкультурного вуза н факторы, влняюіцне на него (разам з С.А.Куніцкай) // Проблемы фнзнческой культуры населення, прожнваюшего в условнях неблагопрйятных факторов окружаюшей среды. Гомель, 2001. Ч. 2; Понятня н меднпнііскне термнны в спортнвной меднцнне. Мн., 2002 (разам з Г.Г.Цярновай).
    
    ГАНУШ Генадзь Іосіфавіч (н. 25.8.1938, в. Гуга Уздзенскага рна Мінскай вобл.), бел. вучоны ў галіне эканомікі. Чл.кар. Нац. АН Беларусі (2003). Др эканам. н. (1998), праф. (2000). Скончыў БСГА (1969). 3 1962 на парт. і гасп. рабоце. 3 1990 дырэктар БелНДІ агародніцтва. У 1999—2002 віцэпрэзідэнт Акадэміі агр. навук Беларусі. Навук. працы па даследаванні эканомікі галін і прадпрыемстваў АПК, эканомікі і арганізацыі агароднінаводства і пладаводства, міжгасп. кааперацыі і аграпрамысл. інтэграцыі і інш.
       7в.: Межхозяйственная кооперацня н проблемы управленяя. Мн., 1980; Овошеводство Беларусн: экономнка, органнзацня, агротехнмка. Мн., 1996; Плодоовошной подкомплекс: экономнка, органнзацня, управленне. Мн., 2000.
    
    ГАНЧАРбВАГРАБбЎСКАЯ Святлана Якаўлеўна (н. 8.9.1950, в. Асаўляны Мастоўскага рна Гродзенскай вобл.), бел. літаратуразнавец. Др філал. н. (2000), праф. (2003). Скончыла Гродзенскі пед. інт (1972). Працавала ў ім да 1976. 3 1979 у БДУ (у 1997—2001 нам. дэкана, з 1998 заг. кафедры). Даследуе гісторыю рус. лры, сучасную рус. і бел. драматургію, тэорыю і паэтыку жанраў. Аўтар манаграфій «Камедыяпамфлет у жанравай сістэме драматургіі 20 ст.» (1994), «Камедыя ў рускай драматургіі 1980—90х г. (жанравая дынаміка і тыпалогія)», «Мадыфікацыя жанру трагікамедыі ў рускай драматургіі 1980—90х гг.» (абедзве 1999), «Камедыяпамфлет: генезіс, станаўленне, паэтыка» (2002), навуч. дапаможнікаў «Сатырычная камедыяграфія 1980х г.» (1989), «Паэтыка сучаснай рускай драмы (канца 20 — пач. 21 ст.)» (2003). Сааўгар прац «Сучасная драматургія (2я пал. 1980—90х гг.)» (1994, з Г.Л.Няфагінай), «Гісторыя рускай літаратуры 20 ст. (20^40я г.)» (2002, з Т.В.Алешка).
      Тв'. Хрестоматня по современной русской драматургнн (конца 20 — нач. 21 вв ). Мн., 2002. Л.Дз. Сінькова.
    
    ГАНЧАРбНАК Ігар Мікалаевіч (н. 15.4.1962, Мінск), бел. фізік. Др фіз.
    
    
    матэм. н. (1997), праф. (2001). Скончыў БДУ (1984), дзе і працаваў. 3 1994 заг. кафедры Рэсп. інта вышэйшай школы БДУ. 3 2002 прарэктар Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Навук. працы па нелінейнай палярызацыйнай оптыцы і спектраскапіі. Абагульніў каварыянтныя метады ФА.Фёдарава на выпадак нелінейных аптычных з’яў. Прапанаваў метады кіравання палярызацыйнаспектральнаэнергет. параметрамі лазернага выпрамянення. Распрацаваў канцэпцыю і навук. метадычныя праграмы павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў у галіне кіравання вышэйшай адукацыяй. Прэмія Саюза моладзі Беларусі 1993.
       Тв.: Нелннейная фотоаннзотропня гнротропных резонансных сред. Мн., 2000; Аннзотропня света н вешества (курс лекцнй). Мн„ 2001.
    
    
    ГАНЧАРбЎ Віл Іванавіч (н. 14.7.1935, г. Шахты Растоўскай вобл., Расія), бел. вучоны ў галіне сістэм кіравання, інфарматыкі, эканомікі прамсці. Др тэхн. н. (1991), праф. (2000). Акад. Бел. інж. тэхнал. акадэміі (1993). Скончыў Таганрогскі радыётэхн. інт (1958). 3 1958 у КБ Мінскага эл.мех. зда, з 1969 у філіяле НДІ аўтам. апаратуры, з 1972 у НДІ сродкаў аўтаматызацыі. 3 1982 нач. гал. ўпраўлення Мінрадыёпрама СССР. 3 1987 ген. канструктар НВА «Агат». Адначасова з 1988 заг. кафедры Інта павышэння кваліфікацыі Мінрадыёпрама СССР. 3 1995 у Мінскім інце кіравання (у 1997—2000 прарэктар). Навук. працы па аўтаматызаваных сістэмах кіравання спец. прызначэння, сістэмах апрацоўкі інфармацыі эргатычных і інш. структур.
       Тв:. Технологнн н ннструменты эффектнвного управлення предпрнятнем. Мн., 2000; Менеджмент. Мн., 2003. М.П.Савік.
    
    
    ГАНЧАРЫК Іван Іосіфавіч (н. 10.3.1933, в. Сноў Нясвіжскага рна Мінскай вобл.), бел. вучоны ў галіне тэрапіі. Др мед. н. (1974), праф. (1978). Скончыў Мінскі мед. інт (1957), дзе і працаваў з 1961 (у 1976—88 заг. кафедры), адначасова гал. спецыяліст па гастраэнтэралогіі Мінва аховы здароўя Беларусі (1976—89). 3 1989 у НДІ радыяцыйнай медыцыны (гал. навук. супрацоўнік), адначасова ў 1991—95 гал. спецыяліст па радыяцыйнай медыцыне Мінва аховы здароўя. 3 1996 у Бел. мед. акадэміі паслядыпломнай адукацыі. Навук. працы па дыягностыцы захворванняў суставаў, паталогіі органаў стрававання, асаблівасцях цячэння захворванняў унутр. органаў у асоб, якія пацярпелі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Аўтар спосабу дыягностыкі халецыстыту. Стварыў Рэсп. гастраэнтэралагічны тэрапеўт. цэнтр (1979).
      Тв.: Справочннк no дпфференцнальной днагностнке внутренннх болезней. Мн., 1990 (у сааўт); Днагностнческнй справочннк терапевта. Мн., 1994 (разам з А.А.Чыркіным, А.М Окаракавым); Леченне внутренннх болезней. Мн., 2000 (у сааўт.).
    
    
    
    ГАРКУНОВА           369
    
    ГАНЧАРЫК Уладзімір Мікалаевіч (н. 20.1.1936, в. Дзерці Чэрвеньскага рна Мінскай вобл.), бел. вучоны ў галіне вытвсці буд. матэрыялаў. Др тэхн. н. (1992). Акад. Бел. інж. акадэміі (1996). Скончыў БШ (1959). 3 1961 у Мінскім філіяле Усесаюзнага н.д. і праектнаканструктарскага інта па аўтаматызацыі прадпрыемстваў буд. матэрыялаў (з 1961 заг. аддзела, з 1971 дырэктар). 3 1993 дырэктар НДІ буд. матэрыялаў. Навук. працы па аўтаматызацыі тэхнал. працэсаў у прамсці буд. матэрыялаў. Прапанаваў арыгінальныя метады выкарыстання статыст метадаў пры распрацоўцы аўтаматызаваных сістэм кіравання тэхнал. працэсамі і мікрахвалевых сістэм кантролю тэхнал. параметраў.
       Тв:. Оптнмнзацня управленмя процессом пронзводства аглопорнта // Стронт. матермалы. 1978. № 4; Проблемы развнтня промышленностн стронтельных матерналов н научнотехннческмй прогресс // йзв. Бел. ннж. академнм. 1996. № 2.
    
    ГАО СІНЦЗЯНЬ (н. 4.1.1940, г. Ханчжоў, Кітай), кітайскі пісьменнік. Скончыў Інт замежных моў у Пекіне (1962). 3 1987 жыве ў Парыжы. Дэбюта
    
    
    Гао Сінцзянь.
    
    ваў у 1982. Асн. тэма яго твораў — жыццё «маленькага чалавека» кіт. правінцыі. Аўтар п’ес «Сігнал трывогі» (паст. 1982), «Аўгобусны прыпынак» (1983), «Другі бераг» (1986), «Паміж жыццём і смерцю» (1991), кніг «Звар’яцелы чалавек» (1990), «Уцекачы», «Начны бадзяга» (абедзве 1993), «Выхадны квартэт» (1995), «Гара душы» (1999), «Біблія аднаго чалавека» (2000) і інш. Нобелеўская прэмія 2000.
    
    ГАПОНІК Павел Мікалаевіч (н. 4.11.1941, в. Горталь Івацэвіцкага рна Брэсцкай вобл ), бел. хімік. Др хім. н. (2001). Скончыў БДУ (1965). 3 1965 у БДУ (з 1978 у НДІ фіз.хім. праблем). Навук. працы па метадах сінтэзу, даследаванні ўласцівасцей і будовы металаарган. злучэнняў, вытворных тэтразолу, у т.л. палімераў і комплексаў з пераходнымі металамі. Стварыў новы навук. кірунак у хіміі гетэрацыклаў. Атрымаў рэчывы і распрацаваў метады для працэсаў полімерызацыі, гарэння сумеснага цвёрдага паліва, сінтэзу лек. прэпаратаў, здабывання высакародных металаў і дызайну малекулярных ферамагнетыкаў.
       Тв:. Гетерометаллнческне соеднненмя переходных металлов на основе ферроцена (разам
    
    
    з А.І.Лесніковічам, Ю.Р.Орлікам) // Успехн хнмнн. 1983. Т. 52, вып. 2; Tetrazoles: Synthesis, Structures, PhysicoChemical Properties and Application (разам з А.А.Івашкевічам) // Chemical Problems of the development of new materials and Technologies. Minsk, 2003.
    
    ГАРАДНІЦКІ Аляксандр Майсеевіч (н. 20.3.1933, С.Пецярбург), расійскі геафізік, акіянолаг, паэт; адзін з заснавальнікаў жанру аўтарскай аматарскай песні ў СССР. Др геолагамінералаг. н. (1982), праф. (1991). Акад. Рас. акадэміі прыродазнаўчых навук (1992). Бацькі нарадзіліся ў Магілёве. Скончыў Ленінградскі горны інт. 3 1957 у НДІ геалогіі Арктыкі Мінва геалогіі СССР (з 1969 заг. лабараторыі), з 1972 у Інце акіяналогіі Pac. АН (з 1985 заг. лабараторыі). Адначасова ў Міжнар. унце (г. Дубна) і Маскоўскім унце. Навук. працы па геалогіі і геафізіцы акіянічнага дна, выкарыстанні магнітаметрыі і электраметрыі для яго вывучэння. Адзін з першаадкрывальнікаў Ігаркаўскага меднанікелевага поля (1962). Адкрыў біяэлектрычны эфект фітапланктону ў моры, прапанаваў новы метад вымярэння эл. поля акіяна (разам з інш., 1967). Распрацаваў метад вызначэння магутнасці літасферы па яе ўзросце, рэльефе, анамаліях сілы прыцягнення і велічыні цеплавога патоку праз дно акіяна. Абгрунтаваў арыгінальную мадэль фарміравання вулканічных падводных гор і астравоў на акіянічнай літасферы. Адзін з заснавальнікаў палеамагнітнага мадэліравання падводных гор па даных магн. і батыметрычных здымкаў. Аўтар больш як 10 кніг вершаў, песень і мемуарнай прозы. Дзярж. прэмія Рас. Федэрацыі імя Б.Акуджавы 1998. Яго імем названа малая планета.
       7в.: Прнрода магннтных аномалнй н строенме океанмческой коры. М . 1996 (у сааўт.); Днфференцнальная магннтометрня на акватормях прн решеннн проблем геологнн н экологнн. М.. 2003 (з А.М.Філіным); Стнхн н песнн: йзбр. СПб., 1999; й жмть еше надежде... М., 2001. М.М.Касцюковіч.
    
    ГАРБАЦКІ Андрэй Аляксандравіч (н. 22.3.1956, в. Віўнева Іванаўскага рна Брэсцкай вобл.), бел. гісторык. Др гіст. н (1999). Скончыў БДУ (1982). 3 1982 выкладае ў Брэсцкім пед. інue (з 1995 Брэсцкі дзярж. унт), з 1990 дацэнт, з 2000 праф. кафедры культуралогіі, з 2003 прарэктар па навук. рабоце. Даследуе гісторыю рэлігіі, у т.л. гісторыю стараабрадніцтва на Беларусі, гіст.культуралагічныя працэсы ў бел. грамадстве.
        7в.: Стараабрадніцтва на Беларусі ў канцы XVII — пачатку XX стст. Брэст, 1999.
    
    ГАРБАЦЙВІЧ Праскоўя Данілаўна (н. 8.3.1919, в. Кальчыцы Слуцкага рна Мінскай вобл.), бел. ўрачфтызіятр. Герой Сац. Працы (1969). Засл. ўрач Беларусі (1960). Скончыла Мінскі мед. інт (1945). У час Вял. Айч. вайны нач. сан. службы ў партыз. атрадзе на Міншчыне. У 1946—47 заг. Ляснянскай участковай бальніцы, з 1947 гал. ўрач Навамышскай бальніцы ў Брэсцкай вобл.
    
    
    ГАРБУКбЎ Міхаіл Аляксандравіч (н. 6.3.1942, в. Несцяры Верхнядзвінскага рна Віцебскай вобл ), бел. вучоны ў галіне заатэхніі і конегадоўлі. Др с.г. н. (2000). Скончыў Віцебскую акадэмію вет. медыцыны (1965). 3 1969 у Бел. НДІ жывёлагадоўлі. Навук. працы па пытаннях развядзення і генет. паляпшэння гаспадарча карысных прыкмет коней, павышэння эфектыўнасці племянной работы ў конегадоўлі.
      Тв:. йспользованне генетмческого полнморфнзма смстем кровн пород лошадей для обосновання мх эволюцнн н дальнейшего совершенствованмя // Зоотехн. наука Беларусн: Сб. тр. БелНЙЙЖ. Мн., 1997. Т. 33; Влнянне гормонального профнля на прнрост жмвой массы чнстопородны.х н помесных жеребят (разам з У.І.Чаўлыткам) // Там жа. Т. 36; Белорусская порода лошадей. Брест, 1997.
    
    ГАРБУНбЎ Юрый Анатолевіч (н. 10.1.1953, саўгас «Чырвоная зорка» Клецкага рна Мінскай вобл.), бел. вучоны ў галіне жывёлагадоўлі. Др с.г. н. (2000), праф. (2003). Скончыў БСГА (1978). 3 1983 у Бел. НДІ жывёлагадоўлі. 3 2000 у Гродзенскім с.r. інце. Навук. працы па вывучэнні тэхналогій трансплантацыі эмбрыёнаў свіней, малочнай і мясной буйн. par. жывёлы; метадаў лазернай і ультрагукавой акупунктурнай актывізацыі працэсаў размнажэння ў буйн. par. жывёлы.
      Тв:. Бмотехнологмческне прнемы н методы актнвмзацнн процессов размноженмя у коров н свнноматок. Брест, 1998; Методы нскусственной регуляцнн воспронзводнтельной функцмн крупного рогатого скота. Мн., 2003.
    
    ГАРДЗЕЙ Аляксандр Мікалаевіч (н. 28.11 1965, г. Гомель), бел. мовазнавец. Др філал. н. (1999). Скончыў фт усх. моў Ваеннага унта ў Маскве (1987). 3 1998 працуе ў БДУ (з 1999 заг. кафедры). Даследуе пытанні агульнага, усх. (кітайскага) і прыкладнога мовазнаўства. Аўтар кн. «Перадапісанне дэдуктыўнай тэорыі мовы (на матэрыяле кітайскай мовы)» (1997), «Дэдуктыўная тэорыя мовы» (1998), «Прынцыпы вылічэння семантыкі прадметн